VII SA/Wa 1442/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-08
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Bogusław Cieśla, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić umorzenia opłaty legalizacyjnej, gdy wnioskodawca powołuje się na trudną sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną, a także na negatywne skutki pandemii COVID-19?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić umorzenia opłaty legalizacyjnej, jeśli wnioskodawca, mimo powoływania się na trudności finansowe i inne okoliczności, dysponuje majątkiem i dochodami pozwalającymi na jej uiszczenie. Decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej ma charakter uznaniowy i wymaga wykazania istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, które w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone.Stan faktyczny
Skarżąca I. P.-B. wniosła o umorzenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 zł, powołując się na trudną sytuację finansową związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej dotkniętej skutkami pandemii COVID-19, a także na problemy zdrowotne i rodzinne. Organ I instancji (Wojewoda) oraz organ II instancji (Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej) odmówiły umorzenia, uznając, że skarżąca dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi i majątkiem, a sytuacja nie uzasadnia zastosowania ulgi ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I. P.j – B. od decyzji Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], odmawiającej umorzenia w całości opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 złotych, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB w [...]") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., ustalił dla I. P. – B. opłatę legalizacyjną w kwocie 50 000 złotych dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego oznaczonego literą "D", zaliczanego do I kategorii obiektu budowlanego, zlokalizowanego w miejscowości S. przy ul. [...] na terenie działki nr ew. [...], obręb [...], j.e. [...] - obszar wiejski, w którym wystąpiła samowola budowlana. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2020 r. Powyższe rozstrzygnięcie stanowiło przedmiot skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jednak skarga ta podlegała oddaleniu.
W dniu 24 sierpnia 2020 r. do siedziby organu I instancji wpłynął wniosek I. P. – B. (dalej: "wnioskodawczyni") o umorzenie w całości ustalonej opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu wskazała na ciężką sytuację finansową związaną głównie z prowadzeniem działalności gospodarczej w branży turystycznej, znacząco obciążonej skutkami epidemii, decyzjami gospodarczymi i rozpoczętym procesem inwestycyjnym. Wnioskodawczyni wskazała również na swoją trudną sytuację rodzinną i zdrowotną, a także podkreśliła swój aktywny udział w życiu społeczności lokalnej. Wojewoda [...] pismem z 27 sierpnia 2020 r. wezwał wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie złożonego wniosku. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z 10 września 2020 r. przedłożyła część żądanych dokumentów. Po ich analizie organ I instancji ponownie, w piśmie z 30 września 2020 r., zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Pismami z 22 i 26 października 2021 r. wnioskodawczyni przedłożyła stosowne wyjaśnienia, jednak ze względu na ich niewystarczający charakter Wojewoda [...] zwrócił się w piśmie z 18 listopada 2020 r. o dostarczenie kolejnych informacji pozwalających rozpoznać złożone podanie. W odpowiedzi pismem z 8 grudnia 2020 r. nadesłano żądane dokumenty. W związku z wątpliwościami powstałymi w toku ich analizy organ I instancji pismem z 17 grudnia 2020 r. wezwał wnioskodawczynię do złożenia kolejnych wyjaśnień. Ostatecznie w dniu 5 stycznia 2021 r. do siedziby organu I instancji wpłynęły wyjaśnienia wnioskodawczyni.
Po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2021 r. odmówił umorzenia w całości opłaty legalizacyjnej w kwocie 50 000 złotych, ustalonej postanowieniem PINB w [...]. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła wnioskodawczyni. W uzasadnieniu wyjaśniła motywy powstania samowoli budowlanej, a także opisała swoją pogarszającą się sytuację finansową. Po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej decyzją z [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...].
W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił przy tym, że istotą legalizacji samowoli budowlanej jest możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującym prawem bez konieczności orzekania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Opłata legalizacyjna nie jest zaś karą administracyjną tylko środkiem służącym do przywrócenia porządku prawnego wynikającego z prawa budowlanego, czyli jest koniecznym środkiem do zalegalizowania budowy. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej dotyczące umorzenia opłaty legalizacyjnej, nie ma na celu badania prawidłowości i okoliczności wydania postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną. Udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia należności w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie, zaś ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej. Uznanie administracyjne sprowadza się w tej sytuacji do obowiązku ustalenia w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony.
W dalszej części uzasadnienia Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej szczegółowo opisał ustalenia dotyczące stanu majątkowego wnioskodawczyni. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że pomimo podnoszonych przez wnioskodawczynię trudności związanych z realizacją nałożonego zobowiązania, sytuacja ta w żadnym stopniu nie zagraża jej egzystencji. Zdaniem organu odwoławczego w chwili obecnej dochody gospodarstwa domowego wnioskodawczyni są znaczne i kształtują się na stabilnym poziomie. Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz synem. Jej łączny miesięczny dochód oscyluje wokół kwoty 5 500 złotych. Wnioskodawczyni nie wykazała i nie udokumentowała dochodów uzyskiwanych przez męża, z którym zawarła umowę o rozdzielności majątkowej. Suma ustalonych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym uwzględniających obciążenia kredytowe, wynosi 7 703,23 złotych. Wnioskodawczyni oszacowała zaś łącznie swoje miesięczne wydatki ponoszone łącznie na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz związane z prowadzoną działalnością gospodarczą na kwotę 12 177 złotych. W ocenie organu II instancji wnioskodawczyni jest osobą zamożną, posiadającą duży majątek ruchomy o znacznej wartości, jak również jest właścicielką wielu wartościowych nieruchomości i posiada oszczędności w kwocie
30 000 złotych. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wnioskodawczyni posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów, jednakże ich spłata przebiega bez zakłóceń. Prowadzona pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe [...]działalność gospodarcza jest działalnością dochodową. Z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię wynika, że w 2019 roku osiągnęła ona przychód z tytułu prowadzonej działalności w kwocie 146 968 złotych. W okresie od stycznia 2020 do grudnia 2020 roku przychód, zgodnie z podsumowaniem ewidencji przychodów, spadł i wyniósł 42 410 złotych, co spowodowane było rozprzestrzenianiem się pandemii wirusa COVID-19. Jednakże w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w roku 2020 została ona objęta pomocą ze środków publicznych w kwocie około 17.472 złotych. Z powyższych względów w ocenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wnioskodawczyni dysponuje potencjałem umożliwiającym spłatę nałożonej opłaty legalizacyjnej. Faktycznie dysponuje ona bowiem majątkiem ruchomym i nieruchomym wielokrotnie przewyższającym kwotę powstałej należności. Odnosząc się do sygnalizowanych przez wnioskodawczynię zdarzeń takich jak wichury, gradobicia, powódź, czy też spadek obrotów związany z pandemią wirusa COVID-19, organ odwoławczy zauważył, że przeszkody te nie ma charakteru trwałego.
Biorąc pod uwagę treść art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego nie uzasadniają umorzenia w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Przesłanka ważnego interesu podatnika zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Z akt analizowanej sprawy wynika, że ustalenie opłaty legalizacyjnej nie było związane z sytuacją nadzwyczajną. Przepisy regulujące proces budowlany obligowały bowiem wnioskodawczynię do wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Naruszając prawo w powyższym zakresie musiała ona liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych. W związku z powyższym wykonane prace uznano za naruszenie przepisów Prawa budowlanego i nałożono opłatę legalizacyjną, której zasadność i wysokość strona kwestionowała w toku instancji, a także w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, który oddalił przedmiotową skargę. Zdaniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Również występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży bowiem, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód Państwa.
Na zakończenie swoich rozważań organ odwoławczy podkreślił, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, lecz przywilejem. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej ma więc charakter dobrowolny, a inwestor może alternatywnie dokonać rozbiórki samowoli budowlanej. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej oceniając decyzję organu I instancji w przedmiotowej sprawie stwierdził, że prawidłowo zgromadził on materiał dowodowy poprzez szczegółowe zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni. Okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji w jakiej znalazła się wnioskująca o udzielenie ulgi zostały ustalone przy jej udziale, w oparciu o oświadczenia, przedłożone dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również były wynikiem aktywności organu I instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. Zdaniem organu II instancji Wojewoda [...] dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, a ocena ta posiada mocne uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym.
Skargę na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. P.-B., domagając się jej uchylenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez nieuchylenie wadliwej decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania,
- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez niedokonanie dokładnej oceny zabranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało błędnym uznaniem, że odmowa udzielenia ulgi nie doprowadzi do pogorszenia sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej,
- art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę udzielenia ulgi – odmowę umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej rozwinął powyższe zarzuty. Dodał, że organ II instancji błędnie przyjął, że ryzyko związane z prowadzoną działalnością i przewidywania sytuacji kryzysowych nie przystaje do realiów związanych z przebiegiem i wielowymiarowością skutków pandemii, które nie mieszczą się w zakresie zwykłego ryzyka związanego z procesami gospodarczymi. Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej organy błędnie przyjęły brak interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem opłaty legalizacyjnej, gdyż pojęcie to nie może być oderwane od aktualnych realiów gospodarczych, uwarunkowanych sytuacją nadzwyczajną – pandemią czy powodzią. W ocenie strony skarżącej nie sposób również uznać, że dochody przedsiębiorcy stoją na stabilnym poziomie skoro skarżąca wykazała znaczny spadek dochodów spowodowany pandemią.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. 2019 poz. 2325).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Finansów , Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] maja 2021r. , utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2021r. odmawiającą umorzenia w całości opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 złotych, wynikającej z postanowienia PINB w [...] z dnia [...] kwietnia 2020r.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną oraz rozłożyć należność na raty.
Podnieść należy, że na podstawie art. 67a o.p. (uregulowanego w dziale III o.p.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek (pkt 2), albo umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).
Jak z powyższego wynika, ustawodawca wskazał dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może umorzyć" wskazuje zaś na uznaniowy charakter tej instytucji. Jak podkreśla się w orzecznictwie (wyroki NSA: z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15; z 11 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 1993/16 i II FSK 1917/16), treść przywołanego przepisu wyznacza niejako dwie fazy postępowania podatkowego; a mianowicie pierwszą, w którym organ podatkowy obowiązany jest ustalić, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego oceny. W przypadku natomiast uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia.
Stosownie bowiem do 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.
Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ocena ta powinna być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zaznaczyć także należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
Istotą uznania administracyjnego jest to, że wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć należy, iż organy rozpoznające sprawę dysponowały materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową wnioskodawczyni.
Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz synem. Jej łączny miesięczny dochód oscyluje wokół kwoty 5 500 złotych.
Skarżąca prowadzi dochodową działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe [...], z której dochody w 2019r. wynosiły ok. 147.000 zł ( ponad 12.000 zł miesięcznie). W okresie od stycznia 2020 do grudnia 2020 roku przychód, spadł i wyniósł 42 410 zł, co spowodowane było rozprzestrzenianiem się pandemii wirusa COVID-19. Jednakże w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w roku 2020 została ona objęta pomocą ze środków publicznych w kwocie około 17.472 zł.
Suma ustalonych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym uwzględniających obciążenia kredytowe, wynosi 7.703,23 zł, przy czym skarżąca nie wykazała i nie udokumentowała dochodów uzyskiwanych przez męża, z którym zawarła umowę o rozdzielności majątkowej.
Jak słusznie podkreślił organ, skarżąca jest właścicielką wielu nieruchomości zarówno zabudowanych jak i rolnych, posiada oszczędności w kwocie 30 000 zł., jest właścicielką lub współwłaścicielką samochodu marki [...] rocznik [...], [...] rocznik [...], motoru marki [...].
W ocenie Sądu całkowicie uprawnione jest twierdzenie organu, że skarżąca jest osobą majętną i dysponuje majątkiem ruchomym i nieruchomym wielokrotnie przewyższającym kwotę powstałej należności.
Wbrew twierdzeniom skargi organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia uwzględnił podnoszoną kwestie powodzi, czy też spadku obrotów związany z pandemią wirusa COVID-19,uznając je za przeszkody które nie maja charakteru trwałego i jednocześnie nie wpływającego na istnienie stanu majątku trwałego skarżącej.
W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca zastosowanie wnioskowanej, a więc całościowej ulgi. Na tej podstawie prawidłowo oceniły, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na udzielenie ulgi wymienionej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej .
Sąd podziela również argumenty organów odnoszące się do oceny braku wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy decyzji indywidulanej zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Gdy sytuacja finansowa strony, jest na tyle dobra, stabilna, że pozwala na poczynienie nawet pewnych oszczędności w środkach pieniężnych, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa. W interesie publicznym leży by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych.
Należy podkreślić, że ulga w postaci umorzenia należności jest najdalej idącą formą pomocy stronie, polegającą na całkowitym bądź częściowym zwolnieniu strony z obowiązku świadczenia, a jako taka winna być stosowana w ostateczności, jako instytucja nadzwyczajna względem pozostałych form ulg uregulowanych w ww. art. 67a o.p. W efekcie, w okolicznościach niniejszej sprawy organy zasadnie przyjęły, że sytuacja skarżącej nie kwalifikuje jej do zastosowania wnioskowanej ulgi.
Reasumując, stwierdzić należy, iż organy administracji dokonały prawidłowej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydając swoje rozstrzygnięcia nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Tym samym Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i kompletny. Organy obu instancji wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności, mogące mieć znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia, a skarżąca ani w odwołaniu, ani w skardze nie podniosła nowych okoliczności czy faktów, których organy nie przeanalizowały; nie zanegowali także tych uwzględnionych w sprawie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło