VII SA/Wa 1571/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Justyna Mazur (spr.), Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2014 r.; znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego [...] LOT S.A. z siedzibą w [...] kwotę 417 zł (czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak : [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej także: "Prezes ULC") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 933 ze zm.; dalej: "u.p.l."), art. 5, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz.Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1; dalej: "rozporządzenie nr 261/2004"), po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej [...] z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "Spółka") o ponowne rozpatrzenie spraw, w których Prezes tut. Urzędu wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzje znak: [...],[...],[...],[...], którą, po rozpoznaniu wniosku A. S., P. B., T. K. oraz J. B., będących pasażerami lotu z dnia [...] października 2012 r. na trasie [...] - [...], o oznaczeniu kodowym [...], stwierdził naruszenie przez [...] S.A. art. 7 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniechanie obowiązku wypłaty każdej ze stron skarżących odszkodowania w kwocie €250, ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na [...] S.A. karę pieniężną w łącznej wysokości 4000 zł - orzekł, iż "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję". Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, wpłynęły wnioski: w dniu 23 listopada 2012 r. – T. K., w dniu 26 listopada 2012 r. – A. S. i P. B. oraz w dniu 14 grudnia 2012 r. – J. B., o stwierdzenie naruszenia przez skarżącego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dotyczące ww. lotu. W trakcie postępowania ustalono, że ww. wnioskodawcy byli pasażerami lotu z dnia [...] października 2012 r. nr [...] na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z planowaną godz. startu 21:00 czasu lokalnego, którego obsługującym przewoźnikiem były [...] S.A. Z wyjaśnień stron postępowania, wynika, że lot ten odbył się, jednakże jego start nastąpił trzy godziny i trzydzieści pięć minut po planowanym starcie, tj. 0.40 UTC(PL). Lądowanie tego lotu nastąpiło trzy godziny i trzydzieści jeden minut po planowanej godzinie przylotu, tj. o godz. 01.31 UTC(PL). Każdy z pasażerów odbył podróż opóźnionym lotem. Żaden z pasażerów w trakcie oczekiwania na opóźniony lot nie otrzymał pomocy w postaci posiłków i napojów. Z pisma przewoźnika z dnia 1 lutego 2013 r. wynika, iż pasażerom nie zapewniono żadnych świadczeń z tego powodu, iż długość opóźnienia była trudna do przewidzenia, a samo udzielenie pomocy mogłoby spowodować dalsze opóźnienia. Przewoźnik lotniczy jako przyczynę opóźnienia przedmiotowego lotu wskazał złe warunki pogodowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania wszczętego na podstawie skarg : T.K., A.S., P. B., J. B., Prezes ULC wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzje odpowiednio znak: [...],[...],[...],[...]. W każdej z ww. decyzji stwierdził naruszenie przez [...] S.A. art. 7 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniechanie obowiązku wypłaty na rzecz pasażera odszkodowania w kwocie €250, ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na [...] S.A. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, iż w przedmiotowej sprawie przewoźnik nie udowodnił prawdziwości swojego twierdzenia co do objęcia pasażerów opieką na czas oczekiwania na późniejszy lot oraz nie dowiódł, iż do odwołania przedmiotowego lotu doszło w następstwie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie przedmiotowych spraw oraz o stwierdzenie braku naruszenia przez [...] przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w wypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 poprzez zaniechanie obowiązku wypłaty wskazanym pasażerom odszkodowania w kwocie po 250 euro, zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. (a) rozporządzenia nr 261/2004. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie nałożonych kar pieniężnych. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezes ULC wskazał, iż po rozpatrzeniu wniosku Spółki Akcyjnej [...] o ponowne rozpatrzenie spraw, w których wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzje: [...],[...],[...],[...], utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając ramy prawne niniejszej sprawy organ przywołał brzmienie art. 6 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1 lit. a pkt i, ii oraz pkt iii, art. 8 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 1 lit. a, b, c oraz ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004. Podniósł, iż faktem istotnym jest, iż start przedmiotowego lotu, na który rezerwację posiadał każdy ze skarżących pasażerów, był opóźniony w stosunku do planowego startu o trzy godziny i trzydzieści minut. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż lot ten był lotem opóźnionym w rozumieniu rozporządzenia. Nadto wskazał, iż pasażerowie nie otrzymali pomocy, o której mowa w art. 9 ust. 1 lit a i art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004. Z uwagi na okoliczność, iż planowy start przedmiotowego lotu miał nastąpić po zwyczajowo przyjętej w Polsce godzinie spożywania wieczerzy, a żadna ze stron skarżących nie podniosła, iż poczuła się dotknięta brakiem tej pomocy – organ uznał, iż w niniejszej sprawie przewoźnik pomimo niezapewnienia stosownej opieki nie naruszył przepisów rozporządzenia nr 261/2004. Ponadto z uwagi na fakt, iż żaden ze skarżących pasażerów nie oczekiwał na opóźniony lot przez jedną lub więcej nocy, nie zaistniała konieczność zapewnienia jej zakwaterowania w hotelu. Tym samym organ stwierdził brak naruszenia przez przewoźnik przepisów rozporządzenia nr 261/2004 w powyższym zakresie. Z kolei z uwagi na fakt, iż opóźnienie przedmiotowego lotu wyniosło mniej niż pięć godzin, nie powstał obowiązek przewoźnika, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 261/2004. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ podniósł, iż do opóźnienia lotu doszło w następstwie szeregu okoliczności, jakimi z jednej strony było opóźnienie rotacji w następstwie 40 minutowego opóźnienia startu pierwszego odcinka rotacji, które na następnych odcinkach urosło do opóźnienia wynoszącego jedną godzinę i sześć minut na locie bezpośrednio poprzedzającym skarżony lot, z drugiej konieczności obsługi technicznej samolotu spowodowanej zgłoszeniem przez załogę nadmiernej wibracji silnika nr 2, a z trzeciej konieczność wycofania z lotu bagażu pięciu pasażerów, którzy nie stawili się do wejścia na pokład lotu poprzedzającego skarżony lot. W ocenie Prezesa ULC w przedmiotowym przypadku brak jest podstaw by stwierdzić, iż bezpośrednią przyczyną opóźnienia lotu było 40 min. opóźnienie lotu na pierwszym odcinku rotacji. Również nie można mówić o nadzwyczajności i nieprzewidywalności usterki, która z jednej strony powstała krótkotrwale, a z drugiej strony uzasadniała opóźnienie lotu o 95 minut. Zdaniem organu bezpośrednią przyczyną kaskadowego opóźnienia lotów w dniu 12 października 2012r. było zaplanowanie nazbyt napiętego planu eksploatacji samolotu o znakach rej. [...], który nie pozostawiał jakiegokolwiek marginesu na nieprzewidywane wypadki, pomyłki ect. W szczególności przewoźnik nie wyjaśnił dlaczego procedura załadunku i wyładunku samolotu trwała tak długo. Z uwagi na powyższe należało, zdaniem organu stwierdzić, iż przewoźnik nie dowiódł, iż opóźnienie lotu było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Tym samym Prezes ULC zobowiązany był stwierdzić, iż na przewoźniku lotniczym ciążył w przedmiotowym przypadku obowiązek wypłaty na rzecz: T.K., A. S., P. B., J. B. odszkodowania w wysokości po €250 (dla każdego z ww.), o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 261/2004. Zauważył, iż z akt sprawy wynika, że przewoźnik nie wypłacił żadnemu ze skarżących powyższego odszkodowania, w związku z czym należało stwierdzić naruszenie art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 261/2004 w stosunku do każdej z tych osób. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżąca, która pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Autor skargi wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją doszło do naruszenia następujących przepisów: - naruszenia przepisów prawa materialnego: a) art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 261/2004 poprzez nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 4.000 zł oraz obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerom w kwocie 250 euro, pomimo braku jednoznacznych przesłanek do stwierdzenia winy [...], - naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: b) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych kroków w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz subiektywną ocenę sytuacji, niepopartą wcześniejszym zebraniem i rozpatrzeniem całokształtu materiału dowodowego. Prezes ULC w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik Spółki na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. zmodyfikował wnioski skargi, wnosząc ostatecznie o uchylenie decyzji zaskarżonej i decyzji poprzedzającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji według określonych wyżej zasad, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Jak wynika z art. 1 pkt 1 k.p.a., kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Jednocześnie w myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z powyższych przepisów wynika, iż zasadą jest prowadzenie indywidualnego postępowania administracyjnego w poszczególnych sprawach i wydawanie w nich rozstrzygnięć w taki sam sposób. Odstępstwo od zasady indywidualnego prowadzenia postępowania w każdej sprawie administracyjnej dopuszcza art. 62 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, iż dopuszczalność zastosowania art. 62 k.p.a. uzależniona jest od występowania wielości spraw, tożsamości stanu faktycznego w tych sprawach oraz tożsamości podstawy prawnej praw i obowiązków stron. Zawarcie w art. 62 k.p.a. zapisu "można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie" wskazuje na możliwość skorzystania z tego uprawnienia, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanek, o których mowa wyżej przez organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji. Z art. 62 k.p.a. nie wynika, iż przepis ten może mieć zastosowanie w postępowaniu odwoławczym. Kwestia czy art. 62 k.p.a. dopuszcza także wydania jednego rozstrzygnięcia była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1071/11 (LEX nr 1417582) wskazał, iż: "Ustawodawca stanowiąc w art. 62 k.p.a. o "wszczęciu i prowadzeniu" jednego postępowania w dwu lub więcej sprawach administracyjnych nie przesądził o sposobie rozstrzygnięcia, pozostawiając ocenę w tej mierze organowi administracji publicznej w każdej rozpoznawanej sprawie. Tak więc dopuszczalne jest, a w okolicznościach tej konkretnej sprawy również celowe, ze względu na specyfikę rozstrzyganej materii, wydanie jednego postanowienia dotyczącego wszystkich adresatów." Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w postanowieniu z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie sygn. akt II OSK 943/10 (LEX nr 673898): "Przepis art. 62 k.p.a. upoważnia organ administracji publicznej do połączenia wielu spraw administracyjnych do wspólnego rozpatrzenia w jednym postępowaniu i rozstrzygnięcia tych spraw jedną decyzją administracyjną wydaną w wyniku tego postępowania." Odmienne stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawie sygn. akt II OSK 257/05 (LEX nr 203715), w którym wskazał, iż: "1. O dopuszczalności rozpatrzenia kilku spraw administracyjnych w jednym postępowaniu może zadecydować wystąpienie łącznie trzech wyraźnie określonych w nim przesłanek. Przy czym zwrot "można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie" oznacza, iż organ administracji publicznej nie jest wcale do tego zobligowany. Podkreślić w tym miejscu wypada, iż prowadzenie jednego postępowania w kilku sprawach w trybie art. 62 k.p.a. kończyć się będzie wydaniem odrębnej decyzji w każdej sprawie.(...)". Z przywołanych powyżej orzeczeń wynika, iż dopuszczalność wydawania jednego rozstrzygnięcia lub też odrębnych rozstrzygnięć w przypadku wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania na podstawie art. 62 k.p.a. jest uzależnione od okoliczności konkretnej sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż T. K., A. S., P. B. i J. B. złożyli odrębne wnioski o stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia nr 261/2004 w odniesieniu do lotu z dnia [...] października 2012 r. nr [...] na trasie [...] ([...]) – [...] ([...]). Tym samym mamy tu do czynienia z wielością spraw, w których występuje element tego samego stanu faktycznego i podstawy prawnej. Z akt administracyjnych wynika, iż Prezes ULC po przeprowadzeniu postępowania i rozpatrzeniu tych wniosków Prezes ULC wydał w dniu [...] października 2013 roku odrębne decyzje w stosunku do każdej z ww. osób. Wydanie w stosunku do każdej z ww. osób odrębnej decyzji, w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości. Od każdej z decyzji Prezesa ULC z dnia [...] października 2013 r. zostały złożone przez Spółkę wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tych okolicznościach Prezes ULC na etapie postępowania odwoławczego wydał jedną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r., co w świetle powyższych wywodów nastąpiło z naruszeniem art. 62 k.p.a., a także art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. Jak bowiem wskazano wyżej at. 62 k.p.a. nie znajduje zastosowania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie w myśl art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym organ rozpoznając odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wydaje decyzję odnoszącą się do decyzji zaskarżonej. Tym samym wydanie jednej decyzji w okolicznościach niniejszej sprawy ma wpływ na wynik sprawy, albowiem pozbawia poszczególnych adresatów uzyskania decyzji kierowanej wyłącznie do każdej z tych osób, w szczególności, że zaskarżona decyzja wskazuje na to, iż "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję", co sprawia, iż powstaje wątpliwość, której w istocie decyzji z dnia [...] października 2013 r. rozstrzygnięcie dotyczy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ULC winien uwzględniając powyższe wywody rozpoznać poszczególne wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do poszczególnych decyzji i rozstrzygnąć odrębnie w odniesieniu do każdego z nich. Co do zarzutów skargi wskazać należy, iż stwierdzone naruszenia powodują, iż odnoszenie się do nich jest przedwczesne. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. Orzeczenie z punktu II wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Na kwotę 417 zł składają się: kwota 160 zł uiszczonego wpisu sądowego, kwota 240 zł wynagrodzenia pełnomocnika i kwota 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.