VII SA/Wa 1532/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. i S. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego postanawia: odmówić K. W. i S. W. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu 27 lipca 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy K. W. i S. W., w którym wnieśli o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wraz z córką i synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 6.248,07 złotych miesięcznie, która to kwota uzyskiwana jest przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury w wysokości 1.581,93 złotych, przez wnioskodawcę z tytułu renty w wysokości 639,30 złotych, przez córkę wnioskodawców z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.902,00 złotych oraz przez syna z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 1.124,84 złotych. Posiadany przez wnioskodawców majątek obejmuje dom mieszkalny o pow. 194 m2 oraz działkę o pow. 906 m2. Wnioskodawczyni podała, że posiada także działkę o pow. 827 m2 oraz działkę o pow. 918 m2, natomiast wspólnie z synem samochód osobowy Skoda z 2004 r. Wnioskodawcy wskazali, że posiadają oszczędności w wysokości 12.758,94 złotych przeznaczone na budowę budynku gospodarczego. Wnioskodawcy podali, że są wraz z córką zobowiązani do spłaty kredytu w wysokości 150.000,00 złotych, spłacanego miesięcznie w ratach w wysokości 1.705,61 złotych. Oświadczyli, że córka ma również kredyt na kwotę 3.050,00 złotych, który spłaca miesięcznie po 178,20 złotych, nadto syn spłaca raty kredytów zaciągniętych na kwotę 6.300,00 złotych, którego miesięczna rata spłaty wynosi 199,86 złotych, kredyt na kwotę 1.029,00 złotych, którego miesięczna rata wynosi 56,00 złotych oraz kredyt zaciągnięty z karty kredytowej na kwotę 3.500,00 złotych. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2011 r. odmówiono K. W. i S. W. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Odpis niniejszego postanowienia, wraz z pouczeniem o sprzeciwie, został wnioskodawcom doręczony w dniu 2 września 2011 r. W dniu 9 września 2011 r. skarżący złożyli przysługujący im środek zaskarżenia. W złożonym sprzeciwie skarżący wskazali na fakt utraty pracy przez ich syna z dniem 29 lipca 2011 r., co pomniejsza ich miesięczny dochód o 1.124,84 złotych do kwoty 5.123,23 złotych. Wskazali też na wysokość miesięcznych wydatków na bieżące utrzymanie, przytaczając kwotę 412,16 złotych na członka rodziny po przeliczeniu dochodów brutto na dochody netto oraz odliczeniu od nich kwoty wydawanej na spłatę zobowiązań kredytowych i opłatę rachunków za prąd, wodę i gaz. Argumentowali, iż ich sytuację finansową może pogorszyć także konieczność zakupu opału na zimę, którego koszt wyniesie minimum 2.340,00 złotych. Powołali się na fakt, że nie posiadają już obecnie zdolności kredytowej, a posiadane przez nich oszczędności w kwocie 12.758,94 złotych przeznaczone są na budowę budynku gospodarczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Sądu z 25 sierpnia 2011 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Następnie podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 199 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych p.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, że znajdują się w sytuacji uprawniającej ich do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniesionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i ze złożonego w dniu 9 września 2011 r. sprzeciwu nie wynikają okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie im prawa do pomocy poprzez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpatrując wniosek skarżących Sąd stwierdził, że posiadają oni stały miesięczny dochód, dom mieszkalny o pow. 194 m2 oraz działkę, ponadto skarżąca posiada jeszcze dwie inne działki, a wspólnie z synem jest właścicielką samochodu. Skarżący posiadają także oszczędności pieniężne, a ich wysokość udowadnia, że nie znajdują się oni w stanie ubóstwa. Podkreślić należy wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, które może być stosowane jedynie, gdy okoliczności wskazują na ciężka sytuację materialną strony, która nie jest w stanie sfinansować samodzielnie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżący powołują się na fakt utraty pracy przez ich syna. Jednakże sami przyznają, iż syn nie utracił na stałe możliwości zarobkowania, ponieważ obecnie poszukuje pracy, ponadto wciąż posiadają oni stały miesięczny dochód pochodzący z pozostałych źródeł. Mając na uwadze posiadane przez skarżących nieruchomości oraz zgromadzone przez nich oszczędności, należy stwierdzić, że nie znajdują się oni w ciężkiej sytuacji materialnej, gdyż posiadają stały dochód, a przy tym zdolni są do gromadzenia oszczędności. Argumentem przemawiający za przyznaniem skarżącym prawa do pomocy nie może być okoliczność posiadania przez wnioskodawców oraz prowadzących z nimi wspólne gospodarstwo domowe córki i syna licznych zobowiązań kredytowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się fakt, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, co wynika z zestawienia wydatków przedstawionych przez wnioskodawców. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.