VII SA/Wa 1532/11

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2011 r. po rozpoznaniu wniosku K. W. i S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. W. i S. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego postanawia: odmówić K. W. i S. W. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W dniu 27 lipca 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy K. W. i S. W., w którym wnieśli o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Na wstępie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego co zostanie udowodnione przez stronę. Przy tym do Sądu/referendarza kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy ocena czy takie przesłanki zachodzą. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawcy nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedłożonego oświadczenia majątkowego nie wynika aby sytuacja majątkowa skarżących uniemożliwiała im samodzielne finansowanie prowadzonego postępowania sądowego oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z formularza wniosku wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wraz z córką i synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 6.248,07 złotych miesięcznie. Kwota ta jest uzyskiwana przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury w wysokości 1.581,93 złotych, przez wnioskodawcę z tytułu renty w wysokości 639,30 złotych, przez córkę wnioskodawców z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.902,00 złotych oraz przez syna z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 1.124,84 złotych. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom mieszkalny o pow. 194 m ² oraz działkę o pow. 906 m ². Wnioskodawczyni posiada także działkę o pow. 827 m ² oraz działkę o pow. 918 m². Skarżąca wspólnie z synem posiada samochód osobowy Scoda z 2004 r. Nadto wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają oszczędności pieniężne w wysokości 12.758,94 złote na budowę budynku gospodarczego. Skarżący podkreśli, że wraz z córką zaciągnęli kredyt w wysokości 150.000,00 złotych, który spłacają miesięcznie w ratach w wysokości 1.705,61 złotych. Zaznaczyli, że córka ma również kredyt na kwotę 3.05000 złotych, który spłaca miesięcznie po 178,20 złotych. Dodali także, że syn spłaca raty kredytów zaciągniętych na kwotę 6.300,00 złotych, którego miesięczna rata spłaty wynosi 199,86 złotych, kredyt na kwotę 1.020,00 złotych, którego miesięczna kwota wynosi 56,00 złoty oraz kredyt zaciągnięty z karty kredytowej na kwotę 3.500,00 złotych. Mając na uwadze powyższe zwłaszcza stan posiadania i zgromadzone oszczędności w wysokości 12.758,94 złotych oraz osiągany dochód przez wnioskodawców jak i dorosłe dzieci pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym oceniono, że nie znajdują się oni w stanie ubóstwa. Świadczy również o tym fakt uiszczenia przez skarżącą w sprawie wpisu sądowego w wysokości 500,00 złotych. Podnieść przy tym należy, że jak wskazano wyżej instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie) – osób bezrobotnych czy osiągających znikome czy nieregularne niskie dochody. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji gdy wnioskodawcy mają zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość uzyskiwanego dochodu miesięcznego oraz zgromadzonych oszczędności pieniężnych. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawców i ich córkę oraz syna kredytów. Zaciągnięte zobowiązania finansowe świadczą o tym, że skarżący oraz ich dzieci posiadają zdolność kredytową. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawcy nie podnosili we wniosku, że mają problemy ze spłatą rat kredytu z uzyskiwanych dochodów. Podkreślić należy, że spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli bowiem wnioskodawcy mają środki majątkowe, oszczędności pieniężne, a w szczególności posiadają stały miesięczny dochód, to powinni ponosić koszty postępowania sądowego samodzielnie. Mając na względzie powyższe uznano, że wnioskodawcy są w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty postępowania sądowego i ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.