VII SA/Wa 167/16
WyrokWSA w Warszawie2016-12-08
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Joanna Gierak - Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dozorcy przysługuje zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi, jeśli nie dopełnił on obowiązków informacyjnych wobec organów administracji, a także czy stawka wynagrodzenia powinna być ustalana na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw?Ratio decidendi
Dozorcy przysługuje zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednakże jego prawo do żądania tych należności może być ograniczone w przypadku niewywiązania się z obowiązków informacyjnych wobec organów administracji, które przyczyniły się do wydłużenia okresu przechowywania pojazdu. Ponadto, wynagrodzenie to nie może być ustalane na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, gdyż dozorca prowadzi działalność gospodarczą, a jego wynagrodzeniem jest zysk z tej działalności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku P. K. o przyznanie zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, które przyznało skarżącemu część żądanej kwoty, odmawiając zwrotu za okres, w którym skarżący nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec organów administracji oraz odmawiając przyznania wynagrodzenia według stawek żądanych przez stronę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów oddala skargę
I. Stan sprawy
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. K. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 5 pojazdów, - utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a., w związku z art. 130a ust. 10f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej u.p.r.d., a także art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej u.p.e.a., w związku z § 3 pkt 1 lit. a oraz § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.).
2. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że P. K., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", został wyznaczony jako jednostka usuwająca pojazdy z drogi oraz prowadząca parking strzeżony na podstawie zarządzeń Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] (obowiązującego od dnia 1 czerwca 2006 r. do dnia 31 marca 2007 r.) oraz z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] (obowiązującego od dnia 1 kwietnia 2007 r. do dnia 31 marca 2010 r.). Wnioskiem z dnia 9 września 2010 r., sprecyzowanym pismem z dnia 12 września 2012 r., P. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o odebranie 115 pojazdów mechanicznych, 6 motocykli i 2 rowerów, które zostały usunięte z ulic miasta P. i znajdują się w jego pieczy oraz uregulowanie należności za parkowanie ww. pojazdów, zgodnie ze stosownymi uchwałami podejmowanymi w tym zakresie przez Radę Miasta [...], przy czym we wniosku nie określił wysokości swojego żądania, a jedynie przedstawił wykaz pojazdów usuniętych z dróg w latach 2001 - 2010, zabezpieczonych i nieodebranych, znajdujących się na parkingu przy ul. [...] w P. W dniu 13 sierpnia 2012 r. pełnomocnik P. K. ponownie wezwał Prezydenta Miasta [...] do wykonania obowiązków wynikających z ustawy - Prawo o ruchu drogowym i uregulowania kosztów dozoru w odniesieniu do 90 samochodów, 7 jednośladów i 1 naczepy, określając je na dzień 1 września 2012 r. na kwotę 921.509,00 zł. Należność ta została wyliczona przy zastosowaniu stawki za dobę parkowania w wysokości 5 zł i kosztów holowania każdego pojazdu w wysokości 100,00 zł. Z kolei w piśmie z dnia 12 września 2012 r. wnioskodawca wyjaśnił, że posiada ogółem 101 pojazdów, w tym 93 samochody, 7 jednośladów oraz 1 naczepę TIR-a i żądane wynagrodzenie za ich zholowanie i przechowywanie dotyczy tych pojazdów. W toku postępowania pismem z dnia 17 marca 2015 r. skarżący ostatecznie zażądał:
wynagrodzenia za dozór pojazdów ściągniętych z dróg publicznych w okresie od dnia 21 stycznia 2002 r. do dnia odbioru ostatniego z dozorowanych pojazdów w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, publikowanego przez Główny Urząd Statystyczny, za każdy miesiąc przechowywania ww. pojazdów, poczynając od lutego 2002 r., zgodnie z zestawieniem stanowiącym załącznik nr 1 do ww. pisma;
zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem przedmiotowego dozoru w wysokości wskazanej w załączniku nr 2 do ww. pisma, w tym także kosztów zholowania pojazdów przy przyjęciu kwoty 122,00 zł brutto za każdy pojazd.
Ponadto wniósł o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdów ściągniętych z dróg publicznych oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, z podziałem na kwotę netto i należną kwotę podatku od towarów i usług VAT oraz niezwłoczne odebranie 24 pojazdów, które nadal znajdują się pod dozorem na parkingu położonym w G. k/P. ([...]). Do pisma załączył: zestawienie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za lata 2002-2014 i za styczeń 2015 r. oraz zestawienie wydatków koniecznych związanych z wykonywaniem dozoru, w tym za holowanie pojazdów.
Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], działając na podstawie art. 130a ust. 5f i ust. 10f ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018 ze zm.), art. 102 § 2 oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt. 1 lit. a oraz § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 97 § 2, art. 124 i art. 125 § 1 k.p.a., po podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania, przyznał P. K. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 5 pojazdów za okres od dnia ich zholowania do dnia upływu ustawowego terminu odbioru pojazdu z parkingu, tj. za 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, przy przyjęciu stawki dobowej w wysokości 5,00 zł, tj.:
[...] rej. [...] - za okres 24.07.2006 - 24.04.2007 r., tj. za 183 dni - 915,00 zł,
[...] rej. [...] - za okres 30.11.2006 - 30.05.2007 r., tj. za 182 dni - 910,00 zł,
[...] rej. [...] - za okres 29.12.2007 - 29.06.2008 r., tj. za 184 dni - 920,00 zł,
[...] rej. [...] - za okres 22.02.2008 - 22.08.2008 r,. tj. za 183 dni - 915,00 zł,
[...] rej. [...] - za okres 24.06.2008 - 24.12.2008 r., tj. za 184 dni - 920,00 zł.
Należność ta wyniosła łącznie - 4.580,00 zł.
Organ I instancji przyznał również zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór ww. 5 pojazdów za okres od dnia 13 września 2010 r. (data wpływu wniosku do Urzędu Miasta [...]) do dnia 19 września 2013 r. (data odbioru pojazdów z parkingu przez Urząd Miasta [...]) przy przyjęciu stawki dobowej w wysokości 5,00 zł za dobę, tj.:
[...] rej. [...] - za okres 13.09.2010 r. - 19.09.2013 r. tj. 1103 dni - 5.515,00 zł
[...] rej. [...] - za okres 13.09.2010 r. - 19.09.2013 r. tj. 1103 dni - 5.515,00 zł
[...] rej. [...] - za okres 13.09.2010 r. - 19.09.2013 r. tj. 1103 dni - 5.515,00 zł
[...] rej. [...] - za okres 13.09.2010 r. - 19.09.2013 r., tj. 1103 dni - 5.515,00 zł
[...] rej. [...] - za okres 13.09.2010 r. - 19.09.2013 r., tj. 1103 dni - 5.515,00 zł
Należność z tego tytułu wyniosła łącznie 27.575,00 zł.
Organ przyznał także zwrot kosztów związanych z usunięciem pojazdów z drogi w wysokości po 100,00 zł za pojazdy wymienione w pozycji 1-2 i w wysokości po 75,00 zł za pojazdy wymienione w pozycji 3-5, łącznie - 425,00 zł.
Przyznana wnioskodawcy należność wyniosła zatem ogółem: 32.580,00 zł.
Jednocześnie organ I instancji odmówił przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór ww. 5 pojazdów za okres od dnia upływu ustawowego terminu przechowywania pojazdu, tj. 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, w którym to czasie właściciel pojazdu miał możliwość jego odbioru z parkingu, do dnia 12.09.2010 r. (dzień poprzedzający datę wpływu wniosku do Urzędu Miasta [...]), tj. za okres:
[...] rej. [...] - za okres 25.04.2007 r. - 12.09.2013 r.
[...] rej. [...] - za okres 31.05.2007 r. - 12.09.2013 r.
[...] rej. [...] - za okres 30.06.2008 r. - 12.09.2013 r.
[...] rej. [...] - za okres 23.08.2008 r. - 12.09.2013 r.
[...] rej. [...] - za okres 25.12.2008 r. - 12.09.2013 r.
Organ I instancji odmówił także przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru za przechowywanie w/w 5 pojazdów według stawek żądanych przez stronę, wynikających z uchwał Rady Miasta [...] w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich parkowanie, podjętych w latach 2005-2013, tj.:
uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 13.12.2005 r. - po 6,10 zł,
uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 27.03.2007 r. - po 6,10 zł,
uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 30.03.2010 r. - po 12,20 zł,
uchwala Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 28.06.2011 r. - po 33,00 zł,
uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 28.02.2012 r.- po 35,00 zł.
Ponadto organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia za dozór ww. 5 pojazdów w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, publikowanego przez Główny Urząd Statyczny, za każdy miesiąc przechowywania tych pojazdów, określonego w załączniku nr 1 do pisma z dnia 17.03.2015 r., a także zwrotu kosztów zholowania pojazdów wymienionych w pkt. 2 w wysokości po 122,00 zł za każdy pojazd.
Organ I instancji wyjaśnił, że biorąc pod uwagę badanie rynku w zakresie wysokości stosowanych stawek i stosując metodę porównawczą przyjął (w celu przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór) stawkę pierwotnie określoną przez stronę, tj. w pismach z dnia 10 sierpnia 2012 r. i z dnia 12 września 2012 r. w wysokości 5,00 zł za dobę uznając, że stawka w tej wysokości jest zasadna, bowiem zbliżona jest do stawek ustalonych przez biegłego i stosowanych przez innych przedsiębiorców prowadzących tego rodzaju działalność na terenie miasta P.. Daje to podstawę do uznania, że przyznana należność zapewnia stronie zarówno zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, jak i wynagrodzenie za dozór. Jest to najbardziej optymalne rozwiązanie wobec braku możliwości ustalenia (przedstawienia) przez stronę dokumentów potwierdzających rzeczywiste koszty przechowywania przedmiotowych pojazdów.
Organ I instancji wskazał, że przyznając P. K. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór przedmiotowych 5 pojazdów za okres od dnia zholowania do dnia upływu ustawowego terminu odbioru przez właściciela lub osobę uprawnioną pojazdu z parkingu, tj. za 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, kierował się uchwałą NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt OPS 1/10, w której Sąd stwierdził, że jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. Natomiast przyznając wynagrodzenie od dnia 13 września 2010 r. (data wpływu wniosku do Urzędu Miasta [...]) organ I instancji kierował się orzecznictwem sądów administracyjnych, z którego wynika, że dopiero wywiązanie się z obowiązku powiadomienia właściwego organu uzasadnia domaganie się od tej daty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi niewykonanie przez P. K. czynności, o których mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2002 r. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), które w § 7 ust. 2 stanowiły, że w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Organ I instancji wskazał, że strona nie przedstawiła dokumentów, z których wynika spełnienie obowiązku z § 7 ust. 2 rozporządzeń z 2002 r. i 2007 r.
Organ I instancji wskazał, że zwrot kosztów związanych z usunięciem pojazdu z drogi przyznany został przez organ I instancji według stawek określonych przez pełnomocnika strony w pismach z dnia 10 sierpnia 2012 r. i z dnia 12 września 2012 r., tj. w wysokości 100,00 zł i 75,00 zł za każdy zholowany pojazd (pkt 4 osnowy postanowienia).
Prezydent Miasta [...] odmówił zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 5 pojazdów według stawek żądanych przez stronę, wynikających z uchwał Rady Miasta [...] w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z drogi i ich parkowanie, podjętych w latach 2005-2013, ponieważ stawki te odnoszą się do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami tej ustawy i nie mają zastosowania do powiatu, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu. Odmówił także przyznania wynagrodzenia za dozór przedmiotowych 5 pojazdów w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, publikowanego przez Główny Urząd Statyczny, za każdy miesiąc przechowywania tych pojazdów określonego w załączniku nr 1 do wniosku uznając, iż brak jest podstaw dla zastosowania w przedmiotowej sprawie danych o przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw. Strona nie była pracownikiem, prowadziła działalność gospodarczą na własny rachunek i własne ryzyko. Wynagrodzeniem takich podmiotów jest zysk z prowadzenia tej działalności.
Odnośnie wyodrębnienia wynagrodzenia za dozór pojazdów oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru organ I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał, jakie poniósł wydatki związane z usunięciem pojazdów z drogi, nie przedstawił stosownych dokumentów ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia. Dokumentem takim nie jest bowiem powołanie się na wyliczenie zawarte w załączniku nr 2 do wniosku z dnia 17 marca 2015 r., oparte o stawki wynikające z uchwał Rady Miasta [...]. Organ I instancji realizując ten obowiązek zlecił biegłemu wykonanie stosownej opinii, jak również sam dokonał rozeznania rynku.
W kwestii wyodrębnienia kwoty netto i kwoty podatku od towarów i usług VAT organ I instancji podzielił stanowisko wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...], iż postanowienie w przedmiocie przyznania dozorcy zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nie ma charakteru faktury, w której zawiera się cenę według wartości netto i wartości brutto.
Zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. wniósł w terminie P. K..
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. K., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r.
W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że ciężar dowodzenia wysokości koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia obciąża przedsiębiorcę sprawującego dozór. Jeżeli nie wykaże on jakie poniósł wydatki związane z usunięciem pojazdów z drogi i ich parkowaniem, nie przedstawi stosownych dokumentów, ani nie wykaże sposobu ich wyliczenia, to działanie takie powoduje przerzucenie na organ ciężaru ustalenia i wyliczenia koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi w danych stosunkach, ale z konsekwencjami ewentualnych niekorzystnych dla strony wyliczeń.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że P. K., prowadzący działalność gospodarczą "[...]" został wyznaczony do usuwania pojazdów z dróg i ich przechowywania na parkingu strzeżonym począwszy od dnia 1 czerwca 2006 r. do dnia 31 marca 2010 r. na podstawie zarządzenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] i z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]. W tym czasie usunął z dróg miasta P. około 100 pojazdów, w tym 5 samochodów objętych niniejszym postępowaniem, co do których zapadły orzeczenia właściwego Sądu o przejściu ich własności na rzecz gminy [...] - miasta na prawach powiatu.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego rację ma organ I instancji, że z przepisów obowiązujących w okresie, w którym pojazdy wymienione w pkt 1 - 5 zostały usunięte z dróg, wynika, iż samochód usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 u.p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do 12 czerwca 2009 r.). Na podstawie § 7 ust. 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) i w obowiązującym od dnia 18 października 2007 r. do dnia 26 lipca 2011 r. rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 191, poz. 1377) - w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. w ciągu 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamiała o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Powiadomienie takie było pierwszą informacją, jaką uzyskiwał organ (wówczas naczelnik urzędu skarbowego) o pojeździe nieodebranym z parkingu przez jego właściciela i uruchamiało tym samym procedurę likwidacyjną, a zatem miało wpływ na termin podejmowania przez właściwy organ określonych czynności likwidacyjnych. Dlatego też ocena prawidłowości postępowania podmiotu dozorującego, a w szczególności ocena czy wypełnił on obowiązek powiadomienia przewidziany w § 7 ust. 2 rozporządzenia powinna mieć wpływ na ostateczne ustalenie wysokości wynagrodzenia. Regulacja zawarta w § 7 ust. 2 rozporządzenia wskazuje zatem na potrzebę przyjęcia takiego trybu postępowania w sprawie wynagrodzenia przyznawanego na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, aby wszystkie podmioty uczestniczące w takiej sprawie działały bez zbędnej zwłoki, a każdy podmiot wypełniał należycie określoną przepisami prawa rolę.
Organ II instancji powołał się także na przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, iż współdziałanie jednostek usuwających pojazdy lub prowadzących parkingi strzeżone z podmiotami, które wydały dyspozycję usunięcia pojazdu, polega na szybkim i sprawnym wykonaniu dyspozycji lub przyjęciu pojazdu na parking oraz wydaniu pojazdu z parkingu osobie uprawnionej. Współdziałanie, o którym mowa w tym przepisie obejmuje więc także działanie jednostki prowadzącej parking strzeżony w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia i polega na powiadomieniu o tym we właściwym, tj. 3 - dniowym terminie właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego oraz podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Nie wywiązanie się przez dozorcę z nałożonych nań obowiązków informacyjnych nie może prowadzić do przenoszenia całej odpowiedzialności na organ, pozostający w niewiedzy co do istnienia pojazdów nie odebranych przez ich właścicieli i nabycia uprawnień właścicielskich do tych pojazdów przez Skarb Państwa (aktualnie Starostwo). W przypadku terminowego powiadomienia organu, organ ten miał możliwość odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego i jego sprzedaży, co nie generowało niepotrzebnych kosztów dozorowania. Dlatego też nie można odmówić racji stanowisku organu I instancji, iż przy ustalaniu początkowego terminu, od którego należy przyznać wynagrodzenie za dozór pojazdu, należy mieć na uwadze także uregulowanie zawarte w § 7 ust. 2 ww. rozporządzeń. Skoro bowiem w sprawie mamy do czynienia ze stosunkiem administracyjnoprawnym, to domagając się od organu wypełnienia obowiązków z tego stosunku wynikających, podmiot dozorujący powinien również wykonać należycie obowiązki, które na nim spoczywały, czyli zawiadomić właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu w ciągi trzech dni po upływie 6 miesięcy od daty usunięcia pojazdu z drogi, o tym, że właściciel pojazdu nie odebrał go w ustawowym terminie. Uprawnieniu dozorcy do żądania wynagrodzenia od organu za wykonywanie dozoru odpowiada bowiem obowiązek dozorcy przechowywania rzeczy ze starannością, zapobiegającą utracie jej wartości. Dlatego też kwestię zapłaty na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. za dozór przechowywanego pojazdu należy rozstrzygać z uwzględnieniem paragrafu pierwszego tego artykułu. Według art. 102 § 1 u.p.e.a. dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Nie ulega wątpliwości, że wydłużony do kilku lat okres przechowania pojazdu na otwartym parkingu prowadzi do znacznego obniżenia jego wartości, ponieważ czynnik czasu oddziałuje na jego techniczne zużycie, a nadto prowadzi do powstania znacznych dodatkowych nakładów poniesionych na dozór, które w tej sytuacji nie mogą być uznane za "konieczne" w rozumieniu art. 102 § 2 u.p.e.a. Tymczasem do elementów wyznaczających wynagrodzenie dozorcy, które trzeba wziąć pod uwagę, bezsprzecznie należeć powinno rozważenie, czy dozorca dopełnił wszelkich istotnych wymogów formalnoprawnych związanych ze sprawowaniem dozoru i mających wpływ na jego przebieg oraz wykonanie. Trzeba przyjąć, że nałożone na dozorcę normami prawa publicznego obowiązki formalnoprawne mieszczą się w "wymaganych staraniach przy strzeżeniu rzeczy", które stanowią jeden z czynników uwzględnianych przy ustalaniu należności z art. 102 § 2 u.p.e.a.
Zatem, w ocenie organu II instancji, uprawnione jest stanowisko, że za czas niewłaściwego sprawowania dozoru wskutek uchybienia określonym prawem obowiązkom przez dozorcę, które przyczyniły się do wydłużenia okresu przechowania rzeczy z przyczyn leżących po stronie dozorcy, uzasadnione jest nieprzyznanie dozorcy zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia, o których mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego twierdzenia, że skarżący zawiadamiał zarówno Komendę Miejską Policji w [...], jak i Urząd Skarbowy w [...] o znajdujących się na parkingu strzeżonym pojazdach nie zasługują na uwzględnienie, bowiem postępowanie przed organem orzekającym w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa było inicjowane przez powiadomienie prowadzącego parking właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieodebraniu pojazdu usuniętego z drogi przez jego właściciela i powinno ono mieć charakter pisemny, co wynika z art. 14 k.p.a., wyrażającego zasadę pisemności. Zaś z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 10 lipca 2013 r. wynika, że organ ten nie prowadził postępowania likwidacyjnego w stosunku do pojazdów objętych wnioskiem P. K.. Ponadto pismem z dnia 3 października 2012 r. Naczelnik poinformował, że nie posiada dokumentacji w sprawie pojazdów usuniętych przez P. K. w latach 2006-2010 oraz że P. K. nie występował z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przejęcia pojazdów na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym organ uznał wyjaśnienia P. K. za niewiarygodne. W ocenie organu, gdyby skarżący kierował powiadomienia do tych organów, to przynajmniej część z nich powinna zostać odnaleziona.
Organ wskazał, że art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa kryteriów ustalania wysokości tego wynagrodzenia. Jednak ustalając wysokość koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozorowanie uwzględnić należy zakres obowiązków dozorcy, okoliczności przechowywania, warunki sprawowania pieczy oraz wielkość przedmiotu i powierzchnię niezbędną do składowania w taki sposób, jaki wynika z właściwości składowanej rzeczy i z okoliczności składowania oraz czas przechowywania pojazdu. Nadto przyznając należność za dozór pojazdu organ nie jest związany wysokością stawki dobowej wskazanej przez dozorcę. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zwrot powyższego wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Dodatkowo to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania owych poniesionych kosztów. Ustalona należność powinna odpowiadać rzeczywistym, konkretnym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór. Ustawa egzekucyjna nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia w sytuacji gdy dozorca nie wykaże wydatków poniesionych w związku z dozorem, zatem w tym zakresie organ powinien się oprzeć się na art. 836 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że o ile wysokość wynagrodzenia za przechowywanie nie jest określona w umowie, albo w taryfie przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.
Odnosząc się do zażalenia skarżącego organ II instancji wskazał, że z art. 102 § 2 u.p.e.a. wynika, iż dozorcy na jego żądanie przysługuje zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Jednak nie oznacza to, iż przyznając należność w oparciu o ten przepis organ musi osobno określić wielkość koniecznych wydatków i osobno wielkość wynagrodzenia. W ocenie Kolegium organ może należność tą określić jedną kwotą, o ile obejmuje ona zarówno wydatki, jak i wynagrodzenie za dozór.
W ocenie organu II instancji nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżącego, że do wyliczenia należnego zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru zastosowanie powinny mieć stawki dobowe, ustalone na podstawie uchwał Rady Miasta [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdów z dróg i ich parkowanie, bowiem stawki te stanowią podstawę jego rozliczeń skarżącego ze S. S. właścicielem parkingu przy ul. [...] w P., na którym przechowywane były pojazdy objęte niniejszym postępowaniem. Zdaniem organu takie uzasadnienie nie może jednak być uwzględnione, ponieważ z umowy użyczenia zawartej w dniu 1 lipca 2002 r., a także z umowy zawartej 2 stycznia 2007 r. wynika, że P. K. wziął ten parking w bezpłatne użyczenie. Zgodnie z art. 710 Kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Istotnym postanowieniem tej umowy jest zatem nieodpłatność (użyczenie jest zawsze nieodpłatne). Dlatego też Kolegium nie znalazło podstaw do prowadzenia w tej sytuacji dowodów z zeznań K. S. i wyjaśnień P. K. w celu wyjaśnienia odpłatnego charakteru tej umowy. Ponadto jak słusznie zauważył organ I instancji umowy użyczenia, o których mowa wyżej, dopuszczały ich aneksowanie, ale jedynie w formie pisemnej. W ocenie Kolegium ustalone - jak twierdzi skarżący - należności za użyczenie parkingu, które nie zostały zapłacone i brak jest podstaw do ich uiszczenia, nie spełniają przesłanek do uznania ich za wydatki konieczne.
Organ II instancji wskazał, że skarżący, mimo wezwania organu z dnia 4 września 2012 r., nie przedstawił żadnej kalkulacji kosztów i wydatków związanych z dozorem, ani dowodów na powyższe okoliczności, ograniczając się początkowo do żądania stawki dobowej w wysokości 5,00 zł - stawka ta została zastosowana przy wyliczaniu żądanej należności w załączniku do pisma strony z dnia 10 sierpnia 2012 r., a potem z dnia 12 września 2012 r., a następnie stawek wynikających ze stosownych uchwał Rady Miasta [...], które - jak się ostatecznie okazało - stanowić miały podstawę wzajemnych rozliczeń P. K. i K. S..
W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, zasadnie organ I instancji podjął działania, które według jego oceny były konieczne do wyjaśnienia sprawy w aspekcie kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór. W sprawie sporządzona została w dniu 8 maja 2013 r. opinia biegłego. Biegła w celu wydania opinii przeprowadziła wywiad z osobami dokonującymi usuwania i holowania pojazdów m.in. z P. K. oraz Panem P., prowadzącym działalność w G., który wykonuje usługi dla Starostwa [...]. Po uwzględnieniu podanego przez przedsiębiorców czasu usunięcia pojazdów z miejsca zdarzenia oraz normy zużycia paliwa przez pojazd używany do holowania, a także wynagrodzenie pracowników wykonujących czynności związane z holowaniem, koszty użytkowania sprzętu, ubezpieczenie, koszty licencji i podatek od środków transportowych biegła wyliczyła, że koszty holowania pojazdów o masie do 3,5t wynosiły w 2002r. - 112,82 zł, w 2003r. - 121,69zł, w 2004r. - 124,50 zł, w 2005r. - 139,09 zł, w 2006 r. - 150,74zł, w 2007r. - 147,79zł, w 2008r. - 167,60 zł, w 2009r. - 156,04zł, w 2010r. - 178,82zł, w 2011r. - 199,02 zł, w 2012r. - 217,42zł. Biegła ustaliła, że średni koszt dobowy utrzymania parkingu dla pojazdów o masie do 3,5t. wyniósł 604,02 zł, a w przeliczeniu na jedno stanowisko parkingowe - 3,72 zł (604,02 zł: 162). Po uwzględnieniu obciążenia podatkiem VAT 22% koszt dobowy wynosi 4,54 zł brutto. Natomiast zysk na tego rodzaju działalności określa się w wysokości 20%. Nadto w załączniku nr 2 w tabeli biegła przedstawiła wysokość koniecznych wydatków poniesionych przez dozorcę związanych z holowaniem pojazdu, wykonywaniem dozoru, przechowywania pojazdu na parkingu oraz wysokość należnego wynagrodzenia za dozór przechowywanego pojazdu na parkingu strzeżonym w rozbiciu na poszczególne lata od 2002 r. do 2012 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zastosowana przez organ I instancji stawka w wysokości 5,00 zł za dobę odzwierciedla wysokość koniecznych wydatków na dozorowanie 5 pojazdów objętych niniejszym postępowaniem, a także należne dozorcy wynagrodzenie. Ustanowiona w sprawie biegła wyliczyła koszt dozoru sprawowanego przez skarżącego, a także jego wynagrodzenie w wysokości w 2006 r. - 5,48 zł, w 2007 r. - 5,54 zł, w 2008 r. - 5,68 zł, w 2009 r. - 5,88 zł, w 2010 r. - 6,03 zł, w 2011 r. - 6,29 zł, w 2012 r. - 6,53 zł za dobę parkowania na parkingu w P. przy ul. [...]. W ocenie Kolegium organ mógł skorzystać z dowodu w postaci opinii biegłego, ponieważ wnioskodawca należności tych nie skalkulował i nie przedstawił na potwierdzenie kosztów żadnej dokumentacji. Sporządzona w przedmiotowej sprawie opinia wylicza te koszty szacunkowo, uwzględnia jednak wszystkie koszty, które związane są z prowadzeniem działalności polegającej na dozorowaniu pojazdów. Z dalszego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w celach porównawczych i opisanego wyżej wynika, że stawki dobowe są wyższe od stawek abonamentowych, żądanych za cały miesiąc dozorowania samochodu na parkingu strzeżonym. Przy opłatach abonamentowych stosowanych przez niektórych właścicieli parkingów strzeżonych na terenie P., tj. 80 zł, 90 zł, 95 zł, 110 zł, 150 zł stawki dobowe wynoszą - 2,66 zł, 3,00 zł, 3,16 zł, 3,66 zł, 5,00 zł. Są zatem znacznie niższe od kwot stawek liczonych dobowo, które oscylują w granicach kwoty 10 i więcej zł, co znajduje potwierdzenie w dokumentach i fakturach przedłożonych przez p. S. i M. B.. Kolegium wzięło w tym zakresie pod uwagę, że przedmiotowe pojazdy były przechowywane przez dłuższy okres czasu, co czyni zasadnym powołanie się na stawki opłat miesięcznych (abonamentowych). Kalkulacja tego rodzaju opłat uwzględnia bowiem czas przechowywania pojazdu i stały charakter dochodu. Stawki dobowe są właściwe wówczas, gdy umowa jest bardziej okazjonalna, trwająca przez krótki czas nieoznaczony, a przez to opłata jest wyższa, bo nie gwarantuje stałego zysku. Zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem, podobnie jak wykupienie abonamentu na parkingu.
W tej sytuacji, przy braku dokumentów potwierdzających rzeczywiste koszty wnioskodawcy dotyczące przechowywanych przez niego pojazdów, organ II Instancji uznał, iż stawka w wysokości 5,00 zł nie odbiega od stawek stosowanych przez innych przedsiębiorców. Wprawdzie stawka ta mieści się raczej w dolnych widełkach deklarowanych przez przedsiębiorców stawek i jest nieco niższa od danych wyliczonych przez biegłą, ale należy tu uwzględnić, że przyjęte do porównania stawki dotyczyły samochodów sprawnych, używanych przez ich właścicieli, gdy tymczasem wartość 5 pojazdów przechowywanych przez skarżącego była znikoma. Tym samym ryzyko gospodarcze dozorcy, związane z odpowiedzialnością za utratę, pogorszenie lub zniszczenie dozorowanego przedmiotu było znikome. Ponadto łączny czas przechowywania pojazdów był dość długi, a inaczej są kalkulowane stawki przy usłudze kilku, czy kilkunastodniowej, inaczej zaś przy stałych zleceniach. Stawka ta w ocenie Kolegium obejmuje również należne dozorcy wynagrodzenie. Wynika to zarówno z opinii biegłej, która obliczyła zysk przedsiębiorcy zajmującego się holowaniem i dozorowaniem pojazdów, jak również z analizy porównawczej, bowiem stawki abonamentowe za parkowanie kalkulowane są w taki sposób, aby zapewnić przedsiębiorcy zarówno zwrot kosztów, jak i zysk z prowadzonej działalności. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą zysk ten uznać należy za "wynagrodzenie" z prowadzonej działalności. Brak jest zatem podstaw do wyliczania tego wynagrodzenia w oparciu o wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, publikowanego przez Główny Urząd Statyczny.
W ocenie Kolegium, brak jest również podstaw do przyznania skarżącemu odszkodowania za szkody poniesione na skutek nie uzyskania w terminie należnego mu wynagrodzenia za zholowanie z drogi wszystkich ww. 15 pojazdów i za ich przechowywanie na parkingu, bowiem stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu, jest stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych, a nie stosunkiem cywilnoprawnym. Ustalenie odsetek w postępowaniu administracyjnym jest możliwe tylko w sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi, a przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje ustalenia i przyznania odsetek.
4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowisko organu.
5. Skargę na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], złożył P. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił, mające wpływ na wynik sprawy:
1) naruszenie przepisów prawa formalnego art. 6 - 8, art. 28, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 124 § 1 i § 2, art. 126, art. 136, art. 138 § 1 pkt 1, art. 140 oraz art. 144 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie i wykładnię;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 102 § 2 u.p.e.a., art. 130a pkt 10 f i h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, § 3 pkt 1 lit. a oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie;
b) art. 74 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie;
c) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. nr. 177 z 2011 r. poz.1054 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie;
d) § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów oraz § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, poprzez ich niezasadne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię.
6. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., wyeliminowanie przez sąd z porządku prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także wówczas, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (pkt 2) lub też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W razie jednak nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala, na mocy art. 151 p.p.s.a.
8. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 5 pojazdów.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżone jak również poprzedzające je postanowienie nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa.
9. Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku skarżącego stanowił przepis art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej zwana także u.p.e.a.), znajdujący zastosowanie na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. Nr 48, poz. 237). Zgodnie z art. 102 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 powołanej ustawy. Przepis ten nie określa jednak żadnych kryteriów i zasad ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór.
W orzecznictwie przyjmuje się, że przyznanie wynagrodzenia i zwrot koniecznych wydatków powinno być odpowiednie do okoliczności dotyczących konkretnego dozorcy, parkingu i pojazdu, a więc odpowiednie do realiów konkretnego przypadku. Wydatki powinny być przy tym konieczne ze względu na cel i warunki wykonywanego dozoru. Ustalona należność powinna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym na wykonywanie dozoru przez podmiot wykonujący dozór, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 474/12, Lex nr 1222384, wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1214/08, LEX nr 513111).
Jednocześnie wskazać należy, że ciężar dowodzenia wysokości koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia obciąża przedsiębiorcę sprawującego dozór. W przypadku nie przedstawienia odpowiednich danych, wynagrodzenie może być obliczone przez organ przy wykorzystaniu metody porównawczej. W tym zakresie organ może posiłkować się również danymi dotyczącymi kosztów parkowania pojazdów na innych parkingach, przy czym należy uwzględnić, że koszty dozorowania pojazdu przez dłuższy okres czasu odpowiadają raczej stawkom abonamentowym.
W niniejszej sprawie sporna pozostaje kwestia ustalenia okresu za jaki wnioskodawcy należy się wynagrodzenie i zwrot wydatków za dozorowanie pojazdów, a także sposób wyliczenia tych należności.
Odnosząc się do tej pierwszej kwestii wskazać należy, że organy administracji zasadnie uznały, iż skarżący nie dopełnił obowiązków informacyjnych, ciążących na nim z mocy § 7 ust. 2 rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 134, poz. 1133) oraz z dnia 16 października 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1377 ze zm.). Z art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej jako u.p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w okresie, w którym pojazdy wymienione w pkt 1-5 zostały usunięte z dróg, tj. do dnia 12 czerwca 2009 r.) wynika, iż samochód usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.
Zwrócić należy uwagę, że stosownie do § 7 ust. 2 i 3 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Podmiot ten po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, przesyła niezwłocznie odpowiednio do organu gminy lub właściwego miejscowo urzędu skarbowego kopię powiadomienia właściciela pojazdu o wydaniu dyspozycji jego usunięcia i skutkach jego nieodebrania z parkingu, wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. Na tej podstawie naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego orzekał w drodze decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego też ocena prawidłowości postępowania podmiotu dozorującego, a w szczególności ocena czy wypełnił on obowiązek powiadomienia przewidziany w powyżej cyt. § 7 ust. 2 rozporządzenia, powinna mieć wpływ na ostateczne ustalenie wysokości wynagrodzenia. W ocenie Sądu nie wywiązanie się przez dozorcę z nałożonych nań obowiązków informacyjnych nie może prowadzić do przenoszenia całej odpowiedzialności na organ, pozostający w niewiedzy co do istnienia pojazdów nie odebranych przez ich właścicieli i nabycia uprawnień właścicielskich do tych pojazdów przez Skarb Państwa (aktualnie Starostwo). W przypadku terminowego powiadomienia organu, organ ten miał możliwość odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego i jego sprzedaży, co nie generowało niepotrzebnych kosztów dozorowania. Dlatego też nie można odmówić racji stanowisku organów, że przy ustalaniu początkowego terminu, od którego należy przyznać wynagrodzenie za dozór pojazdu, należy mieć na uwadze także uregulowanie zawarte w § 7 ust. 2 rozporządzenia. Uprawnieniu dozorcy do żądania wynagrodzenia od organu za wykonywanie dozoru odpowiada bowiem obowiązek dozorcy przechowywania rzeczy ze starannością, zapobiegającą utracie jej wartości. Należy zgodzić się z organem administracji, że wydłużony do kilku lat okres przechowania pojazdu na otwartym parkingu prowadzi do znacznego obniżenia jego wartości, ponieważ czynnik czasu oddziałuje na jego techniczne zużycie, a nadto prowadzi do powstania znacznych dodatkowych nakładów poniesionych na dozór, które w tej sytuacji nie mogą być uznane za "konieczne" w rozumieniu normy art. 102 § 2 u.p.e.a. Zatem uprawnione jest stanowisko, że za czas niewłaściwego sprawowania dozoru wskutek uchybienia określonym prawem obowiązkom przez dozorcę, które przyczyniły się do wydłużenia okresu przechowania rzeczy z przyczyn leżących po stronie dozorcy, uzasadnione jest nieprzyznanie dozorcy zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia, o których mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a.
W ocenie Sądu organ II instancji słusznie wskazał, że postępowanie, którego wynikiem jest orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, inicjowane jest poprzez powiadomienie właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego przez prowadzącego parking o nieodebraniu pojazdu usuniętego z drogi przez jego właściciela, które powinno mieć charakter pisemny. Powyższe wynika z art. 14 k.p.a., wyrażającego zasadę pisemności. Wskazać należy, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 10 lipca 2013 r. wynika, że organ ten nie prowadził postępowania likwidacyjnego w stosunku do pojazdów objętych wnioskiem P. K.. W kolejnym piśmie Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował zaś, że do Urzędu nie wpłynęła dokumentacja dotycząca pojazdów znajdujących się na parkingu, nie odebranych przez ich właścicieli, wymienionych we wniosku P. K..
Z uwagi na powyższe okoliczności rozstrzygnięcie organu, w którym odmówił skarżącemu zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozorowanie za okres, w którym P. K. pozostawał w opóźnieniu z zawiadomieniem właściwego wówczas organu likwidacyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o pojazdach dozorowanych na jego parkingu, należy uznać za prawidłowe.
Kolejną kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostaje stawka, według której organ wyliczył przysługującą P.K. należność z tytułu wydatków na dozorowanie każdego pojazdu i wynagrodzenie za dozorowanie.
Jak już wcześniej wskazano art. 102 § 2 u.p.e.a. nie określa kryteriów ustalania wysokości tego wynagrodzenia. Jednak w świetle ugruntowanego orzecznictwa, ustalając wysokość koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozorowanie uwzględnić należy zakres obowiązków dozorcy, okoliczności przechowywania, warunki sprawowania pieczy oraz wielkość przedmiotu i powierzchnię niezbędną do składowania w taki sposób, jaki wynika z właściwości składowanej rzeczy i z okoliczności składowania oraz czas przechowywania pojazdu.
10. Wbrew zarzutom skargi organ II instancji odniósł się do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 102 § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy uznał bowiem, że należność dotycząca zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdów objętych postanowieniem oraz wysokość wynagrodzenia za dozór nad tymi pojazdami, może być określona jedną kwotą, o ile obejmuje ona zarówno wydatki, jak i wynagrodzenie za dozór. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - wbrew zarzutom skargi - organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się przy ocenie okoliczności mających wpływ zarówno na określenie wysokości należności. W związku z tym, że wnioskodawca nie skalkulował wysokości należności i nie przedstawił żadnej dokumentacji w tym zakresie, organ I instancji zmuszony był do podjęcia działań, które były konieczne do wyjaśnienia sprawy w aspekcie kosztów dozoru, jak i wynagrodzenia za dozór.
W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że w sytuacji braku dokumentów potwierdzających rzeczywiste koszty prowadzonej przez skarżącego działalności, opinia biegłej, jak również analiza porównawcza dawały podstawę do tego, aby uznać stawkę w wysokości 5,00 zł za całkowicie uzasadnioną. Przy czym stawka ta obejmuje również należne dozorcy wynagrodzenie, co jednoznacznie zostało wskazane w orzeczeniu organu.
Mając na uwadze powyższe za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., a także zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. Nieuprawniona jest bowiem ocena, iż organ I instancji, a za nim organ odwoławczy raz powołuje się na opinię biegłej, a innym razem na opłaty abonamentowe. W ocenie Sądu nie ma przeszkód, aby organ dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy dopuścił zarówno dowód z opinii biegłego, jak również inne dowody, w tym informacje dotyczące cen abonamentowych za parkowanie pojazdów na parkingach strzeżonych, stosowne przez innych przedsiębiorców.
Wskazać ponadto należy, że stanowisko co do braku podstaw do przyznania skarżącemu wynagrodzenia za dozorowanie pojazdów według przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ustalanego przez Główny Urząd Statystyczny jest prawidłowe. Skarżący prowadził bowiem działalność gospodarczą i przepisy określające wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia nie mają w jego przypadku żadnego zastosowania. Przypomnieć należy, że wynagrodzeniem przedsiębiorcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest zysk.
Jednocześnie Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że postanowienie w przedmiocie przyznania dozorcy zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór nie ma charakteru faktury, w której zawiera się cenę według wartości netto i wartości brutto. Dlatego też za nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 77 § 1 k.p.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. w zw. z art. 74 § 1 k.c., bowiem organ odwoławczy rozważał wartość dowodową i wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy umów zawieranych przez skarżącego z K. S., czemu dał wyraz w uzasadnieniu. Jak trafnie wskazał organ, z umowy użyczenia zawartej w dniu 1 lipca 2002 r., a także z umowy zawartej w styczniu 2007 r. wynika, że skarżący wziął parking od K. S. w bezpłatne użyczenie, dlatego też prowadzenie dowodów z zeznań K. S. i wyjaśnień P. K. w celu wyjaśnienia odpłatnego charakteru tej umowy było bezzasadne.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy nie bez znaczenia jest fakt, że w art. 102 § 2 u.p.e.a. mowa jest o koniecznych wydatkach związanych z wykonywaniem dozoru, podczas gdy z twierdzeń samego skarżącego wynika, że rzekome należności za użyczenie parkingu nie zostały zapłacone, a w ocenie Sądu brak jest podstaw do ich uiszczenia, zatem nie stanowią wydatku koniecznego obciążającego skarżącego.
Nieuzasadniony jest również zarzut braku rozstrzygnięcia co do żądanego odszkodowania równego wysokości odsetek ustawowych liczonych od kwot należnego wynagrodzenia na dzień zgłoszenia wniosku do dnia ich zapłaty. Przypomnieć bowiem należy, że przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje ustalenia i przyznania odsetek. Odsetki od nieuiszczonych kwot będących wydatkami za dozorowanie pojazdów oraz wynagrodzeniem za dozór, nie są składnikiem żadnego z tych świadczeń, zatem organ administracji nie może ich określać i zarządzać obowiązku zwrotu w trakcie postępowania administracyjnego z uwagi na brak takich uregulowań.
11. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne. Zdaniem Sądu organ zebrał, rozpatrzył i ocenił materiał dowodowy w sposób prawidłowy i wystarczający dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia z zachowaniem reguł określonych w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
12. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
13. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło