VII SA/Wa 146/14
WyrokWSA w Warszawie2014-05-28
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Joanna Gierak – Podsiadły, Bożena Więch - Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego tarasu, który stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego, może zostać wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nawet jeśli inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę, ale posiadał zgodę właściciela budynku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że budowa tarasu stanowiącego rozbudowę budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, uzasadniającą wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Zgoda właściciela budynku nie zastępuje wymaganego pozwolenia na budowę, a obowiązek uzyskania pozwolenia spoczywa na inwestorze, który organizuje i finansuje budowę. W przypadku braku reakcji inwestora na postanowienie wstrzymujące roboty i wzywające do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej H. K. rozbiórkę samowolnie dobudowanego tarasu do budynku mieszkalnego. Organ I instancji, a następnie organ II instancji, uznały, że budowa tarasu stanowi rozbudowę budynku i wymagała pozwolenia na budowę, którego H. K. nie uzyskał. Po wstrzymaniu robót i wezwaniu do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, które nie zostały spełnione, wydano decyzję nakazującą rozbiórkę. H. K. zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. błędną kwalifikację robót jako rozbudowy oraz naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala
Przedmiotem skargi wniesionej przez H. K. jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2013 r. Nr [...] utrzymująca w mocy -w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1623, dalej: k.p.a.), decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] października 2013 r. Nr [...].
Wskazana decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. została wydana w postępowaniu wszczętym na żądanie Wspólnoty Mieszkaniowej "A." ul. P. [...] w G.
Decyzją tą organ I instancji, działając na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał H. K. całkowitą rozbiórkę tarasu dobudowanego do wielorodzinnego budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki położonej przy ul. P. [...] w G., połączonego funkcjonalnie z lokalem nr [...] w budynku. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 29 stycznia 2013 r. ustalono, że wykonane roboty polegały na dobudowie do budynku wielorodzinnego tarasu o konstrukcji betonowej, wymiarach 3 m x 3,5 m. Żelbetowa płyta tarasu oparta została na słupach betonowych. Takie wyniesienie płyty umożliwiło jej funkcjonalne połączenie z lokalem nr [...] znajdującym się na parterze budynku. I dalej organ podał, że w trakcie kontroli H. K. nie przedstawił żadnych dokumentów budowlanych świadczących o legalności wykonanych robót. Następnie organ przywołał definicję pojęcia roboty budowlane oraz budowa, zawarte w art. 3 pkt 6 i pkt 7 Prawa budowlanego. Wskazał też, że katalog obiektów i robót, których wykonanie wyłączonej jest z obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, jest szczegółowo wyliczony w art. 29 Prawa budowlanego. Wykonanych robót budowlanych nie da się zakwalifikować do żadnego z przypadków wymienionych w tym przepisie. Ich charakter i zakres wskazuje, iż należy je uznać za rozbudowę obiektu budowlanego, tj. wielorodzinnego budynku mieszkalnego. A contrario, na ich wykonanie H. K. winien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Bezspornym jest, że takiej decyzji nie uzyskał. Jej brak oznacza, że roboty prowadzono z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Sprawę należało zatem rozpoznać w trybie art. 48, odnoszącym się do przypadków budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę. W związku z tym, postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. Nr [...] nałożono na H. K. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, obowiązek wstrzymania robót budowlanych oraz przedstawienia w terminie 90 dni licząc od dnia doręczenia postanowienia, dokumentów umożliwiających legalizację zaistniałej samowoli budowlanej, w tym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie to zostało doręczone 17 czerwca 2013 r. Oznaczony w nim termin upłynął bezskutecznie 16 września 2013 r. Tym samym, jak podał organ, należało orzec o rozbiórce, zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
W odwołaniu od tej decyzji H. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Wnosząc o powyższe, zakwestionował kwalifikację robót przedstawioną przez organ I instancji. Podniósł, że dobudowa tarasu nie może być traktowana jako rozbudowa budynku, a to z tej przyczyny, iż nie powoduje zmiany charakterystycznych parametrów tego obiektu. Zaznaczył, że w obliczeniach kubatur nie uwzględnia się drugorzędnych elementów, takich jak rampy, pochylnie, wysunięte części dachu.
W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2013 r. utrzymującej w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji, M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko organu powiatowego. Wskazał, że ustanowienie przez ustawodawcę rozbudowy jako rodzaju budowy dokonane zostało w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. W myśl art. 28 ust. 1 tej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, chyba że dana inwestycja została zaliczona do katalogu obiektów zwolnionych od uzyskania tego obowiązku. Przez rozbudowę należy rozumieć zmianę charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość długość, szerokość. Efektem rozbudowy obiektu jest zawsze powstanie nowej substancji budowlanej. W omawianej sprawie dobudowa tarasu, który jest funkcjonalnie połączony z całością budynku mieszkalnego wielorodzinnego sprawiła, iż kubatura tego budynku została zmieniona. W tym miejscu organ II instancji przytoczył pojęcie kubatury brutto budynku, zdefiniowane w § 3 pkt 24 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 74, poz. 690). W konsekwencji organ stwierdził, że w omawianej sprawie występuje rozbudowa obiektu, o której mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Stwierdził też, że w związku z brakiem decyzji o pozwoleniu na budowę, H. K. niewątpliwie dopuścił się samowoli budowlanej. Za prawidłowe uznał w tej sytuacji zastosowanie procedury z art. 48 Prawa budowlanego. Wskazał też, że wobec niewykonania obowiązków nałożonych na inwestora postanowieniem legalizacyjnym z [...] czerwca 2013 r., należało orzec w sprawie o rozbiórce, na podstawie art. 48 ust. 4 ww. ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z [...] listopada 2013 r., skarżący – H. K. wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej dotknięcie wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wnosząc o powyższe skarżące zarzucił kwestionowanej decyzji:
-rażące naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zastosowanie art. 48 § 2 i 3 Prawa budowlanego do stanu faktycznego, który nie mieści się w hipotezie tej normy prawnej oraz
-naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nie zebraniu całego materiału dowodowego, zaniechaniu rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i niewystarczającym jego przedstawieniu w uzasadnieniu decyzji, a także załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego,
2. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku wskazania w uzasadnieniu faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej,
3. art. 10 k.p.a. poprzez nie zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, w tym nie umożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji,
4. art. 11 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
W dalszej części skargi skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego oraz wskazanych przez niego świadków na okoliczność zgłoszenia przez niego budowy do właściciela budynku. Rozwijając postawione na wstępie zarzuty wskazał natomiast, iż art. 48 Prawa budowlanego dotyczy obiektów będących w budowie. Stąd też przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie, albowiem przedmiotowy taras został wybudowany w 2006 r. Wskazał też, że nie zaprzecza, iż taras został wybudowany przez niego, ale (jak zaznaczył) odbyło się to za zgodą właściciela budynku, P. Sp. z o.o., obecnie – A. Sp. z o.o. Podał również, że taras został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i nie zagraża zdrowiu i życiu mieszkańców. Ważne jest również to, że został on zrealizowany specjalnie córki, która jest niepełnosprawna. Podniósł jednocześnie, że to na właścicieli czyli Spółce A. ciążył obowiązek zgłoszenia faktu budowy do właściwego organu, jeszcze w 2006 r.
Na koniec skarżący wyraził gotowość do zalegalizowania tarasu i tym samym wniósł o uwzględnienie tej okoliczności przy wydawani wyroku, tym bardziej, że na żadnym etapie postępowania nie był informowany o możliwości legalizacji budowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem -w ocenie Sądu- zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przed odniesieniem się do kontrolowanego w sprawie orzeczenia wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisami ustawy – Prawo budowlanego z 1994 r. (w oparciu o którą orzeczenie to zostało wydane), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1). Prawo budowlane zwolniło wprawdzie szereg robót budowlanych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29), lecz jednocześnie wprowadziło w niektórych sytuacjach obowiązek uprzedniego zgłoszenia zamiaru realizacji wskazanych budów lub wykonywania robót budowlanych (art. 30 ust. 1). Wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ stanowi niedopuszczalną samowolę budowlaną, której następstwem jest nałożenie na inwestora, właściciela bądź zarządcę obiektu budowlanego obowiązku jego rozbiórki (art. 48 ust. 1 i art. 49b).
Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie przewidzianym w art. 48 omawianej ustawy.
Zatem wskazać należy, iż stosownie do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak z powyższego wynika, przepis art. 48 ust. 1 znajduje zastosowanie do obiektu budowlanego lub jego części, przy czym nie tylko do obiektu lub jego części będącego w budowie, ale również (wbrew argumentacji skargi) już wybudowanego – bez pozwolenia na budowę. Nadto, wynika z niego także, iż przewidziany w nim nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie. Ustawodawca zobowiązał bowiem organ do badania, czy budowa zrealizowana (bądź realizowana) bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i, czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji (ust. 1 art. 48). Przy czym, jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności, o których mowa w ust. 2 art. 48 (tj. zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami, w tym techniczno-budowlanymi), organ nadzoru budowlanego wstrzymuje w drodze postanowienia kierowanego do inwestora (właściciela lub zarządcy) prowadzenie robót budowlanych (bez względu na stopień ich zaawansowania), ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy i nakłada obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w ust. 3 omawianego artykułu. W myśl ust. 4 art. 48, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, organ zobligowany jest jednak zastosować przepis ust. 1, a więc nakazać rozbiórkę obiektu lub jego części (w zależności od zakresu stwierdzonej w sprawie samowoli budowlanej).
Wskazany przepis art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. stanowił podstawę materialno-prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, którą to M. WINB utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego nakazującą całkowitą rozbiórkę tarasu (o wymiarach 3 x 3,5 m) dobudowanego do wielorodzinnego budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki położonej przy ul. P. [...] w G., połączonego funkcjonalnie z lokalem nr [...] znajdującym się na parterze tego budynku (a będącym, zgodnie z treścią skargi i jej załącznikami, własnością skarżącego i jego małżonki). Wydając decyzję w oparciu o ww. art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, organy orzekające w sprawie uznały, iż postępowanie dotyczy rozbudowy, a więc budowy w rozumieniu ustawy Prawo budowlanego obiektu budowlanego, i tym samym wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Ustaliły jednocześnie, że prace budowlane przeprowadzone zostały w 2006 r., a inwestorem tych robót był H. K., który nie dysponuje i nie dysponował w dacie realizacji inwestycji zgodą właściwego organu na ich wykonanie. Organy te czyniąc ustalenia w sprawie oparły się na protokole oględzin obiektu przeprowadzonych w obecności inwestora w dniu 29 stycznia 2013 r. oraz wyjaśnieniach Wspólnoty Mieszkaniowej "A." ul. P. [...] w G. zawartych w piśmie z 11 stycznia 2013 r., a wskazujących na brak dokumentacji budowlanej dotyczącej przedmiotowego tarasu, jak również na brak zgody Wspólnoty na zajęcie części gruntu należącego do Wspólnoty pod wskazaną inwestycję. W takich też okolicznościach organy orzekające uznały, iż postępowanie winno być prowadzone w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, z tej to przyczyny, iż wykonane roboty stanowią rozbudowę budynku, a więc budowę obiektu budowlanego. W konsekwencji, organ I instancji stosując ww. art. 48, wydał w dniu 4 czerwca 2013 r. postanowienie nakładające na inwestora obowiązek przedstawienia wskazanych w nim dokumentów. Wyznaczył 90 dni na jego wykonanie. Poinformował jednocześnie, że po bezskutecznym upływie tego terminu, zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę. Wskazane postanowienie organ podjął na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Zażądał w nim zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy G. o zgodności wykonanych robót z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, a nadto dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego (tj. 4 egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). Obowiązki te nie zostały wykonane. Wskazane postanowienie inwestor otrzymał [...] czerwca 2013 r. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie (bo żadne dokumenty do sprawy nie wpłynęły) w dniu 17 września 2013 r. Z tego też powodu, jak wyjaśnił organ I instancji, należało orzec o rozbiórce, o czym stanowi art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze przebieg postępowania oraz zgromadzony w nim materiał dowodowy i wynikające z niego okoliczności faktyczne, Sąd stwierdził, iż działanie organów nadzoru budowlanego w sprawie było prawidłowe. Okoliczności faktyczne uzasadniały bowiem w pełni wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę w oparciu o art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Rozwijając powyższe, zauważyć w szczególności należy, iż postępowanie w sprawie prowadzone było we właściwym trybie, mającym zastosowanie do samowoli budowlanej. Skarżący w 2006 r. dobudował do budynku mieszkalnego wielorodzinnego taras. Na wykonanie przedmiotowych robót nie uzyskał zezwolenia właściwego organu architektoniczno-budowlanego. Tego rodzaju roboty prawidłowo zostały zakwalifikowane jako rozbudowa obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego prace, polegające na rozbudowie obiektu budowlanego (którym niewątpliwie jest budynek – v. art. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego), należy bowiem traktować jako budowę, a ta jako nie objęta zwolnieniem uregulowanym w art. 29, wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Dodać należy, iż roboty objęte niniejszym postępowaniem spowodowały powstanie nowej substancji budowlanej funkcjonalnie połączonej z całością budynku mieszkalnego wielorodzinnego, nadto – zmieniły charakterystyczne parametry tego obiektu, tj. jego kubaturę brutto, do której to zgodnie z § 3 pkt 24 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wlicza się kubaturę przejść, prześwitów i przejazdów bramowych, poddaszy nieużytkowych oraz przekrytych części zewnętrznych budynku, takich jak: loggie, podcienia, ganki, krużganki, werandy, a także kubaturę balkonów i tarasów, obliczaną do wysokości balustrady.
Zatem, zakres wykonanych prac, jak słusznie uznały organy orzekające w sprawie, wymagał wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Dodać trzeba, iż o zgodę taką (w formie decyzji) winien starać się inwestor, bo to na nim spoczywa obowiązek w tym zakresie. Pojęcie inwestora w prawie budowlanym nie jest zaś tożsame z pojęciem właściciela obiektu. Najlepiej obrazuje to przepis art. 52 Prawa budowlanego, który wymienia oba te podmioty, nakazując nakładanie obowiązków (o których mowa m. in. w art. 48 Prawa budowlanego) w pierwszej kolejności na inwestora. Wyraźnie wynika więc z niego, że prawo własności nieruchomości nie przesądza o statusie inwestora. Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 206/12, w którym Sąd Naczelny przyjął, iż "(...) inwestorem jest nie tylko podmiot, który podejmuje się budowy w aspekcie faktycznym (jest wykonawcą tych robót) ale też osoba bez której woli i aktywności proces budowlany nie mógłby się rozpocząć i być kontynuowany, który roboty budowlane inicjuje i finansuje. W konsekwencji inwestor to podmiot, który organizuje i finansuje zarówno proces realizacji inwestycji budowlanej, jej utrzymanie w stanie, który zapewnia jej dochodowość, jak i w razie potrzeby proces rozbiórki. W doktrynie przyjmuje się, że jest to podmiot, który zamierza podjąć działalność budowlaną, a następnie ją realizuje, głównie przez organizowanie procesu budowlanego bądź też podmiot, który działając we własnym imieniu i na własny rachunek, ponosi ekonomiczny ciężar i organizuje proces budowlany w celu czerpania w przyszłości korzyści gospodarczych z ukończonej inwestycji, czy wreszcie podmiot, bez którego woli nie może funkcjonować ani budowa w sensie faktycznym, ani nie może się toczyć postępowanie administracyjne zmierzające do wydania pozwolenia na budowę." Kierując się powyższym Sąd zauważa, iż w kontrolowanej sprawie prace polegające na rozbudowie budynku bezspornie, bo nie było i nie jest to kwestionowane, zostały wykonane przez skarżącego (w aktach m. in. kopia pisma skarżącego z 10 kwietnia 2006 r. skierowanego do poprzedniego właściciela budynku o wyrażenie zgody na budowę tarasu, z którego wynika, iż H. K. miał zamiar zlecić i sfinansować tę inwestycję). Skarżący (jak sam przyznaje także w skardze) był inwestorem tych robót, co oznacza, że obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę spoczywał na nim, a nie na właścicielu budynku, do którego to (jak podał) wystąpił o zgodę na realizację inwestycji. Skarżący nie uzyskał jednak decyzji o pozwoleniu na dobudowę tarasu, a to powoduje, że przeprowadzone przez niego roboty należało uznać za wykonane w warunkach samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego. W konsekwencji, w stosunku do tych robót należało wszcząć i przeprowadzić postępowanie przewidziane w tej regulacji prawnej.
Konkludując, w ocenie Sądu, organ I instancji zasadnie zastosował w sprawie art. 48 i zasadnie w pierwszej kolejności -dążąc do legalizacji spornej rozbudowy- wydał postanowienie przewidziane w ust. 2 i 3 tego artykułu. Postanowienie to organ prawidłowo skierował do inwestora. Prawidłowo również postanowieniem tym zażądał przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego i wyznaczył wystarczający (bo 3-miesięczny) termin na wykonanie tego obowiązku. Skarżący na postanowienie organu nie zareagował w żaden sposób. Ani nie przedłożył dokumentów, ani nie wnosił o przedłużenie terminu wyznaczonego na ich złożenie. W konsekwencji za prawidłową w okolicznościach sprawy należało uznać decyzję nakazującą skarżącemu rozbiórkę tej części budynku, która została samowolnie przez niego dobudowana oraz decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy orzeczenie organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że nakaz rozbiórki sformułowany w decyzji I instancji został tak określony, iż nie budzi wątpliwości jego zakres, tj. jakiej części budynku wielorodzinnego dotyczy.
Zauważyć również należy, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja nie naruszają wskazywanego już powyżej art. 52 Prawa budowlanego, w myśl którego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W jednolitym orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle przytoczonego przepisu wyrażony został trafny pogląd, że w pierwszej kolejności obowiązkami z art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 powinien być obciążony inwestor, jednakże pod warunkiem, że posiada on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. W niniejszej sprawie decyzja wydana została na podstawie art. 48, a organ powiatowy słusznie uznał, iż obowiązek jej wykonania -w okolicznościach sprawy- winien obciążać skarżącego jako inwestora robót. Dostrzec w tym miejscu trzeba, iż z pisma Wspólnoty Mieszkaniowej "A." z 11 stycznia 2013 r. (jak i załączników do skargi w postaci kopii aktu notarialnego umowy sprzedaży z 18 kwietnia 2012 r. rep. [...]) wynika, że prace związane z budową tarasu wykonane zostały na gruncie stanowiącym część wspólną nieruchomości, a skarżący będąc współwłaścicielem lokalu nr 3 w budynku wielorodzinnym, do którego taras został dobudowany, posiada udział w tej nieruchomości wspólnej. Nadto, co istotne, z załączników do ww. pisma Wspólnoty Mieszkaniowej "A." ul. P. [...] w G. wynika, że Wspólnota podjęła uchwałę dotyczącą rozbiórki tarasu przy lokalu nr [...], a zgodnie z § 3 tej uchwały (nr [...] z [...] grudnia 2012 r.) wszelkie koszty związane z wykonaniem niezbędnych prac rozbiórkowych oraz przywróceniem części wspólnej nieruchomości do stanu pierwotnego poniesie właściciel lokalu. Powyższe, zdaniem Sądu, tylko potwierdza, iż nakaz rozbiórki w niniejszej sprawie mógł być skierowany do inwestora, albowiem posiada on zgodę Wspólnoty na wykonanie tego rodzaju prac na części wspólnej nieruchomości. Niezależnie od powyższego warto w tym miejscu dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się także, iż w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. Jak wskazał NSA w wyroku z 23 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1234/08 (Lex nr 552842), będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych. W szczególności nie dopatrzył się, aby kontrolowana decyzja dotknięta była wadą nieważności, a to z uwagi na jej wydanie w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Sąd nie stwierdził również, aby postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało błędnie, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jednocześnie zauważyć należy, iż skarżący podnosząc w skardze zarzuty procesowe, nie wyjaśnił w istocie, w czym upatruje uchybień w tym zakresie. Dokonując oceny sprawy Sąd uznał zaś, iż zarzuty te, wskazujące na nie zebranie całego materiału dowodowego i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego są bezpodstawne. Przede wszystkim nie można zarzucić organom, że nie wzięły pod uwagę, iż taras został wykonany dla niepełnosprawnej córki skarżącego, albowiem okoliczność ta nie miała w tym postępowaniu żadnego znaczenia prawnego. Powyższe odnieść należy także do przywoływanej przez skarżącego okoliczności związanej z ewentualnym uzyskaniem zgody poprzedniego właściciela budynku na wykonanie tarasu. Zgoda właściciela (przy założeniu, że takowa była), nie zastępuje bowiem decyzji o pozwoleniu na budowę, a tej skarżący nie uzyskał. Sąd nie podzielił także naruszenia w sprawie art. 10 § 1 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zarzut ten może okazać się skuteczny tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, ale sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała jednak miejsca, albowiem skarżący nie powiązał ww. uchybienia z żadną czynnością. W końcu, Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia zasady przekonywania uregulowanej w art. 11 k.p.a. Uzasadnienia obu decyzji wydanych w sprawie w sposób jasny i należyty, z odwołaniem się do obowiązującego stanu prawnego, przedstawiają tok rozumowania organów orzekających w sprawie, z odniesieniem się -w przypadku organu odwoławczego- do stanowiska skarżącego.
Z wymienionych powodów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło