VII SA/Wa 1666/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C. i S. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. C. i S. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością postanawia: odmówić B. C. i S. C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek B. C. i S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z 27 kwietnia 2011 r. W związku z wydaniem postanowienia strona złożyła skargę na referendarza sądowego. Z uwagi na okoliczność, iż w skardze strona wyraziła swoje niezadowolenie z wyniku postępowania, pismo to potraktowano także jako sprzeciw na ww. postanowienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie przeciwko któremu został wniesiony sprzeciw traci moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Skarżący w formularzu PPF podali, że gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie z dwójką synów i synową. Zadeklarowany dochód w rodzinie wynosi 2135,41 zł., na który składają się emerytury wnioskodawców, przy czym syn W. i jego żona A. odmówili podania wysokości dochodów powołując się na ustawę o ochronie danych osobowych. Wnioskodawcy są w wieku 71 i 77 lat. Strona wykazała, że posiada dom o pow. 100 m2 oraz mieszkanie o pow. 80 m2, w którym mieszka córka z rodziną, a ponadto posiadają nieruchomość rolną o pow. 1 ha i 22 ar. Do wniosku dołączono szereg kserokopii i dokumentów wskazujących na okoliczność, iż syn wnioskodawców A. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, całkowicie ubezwłasnowolnionym oraz na wysokość ponoszonych opłat z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia rolników od odpowiedzialności cywilnej, podatku z tytułu posiadania lasu. Ponadto dokumenty leczenia szpitalnego w latach 1995-96, fakturę za energię elektryczną z 2010 r. Z uwagi na okoliczność, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 p.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 marca br., doręczonym w dniu 25 marca 2011 r. wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - poprzez podanie dodatkowych wyjaśnień. W dodatkowych wyjaśnieniach z dnia 28 marca 2011 r., złożonych razem ze skargą na referendarza sądowego, wnioskodawcy wskazali, że na żywność miesięcznie przeznaczają 450 zł na trzy osoby, budowę domu jednorodzinnego zamierzają finansować z pożyczki hipotecznej, nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej, wskazali ponadto, że posiadają pewną kwotę oszczędności, która pozwoliłaby na skorzystanie z prawnika, ale pogorszyłoby to sytuację materialną całej rodziny i nie stać byłoby wnioskodawców na jej utrzymanie, ponadto ponownie odmówili podania dochodów pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym W. i A. C. W tym miejscu należy wskazać, że wyjaśnienia z dnia 28 marca 2011 r. zostały złożone jednocześnie w tym samym piśmie, co adresowana do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na działanie referendarza sądowego. Wyjaśnienia te zostają uwzględnione na obecnym etapie przy ocenie wniosku strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową w rodzinie wnioskodawców uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na wstępie należy wskazać, że dane podane przez wnioskodawców są niepełne. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Przede wszystkim strona nie podała dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie znajduje oparcia w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmowa wskazania dochodów W. i A. C. w oparciu o ustawę o ochronie danych osobowych, gdyż ustawa ta nie ma zastosowania w tym postępowaniu. Tym samym strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej zw. k.r.o.), regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.). Do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Analogicznie do danych zarobkowych dzieci pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym przedstawia się sytuacja z danymi dotyczącymi zarobków współmałżonka. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2008 r. sygn. akt I OZ 440/08 Sąd jednoznacznie wskazał, że wysokość dochodów żony skarżącego ma istotne znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak określenia dokładnych dochodów uniemożliwia dokonania pełnej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego. Jako zasadne należy uznać odmówienie przyznania prawa pomocy skarżącemu w tej sytuacji również wówczas, gdy jest to następstwem odmówienia przez żonę skarżącego udostępnienia zaświadczenia o wysokości stałego świadczenia emerytalnego (LEX nr 494275). Ponadto strona wskazała, że posiada oszczędności, z których mogłaby opłacić zawodowego pełnomocnika, jednakże nie wskazała ich wysokości. Subiektywne oświadczenie, że opłacenie zawodowego pełnomocnika pogorszyłoby sytuację materialną całej rodziny i nie stać byłoby wnioskodawców na jej utrzymanie w tej sytuacji - z uwagi na niewskazanie wysokości oszczędności - nie może być poddane ocenie Sądu, a tym samym przemawia na niekorzyść strony. Na obecnym etapie postępowania stronie pozostałby zatem do uiszczenia jedynie wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, a wszystkie dotychczasowe koszty sądowe strona uiściła samodzielnie. Z okoliczności sprawy nie wynika, by wnioskodawcy pozostawali w trudnej sytuacji majątkowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Strona posiada dwa domy o pow. 100 m2 i 80 m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. 1,22 ha. Wnioskodawcy planują także budowę kolejnego domu ze środków uzyskanych z kredytu hipotecznego. Należy pamiętać, że po zaciągnięciu kredytu obowiązkiem kredytobiorcy jest jego spłacenie. Skoro strona planuje zaciągnąć taki kredyt, z pewnością liczy się z koniecznością jego spłaty, co oznacza że planując wydatki potrafi zgromadzić odpowiednie oszczędności, by pomimo dodatkowych obciążeń w budżecie domowym, kredyt hipoteczny spłacić. Fakty te wskazują, że strona posiada płynność finansową i nie jest zasadnym przyznanie prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę ustalone składniki majątku oraz okoliczność, iż strona posiada oszczędności trudno uznać, by kwalifikowała się do osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy. Na koniec należy zaznaczyć, że prawo pomocy może zostać przyznane tylko, gdy strona bez żadnych wątpliwości wykaże, iż nie jest w stanie ponieść zawnioskowanych kosztów. W niniejszej sprawie strona nie wykazała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.