VII SA/Wa 1609/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-28
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji wydaną na podstawie art. 48 Prawa budowlanego i orzekając merytorycznie na podstawie art. 50a ust. 1 Prawa budowlanego, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, zmieniając podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (z art. 48 Prawa budowlanego na art. 50a ust. 1 Prawa budowlanego), narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zmiana podstawy materialnoprawnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy w zakresie, w jakim rozstrzygnął ją organ pierwszej instancji. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektów budowlanych, które powstały w wyniku przekształcenia (podzielenia) wiaty w kształcie litery "L", wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy, po uchyleniu wcześniejszej decyzji przez WSA, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nakazał rozbiórkę na podstawie art. 50a ust. 1 Prawa budowlanego, uznając, że doszło do obejścia prawa poprzez zgłoszenie budowy nowych obiektów w miejscu starej wiaty. Skargę do WSA wnieśli T. G., Z. G. i J. K. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego z powodu naruszenia zasady dwuinstancyjności, a skargę T. G. oddalił z powodu braku interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. i stwierdził, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Oddalił skargę T. G. Zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz Z. G. i J. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skarg T. G., Z. G. i J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. oddala skargę T. G.; II. uchyla zaskarżoną decyzję; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. G. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; V. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. K. kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267) – dalej "k.p.a.", po ponownym rozpatrzeniu odwołań Z. G. i J. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], nakazującej H. i J. K. rozbiórkę obiektu o konstrukcji drewnianej w kształcie litery "L" i wymiarach 17,00 - 16,50 m oraz szerokości 5,20 m, znajdującego się na działce nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w W., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 50 a ust. 1 Prawa budowlanego nakazał H. i J. K. rozbiórkę trzech wiat gospodarczych o wymiarach 6,77 x 5,14 m, 6,90 x 5,13 m i 6,80 x 4,10 m oraz budynku gospodarczego o wymiarach 3,05 x 4,00 m powstałych w wyniku robót budowlanych polegających na przekształceniu (podzieleniu) istniejącego na terenie działki nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w W. obiektu o konstrukcji drewnianej w kształcie litery "L" na cztery ww. wolnostojące obiekty, zrealizowanych po wstrzymaniu robót budowlanych postanowieniem PINB [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...].
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że na skutek wniosku Z. G. z dnia [...] listopada 2009 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w stosunku do ww. obiektu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] w dniu 1 czerwca 2011 r. dokonał oględzin. W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że konstrukcję wiaty stanowią drewniane słupy, na których zamocowane są belki i krokwie. Tył oraz dach wiaty jest obity deskami, z pokryciem papą. Wymiary obiektu wynoszą 17,00 + 16,50 x 5,20 m, zaś wysokość obiektu jest zmienna od 2,20 do 3,20 m. Według oświadczenia J. K. wiata została zrealizowana w 2004 r. i wykorzystywana jest do przechowywania narzędzi i sprzętu rolniczego. Wiata ta została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej.
Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na H. i J. K. obowiązek przedłożenia dokumentów o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
W związku z nie złożeniem przez inwestorów wymaganych dokumentów, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego nakazał H. i J. K. rozbiórkę ww. wiaty w kształcie litery "L".
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli T. i Z. G. oraz J. K.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania T. G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Zaś po rozpatrzeniu odwołania Z. G. i J. K., decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], uchylił ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] i umorzył postępowanie I instancji.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1271/12, uchylił zaskarżoną przez T. G. i Z. G. decyzję [...]WINB nr [...], ponieważ organ II instancji nie ustalił, czy w rzeczywistości, wbrew zakazowi wynikającemu z postanowienia wstrzymującego, dokonano w całości rozbiórki wiaty w kształcie litery "L", czy też usunięto tylko część tego obiektu, czyniąc pozór rozbiórki.
Po ponownym rozpoznaniu odwołań Z. G. i J. K. zapadła wskazana na wstępie zaskarżona decyzja.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że organ powiatowy prowadził w stosunku do spornego obiektu postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego. W trakcie tego postępowania, w związku z pismem T. i Z. G. informującym o prowadzeniu robót budowlanych mimo postanowienia o wstrzymaniu robót, PINB [...] przeprowadził w dniu 4 listopada 2011 r. kontrolę i ustalił w jej trakcie, że roboty budowlane w dniu kontroli nie były prowadzone. W trakcie następnej kontroli w dniu 14 marca 2012 r., organ I instancji stwierdził, że stan wiaty uległ zmianie. W miejscu, w którym była wiata o konstrukcji drewnianej znajdują się cztery wolnostojące obiekty:
- budynek gospodarczy o wymiarach 3,05 x 4,00 m i wysokości do kalenicy 2,90 m, z dachem dwuspadowym;
- wiata gospodarcza o wymiarach 6,80 x 4,10 m i wysokości 2,19 m, z dachem jednospadowym;
- wiata gospodarcza o wymiarach 6,90 x 5,13 m, z dachem dwuspadowym w części środkowej (wysokość kalenicy 3,30 m) oraz dachem jednospadowym na jej skrajach;
- wiata gospodarcza o wymiarach 6,77 x 5,14 m, z dachem dwuspadowym w części prawej (wysokość kalenicy 3,17 m) oraz dachem jednospadowym w części lewej.
Z załącznika graficznego do protokołu wynika, że odstępy pomiędzy ww. obiektami wynoszą niecały metr. Według oświadczenia inwestora wiata o konstrukcji drewnianej została rozebrana przed wykonaniem nowych obiektów. Inwestor przedłożył do akt sprawy kopie trzech zgłoszeń z dnia 8 sierpnia 2011 r. dotyczących zamiaru budowy trzech wiat gospodarczych oraz zgłoszenia z dnia 10 października 2011 r. dotyczącego zamiaru budowy budynku gospodarczego.
Na podstawie analizy porównawczej materiału znajdującego się w aktach sprawy organ odwoławczy ustalił, że pomiędzy postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych, a decyzją nakazującą rozbiórkę z dnia [...] stycznia 2012 r. doszło do przekształcenia (podzielenia) wiaty w kształcie litery "L" na cztery mniejsze wolnostojące obiekty. Wskazał, że konstrukcja dachu rzekomo nowopowstałych czterech obiektów odpowiada konstrukcji dachowej wiaty w kształcie litery "L" oraz ich układ konstrukcyjny i usytuowanie jest identyczne jak wiaty w kształcie litery "L". Zatem w ocenie organu doszło do usunięcia części pierwotnego obiektu, czyniąc tylko pozór rozbiórki, a zgłoszenia budowy trzech wiat i budynku gospodarczego są nieskuteczne, ponieważ w istocie stanowią próbę obejścia prawa. Organ zaznaczył również, że w zgłoszeniach nie ujawniono, że w miejscu projektowanych obiektów znajduje się wiata w kształcie litery "L". Organ wyjaśnił także, iż mimo, że w protokole z dnia 4 listopada 2011 r. stwierdzono brak prowadzenia robót budowlanych, to jednak na zdjęciach do niego załączonych widać, że wiata nie stanowi już jednego obiektu jako całości i są widoczne trzy wiaty w pewnych odległościach od siebie.
Organ wojewódzki ocenił sam nakaz rozbiórki jako zasadny, jednakże powinien on być orzeczony na podstawie art. 50 a ust. 1 Prawa budowlanego, a nie na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego. Z uwagi na zasadę ekonomiki procesowej i skutek jaki jedna i druga decyzja wywołuje, organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia i dlatego też orzekł co do istoty zmieniając podstawę prawną.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli T. G. i Z. G. oraz J. K.
T. G. i Z. G., dochodząc uchylania decyzji organów obu instancji jako wydanych z naruszeniem prawa, zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 80, art. 81 i art. 107 § 1 k.p.a. oraz nie uchylenie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i nie orzeknięcie w tym zakresie co do istoty sprawy.
Wskazali również, że nielegalnie pobudowane obiekty, między innymi przedmiotowy obiekt w kształcie litery "L", jak też pozostałe cztery części tej wiaty po dokonanych przeróbkach pozostają w sprzeczności z ustaleniami miejscowego planu.
J. K. dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucił jej naruszenie:
- art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego,
- art. 15 k.p.a., przez rozstrzygnięcie sprawy w decyzji odwoławczej na podstawie innego przepisu prawa materialnego, niż zastosowany przez organ I instancji w decyzji z dnia 16 stycznia 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w zakresie w jakim dotyczy J. K. oraz Z. G. i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację, zaś w zakresie w jakim dotyczy T. G. wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), dalej: "p.p.s.a.".
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnoszono w skardze.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargi J. K. i Z. G. zasługują na uwzględnienie, a skarga T. G. nie.
Przedmiotem sądowej kontroli, w rozpoznawanej sprawie, było uchylenie decyzji organu I instancji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego i nakazanie rozbiórki na postawie art. 50 a ust. 1 Prawa budowlanego.
Na wstępnie należy zaznaczyć, że sprawa odwołań złożonych przez Z. G. i J. K. decyzji nakazującej rozbiórkę ww. obiektu jest po raz drugi rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Poprzednia decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], rozpoznająca ich odwołania, została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1271/12. Zatem ponownie rozpoznając ww. odwołanie organ zgodnie z art. 170 p.p.s.a. był związany powyższym wyrokiem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę po pierwsze zobowiązany jest do skontrolowania czy organ zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku, a po drugie w przypadku gdy organ zastosował się do wytycznych to czy jego rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
W wyroku tym Sąd uznał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie ustalenie, czy w rzeczywistości, wbrew zakazowi wynikającemu z postanowienia wstrzymującego, dokonano w całości rozbiórki wiaty w kształcie litery "L", czy też usunięto tylko część tego obiektu, czyniąc pozór rozbiórki.
Organ odwoławczy ponownie analizując materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy ustalił, że pierwotnie sporny obiekt, w stosunku do którego wszczęto postępowanie w związku z pismem Z. G. z dnia 20 listopada 2009 r., stanowił wiatę o konstrukcji drewnianej w kształcie litery "L" i wymiarach 17,00 – 16,50 m oraz szerokości 5,20 m i powstał w warunkach samowoli budowlanej. Natomiast w dniu 14 marca 2012 r. po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że w miejscu wiaty w kształcie litery "L" znajdują się cztery wolnostojące obiekty i odstępy między nimi wynoszą niecały metr. Ponadto organ ustalił, że po wstrzymaniu robót budowlanych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., a przed wydaniem nakazu rozbiórki odbyła się kontrola w dniu 4 listopada 2011 r. Z jej protokołu co prawda wynika, że w dniu kontroli roboty nie były prowadzone, ale z załączonych do niego zdjęć zrobionych w dniu kontroli wynika, że wiata nie stanowi jednego obiektu jako całości lecz widoczne są trzy wiaty znajdujące się w pewnym odstępie od siebie.
Następnie organ II instancji mając na uwadze fakt dokonania przez inwestorów zgłoszeń budowy czterech obiektów ustalił, że w zgłoszeniach tych nie ma mowy o znajdującym się obiekcie w kształcie litery "L" w miejscu gdzie mają powstać te nowe obiekty. Po przeanalizowaniu konstrukcji dachu, układu konstrukcyjnego oraz usytuowania wiaty w kształcie litery "L" i nowych 4 obiektów, organ doszedł do wniosku, że parametry te są identyczne, co wskazuje, że doszło do usunięcia części pierwotnego obiektu, tak, że powstały cztery obiekty, a nie dokonano rozbiórki starego obiektu. Oznacza to, że uczyniono tylko pozór rozbiórki.
Opisane powyżej ustalenia, dokonane przez organ w toku ponownego rozpoznawania odwołań Z. G. i J. K., oznaczają, że organ zastosował się do wytycznych wcześniejszego wyroku wydanego w dniu 19 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/WA 1271/12.
W efekcie tak poczynionych ustaleń, w ocenie organu powinno dojść do nakazu rozbiórki jednak nie na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, jak to zrobił organ I instancji, tylko na podstawie art. 50 a ust. 1 Prawa budowlanego i dlatego organ w zaskarżonej decyzji uchylił wydany na błędnej podstawie prawnej nakaz rozbiórki i nakazał rozbiórkę na podstawie art. 50 a ust. 1 Prawa budowlanego.
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, Sąd uznał, że narusza ono art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym samym art. 15 k.p.a.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada jego dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. Zgodnie z nią stronie przysługuje prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji.
Realizacja tej zasady została ukształtowana w przepisie art. 138 § 1 k.p.a. regulującym postępowanie administracyjne przed organem odwoławczym. Przepis ten wprowadza jako zasadę postępowanie merytoryczne przed organem II instancji, w związku z tym, również taki charakter mają decyzje podejmowane w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. merytoryczno-reformacyjne ukierunkowane na rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy. Rozstrzygnięcia kasacyjne przewidziane § 2 art. 138 k.p.a. stanowią wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego.
Wniesienie odwołania powoduje więc w myśl powyższego, przeniesienie kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie przed organem I instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany i przeanalizowany przez ten organ.
Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przewidziana w przepisie art. 15 k.p.a., została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Istnieje zatem ustawowy obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Innymi słowy zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym może być zatem rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym w zakresie w jakim to uczynił przed nim organ pierwszej instancji
W świetle rozpoznawanej sprawy nie można przyjąć, że sprawa została dwukrotnie merytorycznie rozpoznana przez organy. Organ I instancji prowadził postępowanie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a organ II instancji orzekł na podstawie art. 50 a ust. 1 Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to - zdaniem Sądu - naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie wspomnianych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Już tylko z samego faktu ustalenia, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o błędną podstawę prawną, organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu I instancji i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.
Ponadto postępowanie organu I instancji zostało wszczęte w stosunku do wiaty w kształcie litery "L" i kończący to postępowanie nakaz rozbiórki dotyczy tego obiektu. Zaś organ odwoławczy po przeanalizowaniu akt sprawy wydaje nakaz rozbiórki w stosunku do 4 obiektów. Oznacza to, że postępowanie obu instancji nie dotyczy tego samego obiektu (obiekt pierwotny, a obiekty powstałe z niego lub w jego miejsce).
Z uwagi na zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia, Sąd odstąpił od merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości poczynionych ustaleń dotyczących obiektu / obiektów podlegających rozbiórce, uznając ją za przedwczesną.
Konkludując zaskarżona decyzja, jako wydana z obrazą art. 15 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Odnosząc się do skargi T. G., Sąd uznał, że nie ma ona statusu strony w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z przepisu tego wynika, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego: te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego, oraz podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego.
Bezspornym jest, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego. Obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy wnoszący skargę do sądu posiada interes prawny do wniesienia tej skargi (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2719/12, LEX nr 1239442).
Stroną zaś, zgodnie z art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu. Stroną jest zatem podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. W rozumieniu art. 28 k.p.a. stroną będzie zatem osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 k.p.a. lub w przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może, czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej działający w granicach jego właściwości i kompetencji.
"Interes prawny nie jest pojęciem wyimaginowanym, lecz związanym z prawem, o którym właściwy i kompetentny organ orzekać ma w drodze decyzji administracyjnej, ze wskazaniem podstawy prawnej, a więc z przywołaniem konkretnych przepisów prawa pozytywnego" (System Prawa Administracyjnego. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel. Tom 9 - Prawo procesowe administracyjne - B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas; Wydawnictwo C.H. BECK, Instytut Nauk Prawnych PAN; Warszawa 2010, s. 118 -119). Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności.
Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 1999 r. I SA 1189/98 (LEX nr 47969) stwierdził, że cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Niniejszy skład orzekający również ten pogląd podziela w zupełności. Legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym oparta jest zatem na pojęciu interesu prawnego, który musi być własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego.
Z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że kryterium interesu prawnego ma charakter materialnoprawny i wymaga związku stwierdzonego miedzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem, tzn. gdy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1255/10). Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 439/10 stwierdził, że osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi. Badanie interesu prawnego na każdym etapie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego jest podstawową czynnością, od wyniku której zależy dalszy bieg postępowania (LEX nr 992577). Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności.
Mając zatem powyższe na uwadze oraz fakt, że zaskarżoną decyzją zostało rozpoznane jedynie odwołanie wniesione przez Z. G., a nie przez T. G., stwierdzić należy, iż skarżąca nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...].
Z akt sprawy wynika również, że odwołanie T. G. od decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu zostało rozpoznane w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...].
Reasumując stwierdzić należy, że T. G. nie posiada w niniejszym postępowaniu statusu strony, jako że zaskarżona decyzja nie dotyczy jej interesu prawnego.
Z uwagi na powyższe, niecelowe było badanie pozostałych zarzutów skargi T. G. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Reasumując skarga T. G. podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji, a na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak w pkt II sentencji. Orzeczenie sformułowane w punkcie III wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło