VII SA/Wa 1673/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-13
Skład orzekający: Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która zakończyła się oddaleniem skargi?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która zakończyła się oddaleniem skargi. W takiej sytuacji żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego stanowi niedopuszczalną przeszkodę przedmiotową, wynikającą z zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), zgodnie z którą prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne organy i sądy.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia 27 stycznia 2015 r., która utrzymała w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2009 r. nakazującej rozbiórkę budynku. GINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja z 2015 r. była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 24 listopada 2015 r. oddalił skargę na tę decyzję. WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącej na postanowienie GINB, uznając je za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski, sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "GINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego {Dz. U. z 2018 r., poz. 2096. ze zm, dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku M. J. (dalej "skarżąca"), utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...].
Skarżone postanowienie, zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB") decyzją z [...] lipca 2009 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję PINB [...] z [...] maja 2009 r., nr [...] nakazującą M. i M. J. dokonanie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na działce nr [...] we wsi K. gmina S., bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Decyzją z [...] stycznia 2015 r. znak: [...] GINB utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej [...] WINB z [...] lipca 2009 r., Nr [...] znak: [...].
WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 24 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15 oddalił skargę na decyzję GINB z [...] stycznia 2015 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] lipca 2009 r., znak: [...].
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2019 r., skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji GINB z dnia [...] stycznia 2015 r.
GINB postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [...] stycznia 2015 r., znak: [...] utrzymującej w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej [...] WINB z [...] lipca 2009 r., Nr [...].
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z dnia [...] kwietnia 2019 r.
Skarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. znak: [...] GINB utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...].
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie GINB wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym trybem postępowania, stwarzającym prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. GINB zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie istotny jest fakt, że decyzja GINB z [...] stycznia 2015r., znak: [...] była oceniana przez WSA w Warszawie, który oddalając skargę na tę decyzję, ocenił, że jest ona prawidłowa. GINB zaznaczył, że sąd administracyjny sprawdza z urzędu, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności zawartą w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i wyjaśnił, że sąd rozpoznając skargę w pierwszej kolejności ocenia czy decyzja będąca przedmiotem kontroli nie zawiera wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Zdaniem GINB, jeżeli sąd oddala skargę to oznacza, że nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa a nawet zwykłego naruszenia, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu GINB zaznaczył, że podstawą prawną postanowienia z [...] kwietnia 2019 r., jest przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl przywołanego przepisu – jak wskazywał dalej organ odwoławczy - odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia tego postępowania z przyczyn podmiotowych lub z przyczyn przedmiotowych (inne uzasadnione przyczyny). W ocenie GINB w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przyczyna przedmiotowa niedopuszczalności wszczęcia postępowania z uwagi to, że decyzja z [...] stycznia 2015 r. będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności była już przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 24 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15, oddalił skargę na tę decyzję z [...] stycznia 2015 r, znak: [...]. Organ odwoławczy zaznaczył następnie, że ocena prawna, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wiąże w sprawie zarówno ten sąd, który ją wydał, jak i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza z kolei, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Jak wskazywał dalej organ odwoławczy, powołując się na wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, która podnosiła, że WSA nie rozważał rażącego naruszenia prawa pod kątem niezastosowania przepisów ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane i rażącego naruszenia prawa poprzez zastosowanie art. 48 ust. 4 i ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., GINB ocenił ją jako bezzasadną. Zdaniem GINB przez ocenę prawną zawartą w wyżej wskazanym przepisie art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć również wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. W tym miejscu organ odwoławczy przywołał wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15, gdzie wyrażono pogląd, że "bezspornym jest, że przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony na żadnym etapie postępowania, a ustalenia organów w tym zakresie należy uznać za prawidłowe w świetle obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Organ pierwszej instancji dokonał oględzin spornej nieruchomości, sporządził stosowną dokumentację oraz ustalił, że budowa na dzień dokonywania kontroli nie była skończona oraz rozpoczęta została bez pozwolenia na budowę". Podsumowując swoje rozważanie organ odwoławczy ocenił, że w świetle przedstawionych okoliczności, GINB prawidłowo postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z [...] stycznia 2015 r., znak: [...], która była przedmiotem kontroli przez WSA w Warszawie. W związku z tym – zdaniem organu odwoławczego – należało utrzymać w mocy postanowienie z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...]
Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła M. J.. Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1. art. 61 a w zw. z art. 157§ 3 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego i przyjęcie przez organ, iż decyzja z [...] stycznia 2015 r. jest faktycznie prawomocna z uwagi na res iudicata wyroku WSA z 24 listopada 2016 r., podczas gdy fakt ukończenia budowy budynku mieszkalnego pod koniec 1994 r. udowodniony protokołem przyjęcia ustnych wyjaśnień stron sporządzonym przez J. O. [...] października 2006 r. oraz odwołaniem strony nie były rozpatrywane i objęte wyrokiem WSA z 24 listopada 2016 r., a Sąd w rzeczonym wyroku nie rozważał zastosowania ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane w niniejszej sprawie ani nie rozważał prawidłowości i wszechstronności zebrania materiału dowodowego w zakresie okoliczności zakończenia budowy rozważając jedynie fakt wybudowania budynku bez pozwolenia na budowę, co w konsekwencji nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w niniejszej sprawie co skutkowało błędnym wydaniem zaskarżonego postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania nieważanościowego,
2. art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 171 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż wydanie wyroku WSA w Warszawie 24 listopada 2016 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa/15 stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na res iudicata, podczas gdy okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik nie były objęte rzeczonym wyrokiem, zaś kwestia prawna, jaką ustawę zastosować w niniejszej sprawie tj. czy ustawę z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane czy ustawę Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. w ogóle nie była objęta wyrokiem, a przyczyny wadliwości decyzji z [...] stycznia 2015 r. GINB nie były objęte zakresem rozpoznania i orzekania w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa/15 WSA w Warszawie, co miało wpływ na zaskarżone postępowanie, bowiem organ błędnie przyjął, iż zdanie Sądu "organ pierwszej instancji dokonał oględzin spornej nieruchomości, sporządził stosowaną dokumentację oraz ustalił, że budowa na dzień dokonywania kontroli nie była skończona oraz rozpoczęta została bez pozwolenia na budowę" stanowi o tym, że okoliczności o rażącym naruszeniu prawa poprzez zastosowanie błędnej ustawy oraz rażące nie rozważenie wszystkich dowodów i ich zebranie wskazujące na ukończenie budowy w 1994 r. było rozważane przez Sąd w rzeczonym wyroku, co skutkowało błędnym wydaniem zaskarżonego postanowienia,
3. art. art. 157 § 3 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, podczas gdy w sprawie winna zostać wydania decyzja a nie postanowienie, co skutkowało błędnym wydaniem zaskarżonego postanowienia a nie decyzji.
Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżącej według norm prawem przepisanych.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie, jest postanowienie GINB z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji GINB z dnia [...] stycznia 2015 r.
Tytułem wstępu, wskazać należy, że decyzją z [...] stycznia 2015 r. znak: [...], GINB utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej [...] WINB z [...] lipca 2009 r., Nr [...] znak: [...], zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z 24 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15, oddalił skargę na decyzję GINB z [...] stycznia 2015 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z [...] lipca 2009 r., znak: [...].
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, zasadnie utrzymał w mocy własne postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji GINB z dnia [...] stycznia 2015 r., wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczona regulacja pozwala na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że jedną z wymienionych w tym przepisie " uzasadnionych przyczyn", jest wydany uprzednio wyrok dotyczący decyzji objętej wnioskiem. W tym wypadku jest to wyżej wskazany wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15. Skoro bowiem, do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania zaliczyć należy żądanie, które dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2933/18, LEX nr 2744007 ), to tym bardziej może być w tym kontekście rozpatrywana sprawa rozstrzygnięta decyzja ostateczną, skontrolowaną następnie przez Sąd.
Skarżąca stoi na stanowisku, że można ponownie badać decyzję GINB z dnia [...] stycznia 2015 r. pod kątem przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ organ, a także Sąd, pominął wówczas okoliczności świadczące o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku w 1994 r., co stosownie do treści art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. , nie pozwalało na zastosowanie regulacji przewidzianej w art. 48 ust. 4 i ust. 1 tej ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W myśl art. 108 Prawa budowlanego z 1994 r., ustawa ta weszła w z dniem 1 stycznia 1995 r.
W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej przedstawiona we wniosku z dnia 14 stycznia 2019 r. oraz w skardze, jest niezasadna.
Wydanie przez GINB postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., było dopuszczalne i nie naruszało prawa. Prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego, potwierdza uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09. Naczelny Sąd Administracyjny, wskazał w niej, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania, wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia w trybie art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1412/15). Co prawda przywołana uchwała podjęta została w czasie obowiązywania art. 157 § 3 k.p.a., jednak biorąc pod uwagę, że po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego i uchyleniu art. 157 § 3 k.p.a., organ administracji orzeka w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego na zasadach ogólnych określonych w art. 61 a § 1 tej ustawy, należy przyjąć, że stanowisko zawarte w tej uchwale ma w pełni zastosowanie również do rozstrzygnięć wydawanych w oparciu o ten ostatni przepis.
Należy podkreślić, że oddalenie skargi wspomnianym wyżej wyrokiem WSA w Warszawie, nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym obecnie w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Wydany wyrok zamyka organowi administracji możliwość uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd). Postanowienie organu, nie było przedwczesne, bowiem organ wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o akta postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15 oddalającym skargę na decyzję GINB z [...] stycznia 2015 r., co do której ponownie skierowano wniosek o stwierdzenie jej nieważności.
Należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny oddalając skargę, bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale niezależnie od tych zarzutów, poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Sąd bowiem zgodnie z tym przepisem, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia, tak wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej, nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. W wyroku oddalającym skargę sąd ustala z urzędu czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Należy także wskazać, że zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa a także po wzruszeniu wyroku w prawem przewidzianym trybie. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
Należy stwierdzić, że ponieważ przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji GINB z dnia [...] stycznia 2015 r., to nie powstaną one również po jej wydaniu. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, nie można obecnie uznać, że wady decyzji powodujące jej nieważność określone w art. 156 § 1 k.p.a. ( w tym także wada określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie były przedmiotem analizy sądu, ponieważ wady takie, istnieją od momentu wydania decyzji, wobec czego sąd nie może ich pominąć w swojej ocenie. Skarżąca przywołała we wniosku okoliczności, które w jej ocenie znalazły się poza zakresem kontroli sądowej w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 556/15, sprowadzające się do braku zbadania przez Sąd daty budowy budynku i ustalenia, czy została ona zakończona w 1994 r., co powodowałoby konieczność zastosowania regulacji przewidzianych w ustawie Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r.
W ocenie Sądu nie jest to okoliczność, która po analizie akt sprawy dawałaby podstawy do ponownego wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu wspomnianego prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 556/15, Sąd wskazał " W niniejszej sprawie bezspornym było, że przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony na żadnym etapie postępowania, a ustalenia organów w tym zakresie należy uznać za prawidłowe w świetle obowiązku zebrania i rozpatrzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Organ pierwszej instancji dokonał oględzin spornej nieruchomości, sporządził stosowną dokumentację oraz ustalił, że budowa na dzień dokonywania kontroli nie była skończona oraz rozpoczęta została bez pozwolenia na budowę. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna potwierdza fakt nie zakończenia budowy." Podkreślić w tym miejscu należy, że wskazane w przytoczonym fragmencie uzasadnienia oględziny, miały miejsce w dniu 2 grudnia 2008 r., co wynika z również z uzasadnienia. Nie ma zatem wątpliwości, że Sąd ustalił, że budowa w dacie oględzin, nie została zakończona. Tym samym więc, nie została ona zakończona w 1994 r. Jednocześnie Sąd wskazał w uzasadnieniu, że "materialnoprawną podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowił art. 48 ust. 1 P. b. zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę." Zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., również świadczy o uwzględnieniu przez Sąd daty zakończenia budowy i zastosowaniu przepisów, które z mocy art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nie miały zastosowania do samowoli budowlanych w sytuacji gdy budowę zakończono przed datą wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, nie ma zdaniem Sądu wątpliwości, że data zakończenia budowy oraz kwestia zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1994 r, była przedmiotem rozważań Sądu. Oczywistym jest także, że Sąd nie miał obowiązku wskazywać, dlaczego nie zastosował przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., skoro w świetle dokonanych ustaleń budowa nie została jeszcze ukończona w dacie oględzin a więc w 2008 roku. Wskazać też należy, że zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów, nie był przedmiotem skargi.
Reasumując kwestia daty ukończenia budowy oraz zastosowanych przepisów, została już przesądzona w prawomocnym wyroku wiążącym inne organy i sądy.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło