VII SA/Wa 1558/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala Sygnatura akt VII SA/Wa 1558/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [..] lipca 2009r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu zażalenia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G., utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].05.2009r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] listopada 2008r. Nr [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś., działając w trybie art. 65 § 1 Kpa, przekazał Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w G. cyt: " ... sprawę związaną z szybem nr III nieistniejącej kopalni w rejonie ul. K.w Ś. i zabezpieczeniem pozostałych szybów (dot. szybu I, II i L. w tym rejonie). Pismem z dnia 3 grudnia 2008 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. wniósł o stwierdzenie nieważności w/w postanowienia podnosząc, iż w/w rozstrzygnięcie obarczone jest wadą naruszenia prawa określoną w art. 156 §1 pkt 4 Kpa, gdyż zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie. Po rozpatrzeniu w/w wniosku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w postanowienia organu powiatowego z dnia [...] listopada 2008 r., wskazując, iż Wnioskodawca tj. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego nie jest stroną postępowania uprawnioną do wniesienia prawnie skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności w/w rozstrzygnięcia organu powiatowego. Zażalenie na postanowienie [...] WINB z dnia[...] maja 2009 r. wniósł Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odpowiada przepisom prawa i nie zachodzą przesłanki do jego uchylenia. Zgodnie z art. 65 Kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przepis ten jest niewątpliwie ściśle powiązany z normą wynikającą z art. 19 Kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Podjęcie bowiem aktu administracyjnego z uchybieniem wskazanej zasady powoduje, iż akt taki dotknięty jest kwalifikowaną wadą naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowo-administracyjnym organ, któremu w trybie art. 65 § 1 Kpa zostało przekazane podanie, jest związany treścią postanowienia (art. 110 w związku z art. 126 Kpa.). Obalenie mocy wiążącej takiego postanowienia może nastąpić w wyniku zażalenia bądź w trybach nadzwyczajnych, jak również w drodze rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego na zasadach wynikających z art. 22 Kpa. Przedkładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ stwierdził, iż organ administracji publicznej, któremu została przekazana w trybie art. 65 § 1 Kpa sprawa administracyjna, w omawianym przypadku — Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G., nie jest stroną takiego postępowania, a zatem nie może wnieść prawnie skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego w w/w trybie. W sytuacji zaś gdy z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych nie można wszcząć postępowania organ winien odmówić jego wszczęcia. Złożenie zatem wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia przez podmiot nie legitymujący się przymiotem strony, co ma miejsce w omawianym przypadku, stanowi przesłankę o charakterze podmiotowym, skutkującą odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w postanowienia PINB w [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. złożył skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia[...].07.2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając mu: - obrazę art. 107 § 1 kpa poprzez niezawarcie w treści zaskarżonego postanowienia uzasadnienia prawnego, * obrazę art. 107 § 3 kpa poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, * błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że wnioskodawca nie jest stroną w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. nr [...] z dnia [...].11.2008r., podczas gdy Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. uzyskał interes prawny i stał się stroną w sprawie o stwierdzenie nieważności tego postanowienia na skutek błędnego skierowania tego postanowienia do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, * obrazę art. 6 i art. 7 w zw. z art. 157 § 2 kpa poprzez nie wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z chwilą ustalenia, że postanowienie zostało skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, co narusza zasadę praworządności. W konkluzji skarżący wniósł o: a) uchylenie zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].05.2009r. w całości i stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...]11.2008r., ewentualnie o: b) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. art. 145§1 pkt. 1 lit. c ustawy P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o treść art.157§3 kpa. W doktrynie reprezentowany jest pogląd, że na podstawie tego przepisu orzeka się, co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Rozstrzygnięcie wydane na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie to jest legitymacji strony. Jednocześnie art. 157§2 kpa wskazuje, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. A zatem obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia jest w pierwszej kolejności ustalenie czy żądanie to pochodzi od strony postępowania. Pojęcie strony postępowania zostało uregulowane w art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się też pogląd, że aby być uznanym za stronę postępowania należy mieć nie jakikolwiek interes lecz musi to być interes prawny. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu-strony postępowania (tak m.in. wyrok NSA z dnia 27.09.1999r. IVSA 1285/98 lex 47898). Trafnie organy nadzorcze uznały, że w niniejszej sprawie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. nie posiada tak pojmowanego interesu prawnego we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...].11.2008r. Postanowieniem tym organ przekazał sprawę związaną z szybem nr III nieistniejącej kopalni w rejonie ul. K. w Ś. i zabezpieczeniem pozostałych szybów do rozpoznania Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w G.. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że przekazanie to może nastąpić jedynie pomiędzy organami administracji. Taki status posiadał zatem w niniejszej sprawie Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G.. Nie ulega również wątpliwość, że Dyrektor, któremu przekazano postanowieniem z dnia [...].11.2008r. sprawę do rozpoznania jako organowi właściwemu, co do zasady jest organem administracji w rozumieniu przepisów kpa. Zgodnie bowiem z treścią art. 106 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2005r. nr 228, poz. 1947, ze zm.) organami nadzoru górniczego są: 1) Prezes Wyższego Urzędu Górniczego; 2) dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych oraz specjalistycznych urzędów górniczych. W ust. 2 stanowi się, że dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i specjalistycznych urzędów górniczych działają jako organy pierwszej instancji w sprawach należących do właściwości organów nadzoru górniczego, chyba że sprawy te zostały zastrzeżone do właściwości Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. W innym miejscu ustawa odsyła do przepisów kpa w celu ustalenia właściwości organów np. art. 107 ust. 8 pkt. 2, w którym wskazano, że Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest centralnym organem administracji rządowej i pełni funkcję organu wyższego stopnia, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w stosunku do dyrektorów okręgowych urzędów górniczych i specjalistycznych urzędów górniczych, oraz sprawuje nadzór nad ich działalnością; A zatem skoro Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. jest organem adminitrastracji wskazanym przez PINB do rozpoznania sprawy nie można powiedzieć, że jednocześnie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Nie istnieje bowiem przepis prawny, na podstawie którego Dyrektor może żądać dokonania czynności z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby. Całkowicie chybiony jest pogląd prezentowany przez skarżącego w skardze (w wcześniej w zażaleniu), że Dyrektor stał się stroną w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 12.11.2008r. w momencie skierowania do niego tego postanowienia z uwagi na to, ze jest jego adresatem. A zatem Dyrektor nie posiada interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...].11.2008r. Co więcej - w ocenie Sądu - nie jest on adresatem tego postanowienia. Adresatem tego rozstrzygnięcia jest jedynie Prezydent Miasta Ś. jako podmiot, do którego skierowano zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z obsunięciem się ziemi i odkryciem studni szybu nieistniejącej kopalni z dnia 14.10.2008r. (jako właścicielowi gruntu). Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. Wprawdzie odnosi się ono w głównej mierze do jednostek samorządu terytorialnego jednakże ma ono analogiczne, w ocenie Sądu, zastosowanie również w niniejszej sprawie. I tak w wyroku z dnia 28 maja 2009r. I OSK 782/08 NSA stwierdził, że możliwość orzekania w sprawach indywidualnych w formie decyzji administracyjnej wyłącza prawo dochodzenia przez gminę jej interesu prawnego zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym (Wspólnota 2009/24/30). W innym miejscu WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 2 października 2008r. II SA/Gd 344/08 stwierdził, że w sytuacji, gdy ustawa powierza organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji publicznej, reprezentuje on interes tej jednostki w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie (LEX nr 499833). Stanowisko takie wyraził również WSA w Gdańsku w postanowieniu z dnia 9.01.2009r. (II SA/Gd 891/08, LEX nr 477240) A zatem prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu wskazujące na to, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. nie posiada indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...].11.2008r. Natomiast jeżeli organ, któremu sprawa została przekazana uważał, że nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy (jak w okolicznościach niniejszej sprawy) powinien był wystąpić do Sądu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tym zakresie. Nietrafny jest równie z zarzut naruszenia przez organ art. 6 i 7 kpa poprzez nie wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia. Nie przesądzając w żaden sposób o legalności rozstrzygnięcia objętego wnioskiem skarżącego wskazać należy, że Sąd nie posiada prawnych kompetencji do nakazania wszczęcia takiego postępowania z urzędu. Podmiot nieposiadający przymiotu strony, który twierdzi, że dane rozstrzygnięcie dotknięte jest którąś z wad wymienionych w art. 156§1 kpa może wystąpić z wnioskiem o podjęcie inicjatywy wszczęcia postępowania przez Prokuratora. Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.