VII SA/Wa 1322/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-16
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Paweł Groński, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wzniesionego przed 1995 r., może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wzniesionego w 1994 r., nie może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, nawet jeśli organ powinien był wydać decyzję odmawiającą, a nie umarzającą postępowanie. Brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, gdyż naruszenie prawa nie miało charakteru kwalifikowanego, a jedynie procesowy.Stan faktyczny
Skarżący T.D. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku garażowo-gospodarczego wzniesionego w 1994 r. Skarżący zarzucił, że umorzenie postępowania zamiast merytorycznego rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie stanowi rażące naruszenie prawa. Organy administracji i sąd uznały, że obiekt budowlany nie spełniał przesłanek do legalizacji w trybie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r., a umorzenie postępowania, choć mogło być wadliwe procesowo, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z
dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 157 i art. 158 § 1 oraz art.
104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U
z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), dalej k.p.a. oraz art. 80 ust. 2, art. 83 ust. 1
ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze
zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. D.
- odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora
Nadzoru Budowlanego w [...] - Powiat Grodzki z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...].
Organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu, iż postępowanie administracyjne
zakończone wydaniem weryfikowanej decyzji prowadzone było przez Powiatowego
Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] - Powiat [...] na wniosek T.
D. o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku garażowo - gospodarczego
wykonanego samowolnie w 1994 r. Wniosek został złożony w związku z przepisem art.
3 ustawy z dnia 10 maja 2007 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz
niektórych innych ustaw. Zgodnie z brzmieniem ust. 1 powyższego przepisu do obiektu
budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę
albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ
administracji publicznej, jeżeli budowa została zakończona po dniu 31 grudnia 1994 r. a
przed dniem 11 lipca 1998 r., i przed dniem 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte
postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie stosuje
się do dnia 1 stycznia 2008 r. przepisów art. 48 - 49b ustawy, o której mowa w art. 1. " Z
kolei ust. 2 stanowi, że " w przypadku, o którym mowa w ust. 1, na właścicielu
spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W
razie nieuzyskania pozwolenia na użytkowanie, właściwy organ nadzoru budowlanego
nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części ".
Do wniosku załączono m.in. mapę sytuacyjno-wysokościową, powykonawczą,
dokumentację architektoniczno - budowlaną, ekspertyzę techniczną konstrukcyjno-
budowlaną, inwentaryzację geodezyjną powykonawczą, pismo Biura Planowania
Przestrzennego Urzędu Miasta [...], oświadczenia odnoszące się do daty budowy
obiektu. W dniu [...] lipca 2008 roku wydano decyzję umarzającą z urzędu postępowanie
legalizacyjne w sprawie wydania, w trybie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o
Ł
zmianie ustawy - Prawo budowlane i niektórych innych ustaw, decyzji pozwolenia na
użytkowanie dla obiektu garażowo- gospodarczego. W uzasadnieniu wskazano, że
będący przedmiotem wniosku obiekt budowlany został wzniesiony w 1994 roku.
Tymczasem przesłanki warunkujące możliwość dokonania legalizacji obiektu
budowlanego w trybie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo
budowlane i niektórych innych ustaw, zostały ściśle w tym przepisie określone. Z jego
brzmienia wyraźnie wynika, że ma on zastosowanie jedynie do obiektów, których
"budowa została zakończona po dniu 31 grudnia 1994 r., a przed dniem 11 lipca 1998
r. W związku z powyższym PINB nie znalazł podstaw do prowadzenia postępowania w
trybie przepisu art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 roku i umorzył postępowanie
administracyjne w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie
przedmiotowego obiektu budowlanego jako bezprzedmiotowe.
W dniu [...] października 2011 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie
nieważności opisanej decyzji z dnia [...] lipca 2008 roku.
Organ I instancji wskazał, iż dokonując oceny, czy w stosunku do decyzji będącej
przedmiotem postępowania zachodzą przesłanki określone art. 156 § 1 k.p.a., bada
stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się
postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Z akt postępowania zakończonego
weryfikowaną decyzją wynika, że zawarte w niej ustalenia faktyczne odnośnie
wybudowania obiektu w 1994 r. oparte zostało na twierdzeniach samego wniosku i
złożonych przez wnioskodawcę pisemnych oświadczeniach. Tym samym, brak jest
podstaw do uznania w niniejszym postępowaniu, iż ustalenie daty budowy obiektu
zawarte w weryfikowanej decyzji było sprzeczne z materiałami zgromadzonymi w
aktach postępowania. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji
administracyjnej organ nie jest uprawniony do prowadzenia uzupełniającego
postępowania dowodowego co do istoty sprawy, a zatem brak jest podstaw do
podważenia opisywanej okoliczności.
Organ podniósł, iż przepis art. 3 ww. ustawy stanowił regulację wyjątkową; dawał
on organom nadzoru budowlanego - w stosunku do ściśle określonych w tym przepisie
obiektów budowlanych - ograniczoną czasowo kompetencję do odstąpienia od
obowiązku stosowania przepisów art. 48-49b Prawa budowlanego. W sytuacji
ziszczenia się wszystkich wskazanych w tym przepisie przesłanek, organ nie mógł
prowadzić (w okresie od dnia wejścia w życie ustawy aż do dnia 1 stycznia 2008 r.)
zwykłego postępowania legalizacyjnego we wskazanych powyżej trybach (art. 48-49b),
lecz był uprawniony do procedowania w przedmiocie udzielenia właścicielowisamowolnego obiektu budowlanego pozwolenia na użytkowanie. Pozwolenie to było
równoznaczne z legalizacją obiektu i mogło zostać wydane po spełnieniu szeregu
innych warunków, wymienionych w ust. 3-5 cytowanego przepisu (należała do nich i
m.in. zgodność obiektu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie
umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem,
oraz zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).
W sytuacji jednak, gdy nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 3 ust. 1,
warunkujące dopuszczalność zastosowania przewidzianego tym przepisem, opisanego
wyżej trybu postępowania, organ nadzoru budowlanego nie był uprawniony do
prowadzenia na podstawie tegoż przepisu postępowania w przedmiocie udzielenia
pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, lecz zobligowany był do
zastosowania ogólnych przepisów art. 48- 49b Prawa budowlanego - jako że nie
zaistniały przesłanki do wyłączenia ich stosowania.
Zdaniem organu jeśli brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w danym
trybie, organ nie ma kompetencji do wydania decyzji merytorycznej w takiej sprawie;
dlatego też należy stwierdzić, że weryfikowaną decyzją zasadnie umorzono
postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Wbrew
twierdzeniom wnioskodawcy, w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca badanie
zasadności czy bezzasadności wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie;
wniosek ten nie mógł bowiem skutecznie wszcząć postępowania w trybie art. 3 ustawy
z dnia 10 maja 2007 r.
Organ podał ponadto, że nawet gdyby uznać zasadność twierdzeń
wnioskodawcy, że wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie należy określić jako
bezzasadny, a nie bezprzedmiotowy - nie można uznać, że wydanie w takiej sytuacji
decyzji umarzającej postępowanie stanowić miało naruszenie prawa w stopniu
rażącym. Aby można bowiem było mówić o wydaniu rozstrzygnięcia administracyjnego
z rażącym naruszeniem prawa, musi dojść do oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią
przepisu a rozstrzygnięciem; stanowiąca podstawę do stwierdzenia nieważności.
Organ zbadał z urzędu również pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności
wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. i stwierdził, iż nie wystąpiła żadna, która mogłaby
skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. na
podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania T. D. -
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora
Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego należy uznać za prawidłowe. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] – Powiat Grodzki decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., umorzył postępowanie legalizacyjne w sprawie wydania, w trybie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W
uzasadnieniu powyższej decyzji organ powiatowy przywołał artykuł 3 ust. 1 ustawy z
dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw,
zgodnie z którym do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez
wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia
sprzeciwu przez właściwy organ administracji publicznej, jeżeli budowa została
zakończona po dniu 31 grudnia 1994 r. a przed dniem 11 lipca 1998 r., i przed dniem 11
lipca 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ
nadzoru budowlanego, nie stosuje się do dnia 1 stycznia 2008 r. przepisów art. 48-49b
ustawy, o której mowa w art. 1.
W związku z faktem, iż budowa przedmiotowego budynku została ukończona w
1994 r., a tym samym nie zaistniała przesłanka do zastosowania ww. przepisu organ
umorzył postępowanie w sprawie.
W ocenie organu odwoławczego, organ stopnia powiatowego wydając powyższą decyzję naruszył prawo, lecz naruszenie to nie miało charakteru rażącego. Należy
zauważyć, iż decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się tylko wtedy gdy
postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. O takiej sytuacji nie
można jednak mówić w przedmiotowej sprawie.
Zdaniem organu odwoławczego, umorzenie postępowania na gruncie
przedmiotowej sprawy jest naruszeniem prawa, nie można uznać, że jest to postać
kwalifikowana takiego naruszenia. Społeczno - gospodarcze skutki decyzji umarzającej
postępowanie w zakresie udzielenia pozwolenia na użytkowanie bowiem identyczne jak
w przypadku ewentualnego wydania decyzji odmawiającej pozwolenia na użytkowanie.
Budowa budynku garażowo-gospodarczego została ukończona w 1994 r., a więc przed
datą, która umożliwiałaby zgodnie z artykułem 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o
zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw zalegalizowanie
przedmiotowej inwestycji w tym trybie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. złożył T.
D. W skardze zarzucił obrazę norm postępowania, mających istotny wpływ na wynik
sprawy: :
1/art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie,
iż nie stanowi rażącego naruszenia prawa, procesowe zakończenie postępowania i
wydanie decyzji umarzającej postępowanie, w sytuacji nie wystąpienia
bezprzedmiotowości postępowania;
2/ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę
stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki uznania,
iż kontrolowana decyzja narusza prawo w stopniu rażącym.
W ocenie skarżącego zachodzi istotna różnica pomiędzy bezzasadnością
żądania wniosku, obligującą organ administracji do merytorycznego, odmownego
rozpatrzenia wniosku co do istoty sprawy, a jego bezprzedmiotowością prowadzącą do
procesowego i niemerytorycznego zakończenia postępowania.
Celem postępowania administracyjnego jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy,
o ile nie zachodzą przesłanki jego bezprzedmiotowości, zaś przedmiotem postępowania
prowadzonego z wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2007 r., opartego o przepis art.
3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. - o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz
niektórych innych ustaw było stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki wydania
pozwolenia na użytkowanie obiektu. Z kontrolowanego rozstrzygnięcia wynika
tymczasem, iż przedmiot, o którego rozpoznanie wystąpił wnioskodawca nie stanowił w
ogóle sprawy administracyjnej.
Skarżący podniósł, iż kierując się wydanym rozstrzygnięciem oraz stanowiskiem
zaprezentowanym w jego uzasadnieniu, nie zaskarżył w ustawowym terminie wydanego
aktu, co skutkowało dla niego daleko idącymi konsekwencjami w sferze procesowej. Po
pierwsze, pozbawiło go możliwości kontroli decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru
Budowlanego Powiat Grodzki w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w zwyczajnym
postępowaniu odwoławczym, zaś po drugie, sama decyzja stała się ostateczna w
administracyjnym toku instancji.
Konsekwencją wydania decyzji umarzającej postępowanie, które prowadzono z
wniosku skarżącego, było pozbawienie skarżącego możliwości obrony jego praw i
zamknęło mu drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, co należało ocenić jako
rażąco naruszające przepisy postępowania administracyjnego. Skutki wydanego aktu
są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań stawianych organom
praworządnego państwa, a przepis art. 105 § 1 k.p.a. kwalifikuje się jako taki, który
może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu i nie wymaga wykładni. Przy rozstrzyganiu sprawy w nadzwyczajnym trybie postępowania oraz dokonywaniu oceny, czy stwierdzone naruszenie ma większa wagę od zasady stabilności decyzji ostatecznej, organy nadzoru winny kierować się fundamentalnym i podstawowym prawem każdej strony postępowania, do rozpoznania przez organ administracji sprawy co do istoty.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej
oddalenie, podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)
zw. dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając
skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego
bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić
zarzutu naruszenia prawa, a tylko w takim zakresie podlega ona kontroli Sądu.
Kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie
postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe. Tryb ten
umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego również ostatecznych decyzji
administracyjnych, co stanowi wyjątek od zasady ich trwałości sformułowanej w art. 16 §
1 k.p.a. Organ nadzorczy nie rozpatruje sprawy co do istoty, lecz bada decyzję wyłącznie
pod względem ewentualnego wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.,
biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanego
rozstrzygnięcia. Z tego względu postępowanie nadzorcze nie ma na celu ponownego
rozpoznania sprawy co do jej istoty (merytoryczne rozpatrzenie sprawy w tym przypadku
nie jest dopuszczalne, naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania
administracyjnego) i sprowadza się wyłącznie do zbadania, czy decyzja nie zawiera
kwalifikowanych wad prawnych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Tylko w takim
zakresie organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji
jest uprawniony do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia.
Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych, w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest
rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a
przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji
publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady
sprawiedliwości społecznej. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie, który konkretny
przepis został naruszony, przy czym, rozpoznając sprawę w omawianym trybie, organ
orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania
decyzji objętej wnioskiem.
Sąd podzielił pogląd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażony w
zaskarżonej decyzji, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia
Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] - Powiat Grodzki z dnia [...]
lipca 200 8r. W toku badania akt sprawy organ nadzoru budowlanego wydający decyzję
będącą przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności prawidłowo ustalił, iż do
obiektu budowlanego objętego wnioskiem inwestora o udzielenie pozwolenia na
użytkowanie nie miał zastosowania art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy
- Prawo budowlane i niektórych innych ustaw. Stosownie do treści powołanego przepisu
"(§1) do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego
pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez
właściwy organ administracji publicznej, jeżeli budowa została zakończona po dniu 31
grudnia 1994 r. a przed dniem 11 lipca 1998 r., i przed dniem 11 lipca 2003 r. nie
zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru
budowlanego, nie stosuje się do dnia 1 stycznia 2008 r. przepisów art. 48-49b ustawy, o
której mowa w art. 1; (§ 2) W przypadku, o którym mowa w ust. 1, na właścicielu
spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W
razie nieuzyskania pozwolenia na użytkowanie, właściwy organ nadzoru budowlanego
nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części".
Bezspornym jest w niniejszej sprawie, iż obiekt budowlany został wniesiony w 1994
r., co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy i stosowne oświadczenie
wnioskodawcy.
W ocenie Sądu, przepis art. 3 ustawy zmieniającej odnosi się wyłącznie do tych
budynków, które zostały wybudowane pomiędzy dniem 1 stycznia 1995 r., a dniem 10
lipca 1998 r. w przypadku, gdy do 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte w stosunku do
nich postępowanie legalizacyjne. Jednocześnie ustawodawca ograniczył czasowo
możliwość preferencyjnej legalizacji owych obiektów, stwierdzając, że przepisów art. 48
- 49b ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu nadanym im ustawą z dnia 27 marca
2003 r. "nie stosuje się" do dnia 1 stycznia 2008 r.
Termin, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z 2007 r. ma charakter terminu
materialnoprawnego, zaś jego upływ wyklucza możliwość ukształtowania praw i
obowiązków strony w zakresie stosunku materialnoprawnego wyznaczonego dyspozycją cyt. przepisu" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 listopada 2009 r., II SA/Rz
157/09).
Mając powyższe na względzie brak było podstaw do zastosowania powołanego
przepisu i udzielenia inwestorowi pozwolenia na użytkowanie. Jak wynika z akt sprawy
organ decyzją z dnia 3 lipca 2008 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie
wydania pozwolenia na użytkowanie budynku garażowo - gospodarczego jako
bezprzedmiotowe.
W tym miejscu Sąd podziela stanowisko organu II instancji, iż poprzez wydanie
decyzji na podstawie art. 105 k.p.a doszło do naruszenia prawa. Bezprzedmiotowość
postępowania administracyjnego, o której mowa w powołanym przepisie oznacza
bowiem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec
tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do jej
istoty. Postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa
indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.
W każdym wypadku niezbędne jest ścisłe rozróżnienie bezprzedmiotowości
postępowania od bezzasadności żądania strony. Ta ostatnia wiąże się z niespełnieniem
przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania
uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej. W wyroku z dnia 10 stycznia 1989 r.
(SA/Wr 957/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 22) NSA przyjął, iż "brak ustawowej przesłanki
uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie nie
czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz
oznacza jedynie bezzasadność żądania strony".
Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, iż organ nadzoru budowlanego
(uznając, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku inwestora) winien był orzec o
odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Wskazane jednakże uchybienie, co
zasadnie stwierdził organ odwoławczy, nie ma charakteru rażącego.
Wyjaśnić należy, że "rażące" naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść
decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa
niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a charakter tego naruszenia powoduje
przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ
praworządnego państwa (vide wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK
363/11, wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2004 r., sygn. akr III SA 2293/03,
wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 907/00, wyrok NSA z dnia 21
października 1992 r., sygn. akr V SA 86/92). Ponieważ dla stwierdzenia nieważności
decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. konieczne jest wykazanie, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tego typu postępowaniu nie wystarczy
powołanie się na okoliczność naruszenia prawa, jak w zwykłym postępowaniu
odwoławczym, a istnieje konieczność wykazania kwalifikowanego naruszenia przepisów
prawa (vide wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1433/07).
Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na
wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej,
jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (vide wyrok NSA z dnia 31 stycznia
2006 r., sygn. akt I OSK 883/05).
W wyroku z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 612/09, Naczelny Sąd
Administracyjny stwierdził, że "naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność
decyzji, gdy ma charakter rażący, tzn. gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub
zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom
przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom
obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia
prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste
ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o
przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny".
Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, że o
rażącym naruszeniu prawa decydują występujące łącznie trzy przesłanki: oczywistość
naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne
lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja
uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu
widzenia wymagań praworządności (vide wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt
II OSK 2525/10, z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, z dnia 8 lipca
2010 r., sygn. akt I OSK 170/10,).
Wnioski płynące z analizy wyżej opisanych okoliczności pozwalały na
stwierdzenie przez organ II instancji, że nie ma podstaw do uznania, iż w tej sytuacji
nastąpiło naruszenie prawa o charakterze rażącym.
Zarzuty skargi, zarówno w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa
procesowego, jak też naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. okazały się nieuzasadnione,
mając zaś na uwadze, że organy dokonały pełnej analizy materiału dowodowego
sprawy, dokonały też ocen ewentualnego naruszenia innych przesłanek art. 156 § 1
k.p.a., nie dostrzegając naruszeń prowadzących do stwierdzenia nieważności
przedmiotowej decyzji, brak było podstaw do uznania przez Sąd, że zaskarżona
decyzja narusza prawo.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.,
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270),
Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło