VII SA/Wa 1386/18

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2018r. po rozpoznaniu wniosku [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi [...] w [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2018r., znak: [...] w przedmiocie wyrażenie warunkowej zgody na odstępstwo od wysokości pomieszczeń pracy postanawia: odmówić [...] w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 16 lipca 2018r. wpłynął do Sądu na formularzu PPPr wniosek [...] w [...] o przyznanie prawa pomocy w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu wskazano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 5000 złotych, zaś wartość środków trwałych 8 241,82 złotych. Strona wskazała w formularzu, że strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosiła 709 603,78 złotych (strata netto za okres od dnia 1 stycznia 2017r. do 31 grudnia 2017r). Oświadczyła, że rachunek zajęty jest przez Urząd Skarbowy w [...]. Podała, że w kasie na dzień 31 grudnia 2017r. posiadała środki pieniężne w wysokości 525,48 złotych. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w związku z licznymi zobowiązaniami kredytowymi oraz problemami z odzyskaniem własnych wierzytelności. W tym stanie faktycznym zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia referendarzowi/sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz/sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zatem to w interesie strony jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać referendarza/ sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Wnosząc więc o zwolnienie z tego obowiązku strona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Wskazać również należy, iż zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby lub podmioty, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację faktyczną bądź prawną przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Oceniając sytuację materialną Spółki w oparciu o podane w formularzu informacje uznano, że Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnych jako przedsiębiorca. Z wydruku informacji KRS nie wynika, aby Spółka prowadzoną działalność zawiesiła, zlikwidowała, rozwiązała czy zgłosiła wniosek o upadłość. Skarżąca Spółka nie wykazała, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą poprzez zwolnienie strony z kosztów sądowych w sprawie. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). W świetle powyższego ogólnikowe powoływanie się we wniosku na brak dostatecznych środków w związku z licznymi zobowiązaniami kredytowymi jak również problemami z odzyskaniem wierzytelności nie stanowią wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia wykazywana przez Spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2013r., II GZ 489/13; z dnia 22 marca 2011r., II GZ 112/11). Ponadto podkreślić należy, że Spółka nie przedstawiła kompletnych danych o swojej sytuacji finansowej. Jak natomiast wskazano wyżej w uzasadnieniu to w interesie strony leży przedstawienie informacji służącym uzyskaniu prawa pomocy. W nadesłanym wniosku PPPr Spółka nie podała w jakiej wysokości posiada zobowiązania kredytowe, na jaki cel je zaciągnęła, w jakiej wysokości miesięcznie je spłaca, kiedy kończy się okres spłaty. Nie wykazała również aby zalegała ze spłatą kredytów. Nie wyjaśniła również z jakiego tytułu posiada wierzytelności na jaką wartość/kwotę jak również przyczyn z których istnieją problemy z ich odzyskaniem. Ponadto zauważyć należy, iż Spółka w złożonym wniosku podała środki pieniężne w kasie na dzień 31 grudnia 2017r. w wysokości 525, 48 złotych. Nie podała jednak stanu środków pieniężnych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Spółka nie podała również wysokości osiąganych z działalności gospodarczej przychodów i wydatków jakie ponosi w związku z prowadzoną działalnością. Skarżąca Spółka nie dopełniła zatem ciążącego na niej obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przerzucania ciężaru funkcjonowania Spółki, a więc podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ukierunkowaną na zysk, na społeczeństwo i Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Spółki zostaje finansowana ze środków publicznych. Należy również wskazać, że koszty postępowania sądowego jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącą Spółkę. W związku z powyższym, należało odmówić skarżącej Spółce uwzględnienia wniosku, gdyż nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.