VII SA/Wa 1382/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-19
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Wojciech Sawczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności innego postanowienia administracyjnego, które zostało wydane z naruszeniem związania sądu wykładnią prawa wyrażoną w poprzednich orzeczeniach sądowych, jest legalne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu, uznając, że zapadły one z naruszeniem przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 153 w zw. z art. 190 p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ nie uwzględnił wiążącej wykładni prawa dotyczącej statusu strony postępowania i wiarygodności raportu oddziaływania na środowisko.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) umarzające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności innego postanowienia GINB. Wnioskodawczyni wywodziła swój interes prawny z faktu bycia właścicielką sąsiednich działek. Organy administracji wielokrotnie odmawiały wszczęcia lub umarzały postępowania, uznając brak interesu prawnego wnioskodawczyni, m.in. opierając się na postanowieniu Inspektora Sanitarnego i raporcie oddziaływania na środowisko. Sprawa była wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. Zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J.W. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016r. znak [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J.W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...] [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z dnia [...] grudnia 2016 r., umarzającym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia - utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. H. (dalej: "inwestor") pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego, zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce i dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno-bytowe na działce nr ew. [...] we wsi I. w gminie N.. Jednocześnie, odrębnym postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r., Wojewoda [...] wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2004 r. Następnie, po wznowieniu przedmiotowego postępowania, Starosta [...] w dniu [...] sierpnia 2006 r. wydał decyzję o uchyleniu powyższego rozstrzygnięcia. Po rozpatrzeniu zażalenia inwestora, GINB postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie. Postanowienie to stało się następnie przedmiotem wniosku J. W. (dalej: "wnioskodawczyni") o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jego nieważności. W dniu [...] grudnia 2009 r. GINB odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania ze względu na brak przymiotu strony wnioskodawczyni w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, uzyskanego przez inwestora, a także w postępowaniu o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez GINB w dniu [...] lipca 2010 r.
Następnie, postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. GINB odmówił stwierdzenia nieważności własnych rozstrzygnięć z [...] lipca i [...] kwietnia 2010 r. Organ nadzoru budowlanego utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy postanowieniem z [...] listopada 2010 r. Wyrokiem z 25 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2475/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie z dnia [...] listopada 2010 r., lecz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1133/12, uchylił zaskarżony wyrok, a także postanowienia GINB z dnia [...] listopada i [...] września
2010 r.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. wnioskodawczyni wezwała GINB do zaprzestania naruszeń prawa i wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie o sygn. akt II OSK 1133/12, a także o stwierdzenie nieważności własnych postanowień z dnia [...] października 2007 r., [...] grudnia 2009 r. oraz [...] lutego
2010 r. Po przeanalizowaniu złożonego pisma GINB postanowieniem z [...] lipca
2014 r., odmówił wszczęcia postępowania w powyższym zakresie. Następnie, postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 10 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2255/14, uchylił postanowienie z dnia 1 września 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r.
Ponownie analizując sprawę GINB postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. umorzył wszczęte z inicjatywy wnioskodawczyni postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] października 2007 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy, wskazując że jej interes prawny wynika z art. 4 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Po jego rozpatrzeniu GINB postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawczyni wywodzi swój interes prawny w kwestionowaniu postanowienia z [...] października 2007 r. z faktu bycia właścicielką działek nr ew. [...] oraz [...] w miejscowości R., gmina N.. Zdaniem organu, z uwagi na znaczne odległości spornej inwestycji od działek należących do wnioskodawczyni, projektowane przedsięwzięcie w żaden sposób nie oddziałuje na jej nieruchomości. Dodał, że z "Raportu o oddziaływaniu na środowisko inwestycji polegającej na budowie obory krów mlecznych (...)" nie wynika, aby sporna inwestycja była źródłem interesu prawnego wnioskodawczyni w związku z wymaganiami zawartymi w przepisach regulujących ochronę środowiska. W aneksie nr 2 do powyższego raportu wskazano wprost, że zmiana sposobu użytkowania obiektu nie ograniczy istniejącego zagospodarowania terenów sąsiednich. GINB ustalił ponadto, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS w [...]") postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2010 r., uzgodnił realizację spornego przedsięwzięcia. Realizacja inwestycji nie będzie zatem wymagać wprowadzenia ograniczeń w użytkowaniu terenów sąsiednich i ustanawiania strefy ograniczonego użytkowania wokół jej granic. Przedstawiony w raporcie wpływ na środowisko planowanego przedsięwzięcia zamyka się w granicach działki inwestycyjnej i nie spowoduje zwiększenia uciążliwości okolicznym mieszkańcom. W ocenie GINB kwestionowane postanowienie, którym uchylono rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oraz umorzono postępowanie z uwagi na brak jego przedmiotu, nie stanowi podstawy interesu prawnego wnioskodawczyni.
Skargę na postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. i [...] grudnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J.W., domagając się stwierdzenia ich nieważności oraz zobowiązania organu do stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z [...] października 2007 r.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wyrokiem z 6 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 909/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotową skargę. Wskazał, że postanowienie [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] stanowi dla organu wiążący dokument rozstrzygający o braku interesu prawnego skarżącej, który upoważniałby ją do żądania stwierdzenia nieważności postanowienia GINB z [...] października 2007 r. W postanowieniu organu sanitarnego nie stwierdzono rzeczywistego bądź potencjalnego naruszenia przepisów prawa w zakresie ochrony środowiska, ani też ograniczenia możliwości zagospodarowania przez skarżącą należących do niej nieruchomości. W swoich rozważaniach Sąd uznał, że zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 28 k.p.a., czy też wywiedzenia interesu prawnego z art. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, są bezpodstawne. Zdaniem Sądu, niezasadny jest również zarzut naruszenia przez GINB art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w 14 wyrokach i 2 postanowieniach wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż orzeczenia te dotyczyły zarówno skarg na bezczynność organu, umorzenia postępowania odwoławczego, wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności innego organu niż GINB, umorzenia postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, zawieszenie postępowania, a także skarg na uchwałę Rady Gminy w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. W., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po jej rozpatrzeniu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 3317/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podkreślił, że Sąd I instancji uznał, że GINB, wydając postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia GINB z dnia [...] października 2007 r., trafnie powołał się na postanowienie PPIS w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. uzgadniające warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie obory. NSA zauważył, że rozstrzygnięcie o uzgodnieniu opierało się na uzupełnionym i poprawionym Raporcie oddziaływania na środowisko z dnia [...] grudnia 2007 r., następnie poprawionym i uzupełnionym w 2008 roku. Tymczasem w wyroku o sygn. akt II OSK 1133/12 stwierdzono, że w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II OSK 2720/12 NSA wskazał, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] i postanowienie z [...] lipca 2011 r., znak [...], Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] świadczą o tym, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z kwietnia 2007 roku i aneks nr 2 do tego raportu nie spełniają wymagań przewidzianych przez prawo ochrony środowiska. W postanowieniu z [...] czerwca 2008 r. wskazano bowiem, że przedłożony raport nie objął wszystkich obiektów realizowanych przez inwestora i że ma to znaczenie dla oddziaływań związanych z inwestycją. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd I instancji podzielił stanowisko GINB, bez uwzględnienia związania stanowiskiem wyrażonym w wyżej wskazanych prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, przede wszystkim zaś w wyroku II OSK 1133/12, co – zdaniem NSA - stanowiło to naruszenie art. 170 oraz art. 190 p.p.s.a. mające wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017r., utrzymujące w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2016r. umarzające wszczęte z inicjatywy J. W. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia GINB z dnia [...] października 2007 r. uchylającego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. o wstrzymaniu wykonania decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004r. o pozwoleniu na budowę i umarzającego postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania tejże decyzji.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 kpa).
Podstawę umorzenia postępowania administracyjnego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., który zezwala organowi administracji publicznej na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Określeniem "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się w literaturze sytuacje, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa (W. Hybiak, Bezprzedmiotowość..., s. 42; tenże, Umorzenie postępowania administracyjnego..., s. 14). O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.
Należy przy tym mieć na uwadze, iż jak podkreśla się w doktrynie, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (J. Zimmermann "Ordynacja podatkowa", s. 212 - pogląd powołany w "Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego". M. Matan, Cz. Martysz, G. Łaszczyca, do art. 105 k.p.a. kom. Lex 2010). Przy czym decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny.
Z pewnością postępowanie wszczęte przez podmiot nie posiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony - osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania ( vide wyrok NSA z 19.09.2012r., II GSK 1038/11).
Należy podkreślić, że sprawa niniejsza, co podniesiono powyżej, była już przedmiotem kontroli sądów administracyjnych w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto zgodnie z tą normą nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przy czym wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Sąd ponownie rozpoznając sprawę nie jest natomiast związany oceną co do ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1130/06, publ. LEX nr 384165).
Przywołany przepis kreuje związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie sądowoadministracyjnej treścią wyroku sądu kasacyjnego. Odstąpienie od wykładni dokonanej w wyroku sądu kasacyjnego jest sytuacją wyjątkową i może w gruncie rzeczy dotyczyć trzech przypadków:
- jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA,
- w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny,
- jeżeli przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny Naczelny Sąd Administracyjny podejmie w innej sprawie w trybie art. 269 uchwałę, zawierającą odmienną wykładnię prawa.
Nie ulega wątpliwości, iż żadna z sytuacji wyłączających stosowanie normy art. 190 w sprawie niniejszej nie miała miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2021r. sygn.akt II OSK 3317/18 uchylając wyrok tutejszego Sądu w sprawie sygn.akt VII SA/Wa 909/17 ( oddalający skargę) wskazał, że skarżąca J. W. swój interes prawny wywodzi z faktu bycia właścicielką działek nr ew. [...] praz [...] w miejscowości R., gmina N..
Przedmiotem przedsięwzięcia zatwierdzonego decyzją z dnia [...] listopada 2004r. jest realizacja budynku inwentarskiego (wolnostojącej, bezściółkowej obory z boksem legowiskowym dla krów mlecznych o obsadzie 200 DJP), zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce o pojemności 1211 m3 oraz komorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno-bytowe, realizowane na działce nr ew.. [...] we wsi I., gmina N..
Organ wskazał, że z analizy projektu zagospodarowania terenu, zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004 r. wynika, że budynek obory został usytuowany w odległości ponad 40 m od granicy działki o nr ew. [...] oraz ponad 50 m od granicy działki nr ew. [...], których właścicielką jest skarżąca. Odległość planowanego zbiornika szczelnego dwukomorowego o pojemności 5m3 wynosi ok. 33 m od granicy z działką o nr ew. [...] i ok. 40 m od granicy z działką o nr ew. [...]. Z kolei zbiornik na płynne odchody zwierzęce zaprojektowany został w odległości ok. 50 m od granicy z działką o nr ew. [...] i ok. 165 m od granicy z działką o nr ew. [...].
Stwierdzając brak interesu prawnego J. W. w niniejszym postępowaniu GINB powołał się na powyższe ustalenia stanu faktycznego, a także na ustalenia przyjęte w innych dokumentach o kluczowym znaczeniu dla sprawy, a w szczególności w "Raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko inwestycji polegającej na budowie obory krów mlecznych...",oraz Aneksie do tego raportu , a także postanowieniu Nr[...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] lutego 2010 r., znak: [...].
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 1133/12 uznał, że wyroki II OSK 208/06 i II OSK 2720/12 zapadły w sprawach, które pozostają w związku przedmiotowym i podmiotowym ze sprawą, będącą przedmiotem kontroli w sprawie II OSK 1133/12.
Powołując się na związanie wynikające z art. 153 P.p.s.a. oraz z art. 170 P.p.s.a., i formułując własne stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2021r. II OSK 3317/18, ocenił, że Raport oddziaływania na środowisko z 2007 r. oraz Aneks do tego Raportu nie spełniają wymagań.
W uzasadnieniu NSA podkreślił, że wyroku II OSK 1133/12 NSA stwierdził, że w sprawie o pozwolenie na budowę w trybie zwykłym, w trybie nieważnościowym, czy w trybie wznowieniowym, krąg stron winien być ustalany na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Wobec wadliwości Raportu z kwietnia 2007 r. i Aneksu nr 2 do Raportu z listopada 2007 r. (uzasadnienie wyroku II OSK 2720/12) i nieprzeprowadzenia przez właściwy organ dowodu z opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.), dla ustalenia, czy nieruchomość skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, wyznaczonym zgodnie z przepisami z zakresu ochrony środowiska (wyrok II OSK 208/06). Ponadto, w wyroku tym sformułowano wiążącą wykładnię art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a., według której, stroną postępowania o pozwolenie na budowę (czy to w trybie zwykłym, czy nadzwyczajnym), winny być nie tylko osoby, których interes prawny zostaje naruszony określonym rozwiązaniem projektowym, ale i takie, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać.
W wyroku II OSK 1133/12 przesądzono zatem dwie kwestie:
1) zakwestionowano wiarygodność Raportu w zakresie oddziaływania inwestycji,
2) stwierdzono, że nie musi dojść do przekroczenia przepisów aby uznać, w ówczesnym stanie prawnym, istnienie interesu prawnego; przy badaniu interesu prawnego – właściciel sąsiedniej nieruchomości ma prawo brać udział w postępowaniu, w którym te graniczne kwestie są badane.
W uzasadnieniu NSA wskazał także na związanie wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2254/14. Wyrok ten był wydany w postępowaniu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia GINB z dnia [...] października 2007 r., uchylającego postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., wstrzymujące z urzędu wykonanie decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. H. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego oraz umarzającej postępowanie pierwszej instancji w ww. zakresie. W sensie formalnym, procesowym, przedmiot tego postępowania sądowego odpowiada bowiem przedmiotowi postępowania zakończonego postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie. Przy czym w wyroku tym powołano się na stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2302/14. Ten ostatni zapadł zaś w sprawie odmowy wszczęcia, na wniosek J. W., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2004 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A.H. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że GINB, wydając postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2016 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia GINB z dnia [...] października 2007 r., powołał się na postanowienie PPIS w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. uzgadniające warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie obory.
Jednocześnie Sad zważył, że rozstrzygnięcie o uzgodnieniu opierało się na uzupełnionym i poprawionym Raporcie oddziaływania na środowisko z dnia [...] grudnia 2007 r., następnie poprawionym i uzupełnionym w 2008 r. Tymczasem, jak stwierdził NSA w wyroku II OSK 1133/12, "w uzasadnieniu wyroku II OSK 2720/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], znak [...] (dalej postanowienie z [...] czerwca 2008 r.) Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej Wojewódzki Inspektor) i postanowienie z [...] lipca 2011 r. znak [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], świadczą o tym, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z kwietnia 2007 r. i aneks nr 2 do tego raportu nie spełniają wymagań przewidzianych przez prawo ochrony środowiska. W postanowieniu z [...] czerwca 2008 r. Wojewódzki Inspektor wskazał, że przedłożony raport "nie objął wszystkich obiektów realizowanych przez inwestora" i że ma to znaczenie dla oddziaływań związanych z inwestycją".
Konkludując należy uznać, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające zapadło z naruszeniem art. 153 w zw. z art. 190 p.p.s.a w związku z art. 105 § 1 k.p.a., w związku z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a., bowiem nie uwzględniało oceny prawnej wyrażonej w cytowanych powyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie oceni przymiot strony J. W. w postępowaniu którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności postanowienia GIN z dnia [...] lipca 2007r., uwzględniając przede wszystkim ocenę prawną zawarta w wyroku NSA z dnia 1 lipca 2021r. sygn.akt II OSK 3317/18 oraz przywołanych w nim wyrokach NSA. Przy czym organ przy dokonaniu tej oceny nie powoła się już na Raport oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z kwietnia 2007 r. i Aneksu nr 2 do tego Raportu z listopada 2007 r., a także postanowienie Nr[...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] lutego 2010 r., znak: [...].
Mając powyższe na względzie Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2019r., poz. 2325).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło