VII SA/Wa 1674/08
WyrokWSA w Warszawie2009-08-06
Skład orzekający: Leszek Kamiński, Bożena Więch – Baranowska, Jolanta Zdanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na budowę drogi ekspresowej może obejmować jedynie etapowo wybrane odcinki inwestycji, a jeśli tak, to czy podmioty, których nieruchomości nie są bezpośrednio objęte pozwoleniem, ale mogą być w przyszłości dotknięte jego realizacją, posiadają interes prawny w postępowaniu o wydanie takiego pozwolenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że pozwolenie na budowę drogi ekspresowej może być wydawane etapami, a inwestor nie musi posiadać prawa do dysponowania całą planowaną nieruchomością na cele budowlane od razu. Podkreślono, że interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje jedynie tym podmiotom, których prawa materialne są bezpośrednio naruszone przez realizację inwestycji objętej pozwoleniem. W przypadku skarżących, których nieruchomości nie były objęte pozwoleniem, lub których prawa własności wygasły w toku postępowania, brak było legitymacji procesowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o pozwoleniu na budowę drogi ekspresowej S-1, Etap II. Skarżący, będący właścicielami nieruchomości, podnosili, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania ich gruntami na cele budowlane, a także zarzucali naruszenie ich interesów prawnych i prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie uchylił decyzję, ale Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy w wykładni przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009 r. sprawy ze skarg: Z. K., J. L., E. L., J. L., J. B., Z. W. i S. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. znak: [...] w przedmiocie pozwolenie na budowę skargi oddala
Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1. art. 34 ust. 4 i art. 36 w związku z art. 82 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126, ze zm.), art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1994r. o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627, ze zm.) art. 24 i 28 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721) art. 6 i art. 24 ustawy o administracji rządowej w województwie z dnia 5 czerwca 1998r. (Dz. U. Nr 91, poz. 577) oraz na postawie art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...], zw. dalej inwestorem, z dnia 31 maja 2004 r., zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę inwestycji p.n. "Budowa drogi ekspresowej S-1 P. – P., Etap II - km. 1+558,35 - 11+004,45", zgodnie z przedłożonym przez wnioskodawcę projektem zagospodarowania terenu, w zakresie działek wyszczególnionych w wykazie nr 2 stanowiącym załącznik do wniosku, z wyłączeniem działek, wobec których inwestor nie posiada prawa do dysponowania ich terenem na cele budowlane, ujętych w wykazie nr 3 stanowiącym załącznik do ww. wniosku. Decyzji tej na wniosek inwestora nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. ustalono lokalizację drogi ekspresowej, projekt został pozytywnie zaopiniowany przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz przez Wydział Środowiska i Rolnictwa [...] Urzędu Wojewódzkiego i jest on zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, a inwestor złożył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane. Organ uznał, że rygor natychmiastowej wykonalności umożliwi zaś sprawne i szybkie wykonanie robót, co jest niezbędne do sprawnego funkcjonowania drogi ekspresowej.
Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że początek zamierzenia przyjęto w km 1+558,35 w rejonie skrzyżowania z drogą wojewódzką Nr [...]. Koniec projektowanego odcinka ustalono w km 11+004,56 na styku z odcinkiem "Węzeł P. - Etap I". Końcowy kilometr odcinka etapu II wynoszący 11+004,56 odpowiada początkowemu kilometrowi odcinka etapu I, który równa się 10+987,00.
Z części rysunkowej wynika, że nastąpił podział m.in. na odcinki:
WD - 3 obiekt Nr 3; od 5+449,76 km, w pobliżu którego znajduje się działka J. B. Nr [...]i Z. W. Nr [...] oraz S. W. Nr [...].
We - 11 obiekt Nr 11, do 11+004,56 km, w pobliżu którego znajduje się działka E. L. Nr [...]i Z. K. Nr [...].
We wniosku o pozwolenie na budowę z dnia 31 maja 2004 r. inwestor wniósł o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę wymienionej drogi ekspresowej S-1, zlokalizowanej na działkach według załączonego wykazu nr 2, będących w dyspozycji inwestora. Decyzją Nr [...] Wojewoda [...] zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę drogi ekspresowej, zgodnie z przedłożonym projektem zagospodarowania terenu, w zakresie działek wyszczególnionych w wykazie nr 2, stanowiącym załącznik do wniosku z wyłączeniem działek ujętych w wykazie nr 3. Inwestor oświadczył, że posiada prawo do dysponowania nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów i budynków jako działki wg załączonych wykazów 1, 1a, i 2. Pozwoleniem na budowę są objęte działki znajdujące się w wykazie nr 2 stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę. Działki Nr [...] – J. B., [...] – Z. W. , [...] S. W., [...] – E. L., [...] – Z. K. znajdują się w wykazie Nr 3 nieruchomości wyłączonych z pozwolenia na budowę. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. B. oraz E. L., J. L. i J. L.
J. B. zarzucił, iż przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę jego uzasadnionych interesów, związanych z prowadzonym Zakładem R. Wyjaśnił, iż budowa drogi uniemożliwi rozwój zakładu z powodu zanieczyszczenia środowiska. Ponadto w przypadku wybudowania drugiej nitki drogi jego szamba będą w odległości ok. 25 m od drogi, co jest niezgodne z prawem budowlanym.
E., J. i J. L. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazali, iż przedmiotowa decyzja narusza ich prawo własności, inwestor zaś nie dysponuje prawem do gruntu na cele budowlane. Skarżący podkreślili, iż nie godzą się na przebieg drogi na działkach stanowiących ich własność.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań ww. osób, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a w pozostałej części utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, co uzasadniało uchylenie
decyzji w części nadającej jej rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec spełnienia przez inwestora warunków koniecznych do uzyskania pozwolenia na budowę organ odwoławczy stwierdził, że zasadne było wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Zarzuty podnoszone w odwołaniach, dotyczące lokalizacji inwestycji, nie mają natomiast znaczenia w postępowaniu o pozwolenie na budowę.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli : Z. K., E. L., J. L., J. L., J. B., Z. W. i S. W.
W skardze z dnia 20 grudnia 2004 r. Z. K. stwierdził, że jest właścicielem nieruchomości oznaczonej nr [...] przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej, zatem inwestor nie posiada prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane.
W skardze z dnia 30 listopada 2004 r. E. L., J. L. oraz J. L. podnieśli, że planowana droga przebiega przez stanowiące ich własność grunty i inwestor nie posiada prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane.
W skardze J. B. z dnia 20 grudnia 2004 r. zarzucono naruszenie art. 33 ust. 1, art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego oraz naruszenie art. 6,7,8, i 77 § 1 k.p.a. W kolejnym piśmie "skardze" z dnia 21 grudnia 2004 r. skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. oraz ponownie art. 33 Prawa budowlanego poprzez wydanie pozwolenia na budowę na część całego zamierzenia budowlanego.
W skardze, która wpłynęła do organu w dniu 3 stycznia 2005 r. Z. W. oraz S. W. domagali się m.in. zmiany zaskarżonej decyzji "z dnia [...] grudnia 2004 r., zn. [...] i uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], podnosząc, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomościami, m.in. działką nr [...]. W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. i wniósł o oddalenie skarg.
Wyrokiem z dnia 6 września 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez Z. K., E. L., J. L., J. L., J. B., Z. W. i S. W. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77 k.p.a. i art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy nie zbadał bowiem, czy w wyniku podziału inwestycji, obiekty objęte
pozwoleniem na budowę będą mogły samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem, tymczasem w ocenie Sądu niedopuszczalne jest takie dzielenie projektu budowlanego, w wyniku którego powstanie obiekt niekompletny, nieprzydatny do takiego użytku, do jakiego został przeznaczony. Taki bowiem podział inwestycji uniemożliwi korzystanie z niej zgodnie z jej funkcją, konieczność zaś uzupełnienia inwestycji może pozbawić osoby trzecie skutecznej obrony ich praw. Zdaniem Sądu, organ powinien zatem dokonać analizy wpływu całej inwestycji na uprawnienia osób trzecich, a w szczególności na możliwość dalszego prowadzenia i rozbudowy Zakładu należącego do J. B. Z uzasadnień decyzji o pozwoleniu na budowę nie wynika bowiem jaką odległość organy architektoniczno-budowlane brały pod uwagę, uznając, że interesy osób trzecich nie zostały naruszone. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących braku dysponowania przez inwestora gruntem na cele budowlane, Sąd stwierdził, że nie znalazły one potwierdzenia w materiale dowodowym. Oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało bowiem złożone przez inwestora w zakresie, jaki wynikał z wniosku o pozwolenie na budowę. Sąd uznał zatem, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie i niewystarczająco uzasadniły decyzje, co spowodowało naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), zw. dalej p.p.s.a.
Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli: Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w [...] oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 2 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zwłaszcza w aspekcie niezbadania, czy w wyniku podziału inwestycji obiekty objęte pozwoleniem będą mogły funkcjonować samodzielnie, zgodnie z wytycznymi art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 4 pkt 2 i pkt 17 ustawy o drogach publicznych poprzez ich błędną wykładnię,
W wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 615/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał
sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zarzut naruszenia art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, zamieszczony w skardze kasacyjnej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] jest uzasadniony, bowiem Sąd I instancji, orzekając w tej sprawie w ogóle nie wziął pod uwagę tego przepisu. Tymczasem, zdaniem inwestora, wszystkie warunki dające podstawę do zastosowania art. 31 ust. 2 ww. ustawy zostały spełnione, co ogranicza Sąd w przypadku uwzględnienia skargi jedynie do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Za usprawiedliwiony uznał też Naczelny Sąd Administracyjny zarzut podniesiony w obu skargach kasacyjnych dotyczący naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez błędną jego wykładnię. Powyższy przepis nie daje bowiem podstaw do twierdzenia, że pozwolenie na budowę nie może dotyczyć budowy pewnych odcinków drogi, co umożliwia inwestorowi realizację inwestycji etapami. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że dokonując wykładni przepisu art. 33 ust.1 Prawa budowlanego należało uwzględnić przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, gdyż one wskazują na specyfikę takiej inwestycji jaką jest droga. Nie bez znaczenia pozostaje też przy budowie dróg to, do których nieruchomości aktualnie inwestor posiada prawo do dysponowania na cele budowlane, a także możliwości budżetowe i wykonawcze inwestora. Przyjęty zatem przez Sąd w zaskarżonym wyroku pogląd, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za błędny, bowiem żaden z omawianych tu przepisów nie ogranicza inwestora ani organu wydającego pozwolenie na budowę, co do długości odcinka drogi objętego pozwoleniem na budowę.
W zaskarżonym wyroku niezasadnie przyjęto także, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, Sąd wskazał na naruszenie art. 77 k.p.a., gdyż w żadnym miejscu uzasadnienia wyroku Sąd nie wyjaśnił, przez co powyższe przepisy zostały naruszone i jakie to okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie nie zostały wyjaśnione.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien przede wszystkim zbadać, czy wnoszący skargi są uprawnieni do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., czy mają interes prawny. W osnowie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. wyraźnie wskazano, że przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę
obejmuje tylko działki wyszczególnione w wykazie nr 2 stanowiącym załącznik do wniosku, "z wyłączeniem dziatek wobec których inwestor nie posiada prawa do dysponowania ich terenem na cele budowlane" (wykaz nr 3 Nieruchomości wyłączone z pozwolenia na budowę). W wykazie nr 2 znajdują się natomiast nieruchomości, co do których inwestor posiada zgody właścicieli na zajęcie terenu pod budowę tej drogi i działki te zostały objęte zaskarżoną decyzją. Tymczasem osoby wnoszące skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnoszą w skargach, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania ich nieruchomościami na cele budowlane, co jest zgodne z prawdą skoro osoby te są zamieszczone w wykazie nr 3, których nieruchomości zostały wyłączone z pozwolenia na budowę. Sąd powinien zatem rozważyć na czym opiera się ich interes prawny, skoro zaskarżona decyzja nie dotyczy nieruchomości skarżących.
Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd powinien zwrócić także uwagę na brzmienie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. oraz na fakt, że przy kontroli decyzji dotyczących pozwolenia na budowę dróg (inwestycji liniowych), wnoszone skargi powinny dotyczyć interesu prawnego poszczególnych osób wnoszących te skargi.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skargi podlegają oddaleniu ze względów następujących.
Związanie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 190. p.p.s.a. oznacza, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki sąd administracyjny może wprawdzie odstąpić od sformułowanej w wyroku NSA wykładni prawa, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż ocena prawnych aspektów sprawy dokonywana jest na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez organy administracji, a także przyjętego w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonane zaś czynności wyjaśniające, zgodne z zaleceniami NSA, prowadziły do ustalenia legitymacji procesowej skarżących, również ze względu na zmieniający się stan własności należących do nich gruntów, które wymieniali w swoich pismach i skargach jako podstawę naruszenia ich interesów prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 615/08 wskazał bowiem na konieczność dokonania przez Sąd Wojewódzki ponownie orzekający w sprawie oceny interesu prawnego skarżących w kategoriach wynikających z treści art. 50 § 1 p.p.s.a., a także oceny zarzutów zgłaszanych przez skarżących w świetle art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r.
Stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenia dokonane w tym względzie oparte zostały na analizie akt i pism, które wpłynęły do akt w powtórnym postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Uzupełniono akta o odwołanie od decyzji organu I instancji skarżących L., zwrócono się też do Ministra Infrastruktury oraz inwestora o podanie aktualnego stanu własności gruntów wymienianych w skargach, zapoznano się z aktami postępowania dotyczącego wydania pozwolenia na budowę tejże drogi w odniesieniu do działek skarżących objętych w tej sprawie załącznikiem nr 3, (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1063/08), a także uwzględniając wniosek skarżących L. zapoznano się z pismem złożonym przez nich do akt sprawy po wydaniu wyżej wymienionego wyroku NSA, a także z pismami Ministra Infrastruktury, wpływ dnia 29 stycznia 2009 r. oraz pismem inwestora, wpływ dnia 11 maja 2009 r.
Istotę legitymacji skargowej stanowi zatem uprawnienie do żądania przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez podmiot wykazujący istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem. Legitymacja do wniesienia skargi wynikająca z tak rozumianego interesu prawnego istnieje obiektywnie, a nie dlatego, że ocenę taką wdraża podmiot wnoszący skargę albo też organ rozstrzygający sprawę administracyjną. Ostateczna decyzja administracyjna - przez sam fakt jej doręczenia określonej osobie - nie przesądza zatem jeszcze oceny, że podmiot, który ją otrzymał, legitymuje się interesem prawnym w znaczeniu wyżej opisanym. Tak rozumiany interes prawny podlega ocenie sądu administracyjnego w ramach kontroli sprawowanej na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przede wszystkim stwierdzić należy, iż żadna z działek skarżących E. J., czy J. L., a także J. B., Z. i S. W. oraz Z. K. nie wchodzi w obręb zaskarżonego przez nich pozwolenia na budowę. Wynika to z treści załącznika 2 do decyzji, a także z treści załącznika nr 3, w którym umieszczono wykaz działek nieobjętych pozwoleniem na budowę i niewchodzących w skład oświadczenia o posiadaniu prawa do nieruchomości na cele budowlane.
Na skutek wyjaśnień poczynionych przez Sąd Wojewódzki obecnie rozpoznający sprawę ustalono, że we wszystkich sprawach odnośnie działek, na własność których powoływali się skarżący, toczą się postępowania wywłaszczeniowe, z których część już się zakończyła.
Działka Z. K. nr ew. [...] nabyta została na rzecz Skarbu Państwa, sprawa jej wywłaszczenia zakończona została wyrokiem WSA w Warszawie, sygn. akt SA/Wa 450/07, prawomocnego od dnia 28 lipca 2007 r. Niezależnie zatem od tego, że powołując się jedynie na prawo własności tej działki nie miał przymiotu strony w postępowaniu budowlanym, to Z. K. utracił podstawy do prezentowania swojego interesu prawnego przed Sądem, wywodząc go z praw do ww. działki, do której prawa własności nie ma w dacie wyrokowania, a zatem jego skarga podlega oddaleniu ze względu na brak przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.).
Działka Z. W. nr ew. [...] nabyta została na rzecz Skarbu Państwa, sprawa jej wywłaszczenia zakończona została postanowieniem WSA w Warszawie, sygn. akt SA/Wa 1612/07 odrzucającego skargę, prawomocnego od dnia 30 października 2008 r. Niezależnie zatem od tego, że powołując się jedynie na prawo własności tej działki nie miał przymiotu strony w postępowaniu budowlanym, to Z. W. utracił podstawy do prezentowania swojego interesu prawnego przed Sądem, wywodząc go z praw do ww. działki, do której prawa własności nie ma w dacie wyrokowania, a zatem jego skarga podlega oddaleniu ze względu na brak przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.).
Działka należąca do E. L. nr ew. [...], a także działka S. W. nr ew. [...], jak już wspomniano, nie są w ogóle objęte zaskarżonym pozwoleniem na budowę, podobnie jak inne bliżej nieokreślane przez skarżących J. i J. L. działki do nich należące. W skargach na pozwolenie na budowę wywodzą oni zaś jako podstawę swojego interesu prawnego naruszenie ich własności. Nie prezentują natomiast innych zarzutów związanych z budową tej drogi, które mogłyby mieścić się w treści art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Według tych przepisów podstawą udziału w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę jest wykazanie interesu prawnego opartego na przepisie prawa materialnego, którego naruszenie wpływa na sposób zagospodarowania działki będącej własnością podmiotu wywodzącego z tego przepisu skutki prawne. Jak zaś powiedziano, poza powoływaniem się na naruszenie prawa własności działek, których nie obejmuje pozwolenie na budowę (nieumieszczonych w zał. nr 2), nie wymienieni wyżej
skarżący nie wskazali żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wywodziliby swój przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Nie powinni zatem w ogóle być uznani przez organ architektoniczno-budowlany za stronę postępowania budowlanego. Z tych też względów skarga E. L., J. L., J. L., oraz S. W. podlega oddaleniu. Wymienione okoliczności odnoszą się też do oceny przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym Z. K. i Z. W., o czym była mowa wyżej.
W odniesieniu do skargi i kolejnych pism J. B., należy stwierdzić co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 615/08 uznał, że przyjęty przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku pogląd, że zaskarżona decyzja narusza przepisów art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego, należy uznać za błędny, bowiem żaden z omawianych tu przepisów nie ogranicza inwestora ani organu wydającego pozwolenie na budowę, co do długości odcinka drogi objętego pozwoleniem na budowę. Przesądzono zatem kwestię oceny zaskarżonej decyzji co do tego, że nie naruszyło prawa podzielenie inwestycji na odcinki, obejmując pozwoleniem na budowę jedynie te fragmenty zamierzenia inwestycyjnego (ujęte w załączniku nr 2 do decyzji), co do których inwestor wykazał się prawem do nieruchomości na cele związane z jej zabudową. Tym samym przesądzone zostało, że zarzut podnoszony w pismach J. B. jest niezasadny. Podobnie przesądzono w przytoczonym wyroku NSA o niezasadności kolejnego zarzutu tego skarżącego odnoszącego się do naruszeń procedury dowodowej i uzasadnienia decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 615/08, zgodził się bowiem również z tym, iż w zaskarżonym wyroku niezasadnie przyjęto, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 i 107 § 3 k.p.a. w odniesieniu do podnoszonych argumentów tego skarżącego. W aktach sprawy znajdują się materiały, z których wynika, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie pozwolenia na budowę sporządzony został Raport o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowej drogi ekspresowej S-1, Etap II z kwietnia 2004 r. odnoszący się do wpływu niekorzystnych czynników atmosferycznych związanych z realizacją zamierzenia inwestycyjnego objętego pozwoleniem na budowę. Po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę, kontrolowanego obecnie przez Sąd Wojewódzki wykonywano też w innych sprawach ekspertyzy i opinie w odniesieniu do tych okoliczności, które, zdaniem Sądu, nie podważyły ustaleń poczynionych w sprawie.
Skarżący J. B. upatruje swój interes prawny w tym, że chociaż wprawdzie żadna z działek do niego należących nie jest objęta pozwoleniem, to jednak ze względu na podział wydanego pozwolenia na odcinki, w taki sposób, iż omijają jego nieruchomość, istnieje obawa, że w razie wybudowania drugiej nitki drogi, która jest planowana w przyszłości obok zamierzonej obecnie, będą tej budowie przeszkadzały urządzenia jego zakładu (szamba), które znajdą się w odległości 25 m od drogi (pismo z dnia 24 września 2004 r.). Zarzut ten ponowiono na rozprawie przed obecnie rozpatrującym sprawę Sądem Wojewódzkim.
Zarzut ten nie znajduje oparcia w przepisach prawa, pomijając nawet już to, że został sformułowany w odniesieniu do przyszłej, a nie objętej pozwoleniem na budowę lewej jezdni drogi. Jak wynika z art. 43 ust.3 ustawy o drogach publicznych przepisów ust. 1 Ip. 2 i 3 tabeli (określający odległość obiektów budowlanych od krawędzi jezdni drogi publicznej określonych kategorii) nie stosuje się do podziemnej infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu, lokalizowanej poza jezdnią drogi na terenie zabudowy miast i wsi oraz poza koroną drogi na terenach zalewowych i górskich, na warunkach ustalonych przez zarządcę drogi. Nie ma więc znaczenia, w jakiej odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi ekspresowej (czy to przyszłej czy obecnej) znajdować się będą szamba, należące do podziemnej infrastruktury technicznej, należące do skarżącego.
Również inne zarzuty formułowane przez tego skarżącego nie znajdują uzasadnienia, w szczególności zarzuty dotyczące niekorzystnego oddziaływania na możliwości produkcyjne jego zakładu z powodu niekorzystnego wpływu powietrza atmosferycznego zanieczyszczonego dwutlenkiem azotu na skutek użytkowania zrealizowanej drogi. Zarzuty te wyprowadzane były bowiem na tle toczących się i do chwili obecnej nierozstrzygniętych prawomocnie kwestii wynikających z decyzji lokalizacyjnej wydanej po uchyleniu pierwotnej decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. Do chwili orzekania nie została prawomocnie zakończona sprawa powtórnie wydanej decyzji lokalizacyjnej, uchylonej wprawdzie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r., IV SA/Wa 2244/05, lecz niezakończonej prawomocnie. Skarga kasacyjna Z. W. od tego wyroku przekazana została bowiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 22 maja 2009 r. i do chwili obecnej nie została rozpoznana.
Zauważyć przede wszystkim trzeba, że decyzja lokalizacyjna obejmowała znacznie szerszy pas terenu związany z rozstrzyganiem o przyszłej budowie zarówno lewej nitki drogi objętej obecnie kontrolowanym pozwoleniem na budowę II etapu drogi
S-1, jak i przyszłą budowę nitki drugiej. Jak wspomniano, kontrolowane pozwolenie na
Budowę realizuje tylko część decyzji lokalizacyjnej. Nie ma zatem podstaw, aby
wątpliwości i zarzuty skarżącego J. B. odnoszące się do skutków decyzji lokalizacyjnej odnosić do terenu objętego pozwoleniem na budowę. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 615/08, kwestie udziału strony postępowania budowlanego należy badać według przepisów prawa budowlanego, a zatem innych kryteriów, niż ma to miejsce w przypadku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czy jak w tym przypadku, w stosunku do decyzji lokalizacyjnej.
Interes prawny podmiotu skarżącego pozwolenie na budowę zależy od tego czy nieruchomość jego znajduje się w obszarze oddziaływania budowanego obiektu, przy czym zarzuty dotyczące tego oddziaływania odnosić się winny, zgodnie z definicją wyrażoną w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego do związanego z budowanym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu należącego do podmiotu kwestionującego zabudowę. Każdy bowiem może korzystać ze swego prawa do zabudowy terenu, jeśli nie narusza przepisów prawa (art. 4 Prawa budowlanego). Zasadę tę należy rozumieć w taki sposób, że w równym stopniu uwzględniać należy, z jednej strony, interesy osób (ogólnie rzecz ujmując) sąsiadujących z przyszłą zabudową, z drugiej zaś, interesy inwestora podejmującego zabudowę. Każdy z tych podmiotów ma prawo do zabudowy (lub przyszłej zabudowy czyli zagospodarowania) swojej nieruchomości w sposób nienaruszający interesów prawnych innych osób, wywodzących z kolei podstawy do ochrony własnego interesu z konkretnych przepisów prawa materialnego. W odniesieniu do skarżącego J. B. podstawą zarzutów przeciwko budowie drogi była obawa przed wpływem zanieczyszczonego powietrza atmosferycznego, zdaniem skarżącego, w stopniu przekraczającym normy podane w przepisach. Jednakże, jak powiedziano wcześniej, zarzuty te eksponowane i uwzględniane w postępowaniach sądowych kierowanych na zniesienie decyzji lokalizacyjnych nie przesądzają o ich zasadności w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, ze względów wcześniej podawanych. Zauważyć też trzeba, że cytowany wyżej Raport, a także jego uzupełnienia, przyjęte za podstawę uzgodnień przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (decyzja z dnia [...] czerwca 2004 r.), niepodważony w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na budowę, dawały organom administracji w dacie wydawania pozwolenia na budowę, podstawę do uznania, że normy te nie zostały naruszone. Zdaniem Sądu, późniejsze ustalenia nieprawomocnego wyroku WSA z dnia 23 maja 2006 r. w odniesieniu do decyzji lokalizacyjnej, nie mogą
stanowić podstaw do dokonywania ocen w podnoszonym przez J. B. zakresie w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, szczególnie jeśli uwzględnić odmienność przedmiotów i zakres obszarowy odnoszący się do obu tych postępowań. Z mapek zaś załączonych do Raportu wynika, że budowa odpowiednich ekranów i zaprojektowanego pasa zieleni eliminuje całkowicie możliwy niekorzystny wpływ użytkowania przedmiotowej drogi, ograniczając go do pasa drogowego, a jedyna część nieruchomości J. B., najbliższa granicy niekorzystnego oddziaływania, to zlokalizowane tam szamba. Nie do zaakceptowania są, zdaniem Sądu, argumenty skarżącego o wadliwości pomiarów hipotetycznego stężenia niekorzystnych czynników atmosferycznych po rozpoczęciu eksploatacji drogi wywołane tym, że do wyliczonego stężenia, mającego wpływ na możliwość zlokalizowania drogi w zamierzonej odległości od zakładu, dodać należy istniejące tło tego stężenia, powodowane między innymi przez działalność zakładu skarżącego i skutkujące koniecznością zachowania większej odległości zamierzonej inwestycji od jego zakładu. Akceptując taki sposób rozumowania, należałoby godzić się z tym, że wielkość emisji dwutlenku azotu przez zakład skarżącego wpływać będzie na konieczność zmiany przebiegu drogi, czyli prawa inwestora. Oceniając zatem stan tej części sprawy przez pryzmat dowodów zgromadzonych przez organy administracyjne, w tym ustalenia Raportu, a także decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2004 r. uzgadniającego zamierzenie budowy drogi, m.in. pod warunkiem opracowania analizy porealizacyjnej oceniającej skuteczność zabezpieczeń, w tym w zakresie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, stwierdzić trzeba, że organy prawa nie naruszyły. Chociaż działka [...] J. B. położona jest poza obszarem objętym pozwoleniem na budowę, a także poza liniami rozgraniczającymi pasa drogowego oraz poza zasięgiem niekorzystnych wpływów zamierzonej inwestycji, co nie zobowiązywało organów administracji, w świetle powołanego przepisu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, do uznania J. B. za stronę postępowania budowlanego, organy te oceniły prawidłowo kwestię poszanowania jego uzasadnionych interesów uznając, że nie doznają ono uszczerbku na etapie wydawania pozwolenia na budowę.
Uwzględniając powyższe, nie ma podstaw do przyjęcia, iż pozwolenie na budowę narusza interes prawny w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego J. B. wobec czego jego skargę należało oddalić.
Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło