VII SA/Wa 1690/23
WyrokWSA w Warszawie2024-06-18
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Artur Kuś, Katarzyna Tomiło Nawrocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rady Doskonałości Naukowej utrzymująca w mocy uchwałę o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie oceny dorobku naukowego i aktywności naukowej kandydata?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny dorobku naukowego ani recenzji, a jedynie do kontroli przestrzegania procedur. Postępowanie habilitacyjne ma specyficzny charakter, a przepisy K.p.a. stosuje się w nim tylko odpowiednio, co ogranicza możliwość kwestionowania przez kandydata zasadności recenzji czy uchwał organów kolegialnych. W tym przypadku organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że dorobek naukowy skarżącej nie stanowił znacznego wkładu w rozwój dyscypliny, a postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z prawem.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła skargę na decyzję Rady Doskonałości Naukowej utrzymującą w mocy uchwałę Rady Dyscypliny Filozofia Uniwersytetu P. w K. odmawiającą jej nadania stopnia doktora habilitowanego. Postępowanie habilitacyjne było długotrwałe i obejmowało kilka etapów, w tym uchwały odmowne na poziomie wydziału i dyscypliny, a następnie postępowanie odwoławcze przed Radą Doskonałości Naukowej. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, w tym pominięcie pozytywnych recenzji i dowolną ocenę dorobku naukowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Katarzyna Tomiło Nawrocka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 28 listopada 2022 r. znak BCK-I-O/RDF-1055/19/22 w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego oddala skargę
Rada Doskonałości Naukowej (dalej: "Rada" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 28 listopada 2022 r., znak BCK-l-O/RDF-1055/19/22, działając na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2013 r. Nr 65, poz. 595 z późn. zm., dalej: "ustawa o stopniach naukowych") w zw. z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 3 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania dr A. K. (dalej: "skarżąca" lub "habilitantka") utrzymała w mocy uchwałę Rady Dyscypliny Filozofia Uniwersytetu P. w K. (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] odmawiającej nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
Postępowanie habilitacyjne skarżącej zostało wszczęte w dniu 22 maja 2018 r. w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia.
Na podstawie wniosku skarżącej Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów powołała, w dniu 4 września 2018. komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego.
Rada Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu M. w L. podjęła uchwałę w dniu [...] maja 2019 r., nr [...] w sprawie odmowy nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego.
Skarżąca, nie zgadzając się z tą uchwałą, wniosła odwołanie.
Prezydium Rady Doskonałości Naukowej w dniu 28 czerwca 2021 r. poparło pierwsze odwołanie skarżącej od uchwały Rady Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu M. w L. z dnia [...] maja 2019 r. Jednocześnie Prezydium Rady Doskonałości Naukowej postanowiło przenieść postępowanie habilitacyjne skarżącej do Uniwersytetu P.
w K.. W decyzji zaznaczono, że należy wnikliwie rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy i podjęć odpowiednie czynności zmierzające do podjęcia uchwały o nadaniu lub o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego, a także, że uzasadnienie uchwały powinno przedstawiać motywy rozstrzygnięcia, w tym zawierać ocenę osiągnięcia naukowego oraz wkładu w rozwój dyscypliny.
Rada Dyscypliny Filozofia Uniwersytetu P. w K. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] odmówiła nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia.
Skarżąca, nie zgadzając się z tą uchwałą, wniosła odwołanie.
Opisaną na wstępie decyzją Rada Doskonałości Naukowej utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że Zespół I Nauk Humanistycznych Rady Doskonałości Naukowej w dniu 3 listopada 2022 r., po zapoznaniu się z recenzjami sporządzonymi w postępowaniu odwoławczym i pełną dokumentacją sprawy wraz z odwołaniem skarżącej od uchwały Rady Dyscypliny Filozofia Uniwersytetu P. w K. z dnia [...] kwietnia 2022 r. odmawiającej nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia, w głosowaniu tajnym wypowiedział się przeciw uwzględnieniu odwołania i uchyleniu zaskarżonej uchwały, której dotyczy odwołanie (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały: 0 - głosów, przeciw - 17 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Prezydium Rady Doskonałości Naukowej w dniu [...] listopada 2022 r., po zapoznaniu się z pełną dokumentacją sprawy oraz ze stanowiskiem Zespołu postanowiło w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały - 0 głosów, przeciw - 9 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Rada podniosła, że z akt sprawy wynika, że zaskarżona uchwała organu pierwszej instancji podjęta została po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w tym wzięciu pod uwagę braku spełnienia wymogów z art. 16 ustawy o stopniach naukowych. Postępowanie habilitacyjne zostało przeprowadzone z należytą starannością i z zachowaniem wszelkich procedur wynikających z tych regulacji. Od strony formalnej postępowanie zostało przeprowadzone bez zarzutu, o czym świadczy wyjątkowo staranna dokumentacja każdego etapu postępowania habilitacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, analiza akt sprawy wykazała jednoznacznie, że przeprowadzone czynności odbywały się z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa z zachowaniem zasady rzetelności i kompletności; w ramach tych czynności dokonano dokładnego opisu, a także wnikliwej ewaluacji przebiegu obrad, zwłaszcza prowadzonej dyskusji w całości procedowania.
Rada wskazała, że przedmiotem oceny Rady Dyscypliny zgodnie z art. 16 ustawy o stopniach naukowych były osiągnięcie naukowe i aktywność naukowa Kandydata. Recenzje przedstawione w sprawie postępowania habilitacyjnego mają charakter merytoryczny i nie zawierają elementów mogących świadczyć o stronniczości wydanych opinii. osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora muszą stanowić znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz odwołujący musi wykazać się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Już samo stwierdzenie, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego nie spełnia choć jednego z tych warunków przesądza o konieczności utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały. W niniejszej sprawie skład Rady Doskonałości Naukowej uznał, że osiągnięcia naukowe skarżącej nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny nauki filozofia. Rada Doskonałości Naukowej przychyliła się do recenzji prof. Z. D., która jest negatywna dla skarżącej i przyjęła argumenty wskazane w tej recenzji za własne przy głosowaniu w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji wnikliwie rozpatrzył cały materiał dowodowy sprawy oraz podjął odpowiednie czynności zmierzające do podjęcia uchwały o nadaniu lub o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego, a także, zadbała o to, by uzasadnienie uchwały przedstawiało motywy rozstrzygnięcia, w tym zawierało ocenę osiągnięcia naukowego oraz wkładu w rozwój dyscypliny habilitantki. Zdaniem Rady Doskonałości Naukowej w uzasadnienie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego zawarte w Opinii Komisji Wydziałowej, stanowiącej załącznik nr 1 do uchwały świadczy o tym, że Rada Dyscypliny rzetelnie i wnikliwie rozpatrzyła materiał dowodowy zebrany w sprawie podejmując ostatecznie niezależną uchwałą o odmowie Habilitantce nadania stopnia doktora habilitowanego wobec uzyskania bezwzględnej większości w głosowaniu. W formułowaniu oceny przedyskutowano zarówno argumenty zgromadzone w dokumentacji przemawiające za spełnieniem przez Kandydatkę ustawowych przesłanek jak i te przemawiające przeciwko spełnienia tych wymogów przez skarżącą. We wnioskach końcowych Komisji zawarto, że w kwestii oceny osiągnięcia naukowego i dorobku naukowego skarżącej należy stwierdzić, że nie stanowią one znaczącego wkładu w rozwój Dyscypliny Filozofia.
W zakresie oceny istotności aktywności naukowej skarżącej Rada podzieliła w pełni stanowisko wyrażone przez rzeczoznawcę Rady Doskonałości Naukowej prof. dr. hab. Z. D.. Rzeczoznawca Rady jednomyślnie uznał, iż osiągnięcia naukowe habilitantki są niewystarczające do nadania stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie filozofia. W opinii Rzeczoznawcy Rady szczegółowo zostały przedstawione skarżącej przyczyny odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie filozofia.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że specyfika postępowania odwoławczego przed Radą Doskonałości Naukowej polega na tym, że powołane postępowanie odwoławcze nie stwarza płaszczyzny toczenia dyskusji na temat sporządzonych recenzji. Ocena dorobku naukowego wynika z opinii recenzentów i opinii komisji habilitacyjnej, które są podstawową częścią materiału dowodowego w przewodach habilitacyjnych.
Skarżąca, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wywiodła do tut. Sądu skargę.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie:
1. art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych w zw. z art. 179 ust. 1 Przepisów wprowadzających - ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i stopniach naukowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy uchwały numer [...] Rady Dyscypliny Filozofia Uniwersytetu P. w K. z dnia [...] kwietnia 2022 r.;
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18a ust. 12 ustawy o stopniach naukowych oraz art. 29 ust. 1 tej ustawy, poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności całkowite pominięcie treści i wniosków ze sporządzonych w toku postępowania pozytywnych recenzji, a w konsekwencji niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, co miało istotny wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, jak również wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej Decyzji praktycznie uniemożliwiające merytoryczną polemikę z nim, w szczególności niedostateczne odniesienie się do ujawnionych w toku postępowania okoliczności faktycznych, które prowadzą do jednoznacznego wniosku, że dorobek naukowy Skarżącej pozwala na przyznanie jej tytułu naukowego doktora habilitowanego, co prowadzi do wniosku, że zarówno decyzja organu II instancji, jak i jej uzasadnienie stanowi powielenie błędnej i nielogicznej argumentacji Organu I instancji,
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez brak dokonania swobodnej, wnikliwej i rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia ustaleń całkowicie dowolnych, sprzecznych ze wskazaniami wiedzy i zasadami logicznego rozumowania, z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co tym samym doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia organu I instancji;
4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez zbagatelizowanie faktu, że organ pierwszej instancji uniemożliwił skarżącej wypowiedzenie się na temat zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to poprzez odstąpienie od wysłuchania habilitantki, tym samym pozbawiając ją możliwości ustosunkowania się do wysnuwanych pod jej adresem zarzutów i oparcie się wyłącznie na okolicznościach, nieznajdujących potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, podczas gdy organ ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
5. art. 11 kpa w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, poprzez brak dążenia przez organ do przekonania stron postępowania o zasadności wydania zaskarżonej decyzji oraz zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła również naruszenie zasad dobrych obyczajów w nauce, a to poprzez sformułowanie zarówno w jej treści, jak i w treści poprzedzającej ją uchwały nierzetelnych wypowiedzi, wskazujących na poważną nieznajomość zarówno dorobku naukowego habilitantki, jak i dziedziny naukowej, którą się zajmuje, konsekwencji również przytaczanie twierdzeń nieprawdziwych oraz nieznajdujących potwierdzenia w pracach naukowych habilitantki.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją uchwały organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Rada Doskonałości Naukowej w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji Rady o odmowie nadania A. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia.
Zgodnie z art. 179 ust. 1 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm.), przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, są przeprowadzaną na zasadach dotychczasowych, jednakże w sytuacji gdy nadanie stopnia albo tytułu następuje po dniu 30 kwietnia 2019 r., stopień albo tytuł nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1818). Zatem w przedmiotowym postępowaniu zastosowanie znalazły przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1789, dalej: "ustawa o stopniach naukowych"), w związku z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (wniosek habilitacyjny z dnia 4 września 2018 r.).
Postępowanie w sprawach o nadanie stopnia naukowego ma wyjątkowy charakter wynikający ze specyfiki tych spraw. Cechuje je znaczna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 ust. 1 ww. ustawy w postępowaniu tym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie znajdują w tym postępowaniu zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1661/06). Ten szczególny charakter postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy dotyczy również postępowania odwoławczego.
Kwestia rozumienia sformułowania "stosuje się odpowiednio", była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych na kanwie spraw rozpoznawanych w oparciu o przepisy ustawy o stopniach naukowych, i tak m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1078/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wynikające z odpowiedniego stosowania przepisu art. 107 § 3 K.p.a. nie stanowi naruszenia prawa. Komisja jest organem kolegialnym, rozstrzygnięcia podejmuje w głosowaniu tajnym, a zatem nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego".
W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy tej ustawy w ogóle nie znajdą w tym postępowaniu zastosowania. Dotyczy to w szczególności art. 7, art. 8, art. 80 i art. 81 k.p.a. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała, nie korzysta również z praw strony w rozumieniu art. 10 k.p.a. Czynny udział habilitanta i możliwość wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w tym szczególnym postępowaniu, następuje poprzez udzielenie habilitantowi możliwości wniesienia odwołania, a następnie skargi do Sądu. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości kwestionowania i toczenia dyskusji na temat zasadności (lub bezzasadności) wniosków recenzji i uchwał organów kolegialnych.
Powyższy, szczególny charakter postępowania, dotyczy również postępowania odwoławczego, które jest ograniczone do uzyskania recenzji, zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych. Podkreślenia wymaga, że wnioski recenzji nie są wiążące dla organu w tym kontekście, że nawet pozytywne recenzje nie przesądzają z góry pozytywnego wyniku postępowania o nadanie stopnia naukowego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. może być stosowany w postępowaniu o nadanie stopnia doktora habilitowanego jedynie odpowiednio, co oznacza ograniczenie materiału dowodowego do środków dowodowych wymienionych w ustawie o stopniach, to jest w szczególności do sporządzonych w ramach postępowania recenzji.
Zakres kontroli sądu administracyjnego jest ograniczony, bowiem Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji (Rady Doskonałości Naukowej). Nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją nie naruszono norm postępowania wynikających z przepisów ustawy, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sądowa kontrola musi zatem ograniczać się jedynie do tego, czy zachowane były zasady postępowania, tzn. czy powołano odpowiednio kwalifikowanych recenzentów, czy przygotowali oni umotywowane recenzje, czy dochowano przepisów dotyczących kworum i głosowania oraz innych przewidzianych przepisami zasad postępowania (por. H. Izdebski, J. Zieliński "Komentarz do art. 29 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym" (w:) H. Izdebski, J. Zieliński "Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz", publ. LEX nr 141291).
Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego unormowane zostało w rozdziale 2. ustawy o stopniach naukowych.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy, do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną (ust. 1.). Osiągnięcie, o którym mowa w ust. 1, może stanowić: dzieło opublikowane w całości lub w zasadniczej części, albo cykl publikacji powiązanych tematycznie; zrealizowane oryginalne osiągnięcie projektowe, konstrukcyjne, technologiczne lub artystyczne; część pracy zbiorowej, jeżeli opracowanie wydzielonego zagadnienia jest indywidualnym wkładem osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (ust. 2.).
Przebieg postępowania habilitacyjnego normuje art. 18a ustawy o stopniach. Stanowi on m.in., że postępowanie habilitacyjne wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, skierowany wraz z autoreferatem do Centralnej Komisji (ust. 1). Centralna Komisja w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wniosku spełniającego wymagania formalne powołuje komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego (ust. 5). W terminie nie dłuższym niż sześć tygodni od dnia powołania komisji habilitacyjnej recenzenci, o których mowa w ust. 5, oceniają czy osiągnięcia naukowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w art. 16 i przygotowują recenzje (ust. 7). Komisja habilitacyjna w terminie 21 dni od dnia otrzymania recenzji przedkłada radzie jednostki organizacyjnej uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, o której mowa w ust. 8, wraz z uzasadnieniem i pełną dokumentacją postępowania habilitacyjnego, w tym recenzjami osiągnięć naukowych. Na podstawie tej opinii rada jednostki organizacyjnej, w terminie miesiąca, podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego (ust. 11). W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania.
Wskazać należy, że Rada Doskonałości Naukowej ma kompetencje ograniczone do kontroli, a nie merytorycznego orzekania w sprawie. Kontrola ta sprowadza się do kontroli prawidłowości czynności prawnych, których wadliwość powoduje uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Wymaga zaznaczenia, że samo postępowanie przed Radą Doskonałości Naukowej do czasu podjęcia uchwały ma charakter niejawny, a zapadające w jego toku uchwały są podejmowane w tajnym głosowaniu. Ponadto decyzje Rady Doskonałości Naukowej należą do decyzji wydawanych przez organ kolegialny. Decyzje tego typu stanowią podsumowanie postępowania, mającego charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym. Zatem brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia tej decyzji, z uwagi na specyfikę tego postępowania, nie może być uznane za naruszenie prawa, dające podstawę do uchylenia decyzji. Ograniczenie uzasadnienia decyzji Rady Doskonałości Naukowej nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje kolegialne podejmowane w głosowaniu tajnym, a wyników tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1226/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, że postępowanie habilitacyjne skarżącej zostało wszczęte w dniu 22 maja 2018 r. w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia. W toku postępowania zwrócona została uwaga na dwuczęściową strukturę osiągnięcia naukowego skarżącej, które miały tworzyć z jednej strony cykl publikacji pod wspólnym tytułem Wokół Levinasowskiej filozofii wrażliwości, na który składa się osiem monotematycznych artykułów naukowych, z drugiej zaś monografia Zobojętnienie. Filozoficzne aspekty współczesnej alienacji człowieka, Fundacja Instytut Wydawniczy "Maximum", Kraków 2018 r.
Na podstawie wniosku skarżącej Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów powołała, w dniu 4 września 2018. komisję habilitacyjną w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego.
Rada Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu M. w L. podjęła uchwałę w dniu [...] maja 2019 r., nr [...] w sprawie odmowy nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego.
Prezydium Rady Doskonałości Naukowej w dniu 28 czerwca 2021 r. poparło pierwsze odwołanie skarżącej od uchwały Rady Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu M. w L. z dnia [...] maja 2019 r. Jednocześnie Prezydium Rady Doskonałości Naukowej postanowiło przenieść postępowanie habilitacyjne skarżącej do Uniwersytetu P. w K.. Rada Doskonałości Naukowej zaznaczyła, że przedmiotem rozparzenia powinny być trzy kwestie: rozpatrzenie wystarczalności dorobku naukowego oraz jego jakości w sprawie o nadanie stopnia doktora habilitowanego, zbadanie sprawy o zarzut popełnionego plagiatu lub autoplagiatu habilitantki oraz przyjrzenie się formalnemu przebiegowi procedury habilitacyjnej przeprowadzonej w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego przez Radę Wydziału UMCS.
W oparciu o pismo Rady Doskonałości Naukowej z dnia 5 stycznia 2022 r. Rektor Uniwersytetu P. w K. powierzył Radzie Dyscypliny na Wydziale Filozofii tego Uniwersytetu sprawę rozpatrzenia sprawy nadania stopnia doktora habilitowanego skarżącej.
Na posiedzeniu Rady Dyscypliny Wydziału Filozoficznego w dniu 23 lutego 2022 r. została powołana Komisja w składzie 4 profesorów doktorów habilitowanych.
Po zbadaniu dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego na rzecz nauki, Komisja wskazała, że wkład w rozwój dyscypliny naukowej jaką jest filozofia jest niewystarczający do nadania stopnia doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie filozofii. Komisja szczegółowo rozpatrzyła także sprawę popełnienia plagiatu, którego znamion się nie dopatrzyła. Natomiast po dokonaniu analizy formalno-proceduralnego aspektu przeprowadzonego postępowania habilitacyjnego Komisja stwierdziła, że jej członkowie wnikliwie zapoznali się z dorobkiem habilitantki, a końcowy wniosek wynikający z przewagi głosów negatywnych, zawiera opinię o nienadaniu skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego. W konsekwencji, Rada Dyscypliny Filozofia UPJPII w K. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] odmówiła skarżącej nadania stopnia doktora habilitowanego. W głosowaniu tajnym wzięło udział 13 osób, z czego głosów na nie było 11.
Skarżąca, nie zgadzając się z tą uchwałą, skorzystała z prawa wniesienia odwołania.
Następnie Rada Doskonałości Naukowej na etapie postępowania odwoławczego powołała recenzenta prof. Z. D. (dalej: "rzeczoznawca"), którego opinia była negatywna dla skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 35 ustawy o stopniach, Centralna Komisja podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że postępowanie habilitacyjne skarżącej zostało przeprowadzone prawidłowo. Organ pierwszej instancji przeanalizował prowadzone postępowanie habilitacyjne z uwzględnieniem zaleceń zawartych w piśmie Rady z dnia 5 stycznia 2022 r.
Organ odwoławczy zaś, opierając się na zgromadzonych w sprawie dowodach uznał, że osiągnięcie naukowe skarżącej nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej filozofia. Wobec tego, zdaniem Rady, habilitantka nie spełniła wymogu z art. 16 ustawy. W zakresie istotności aktywności naukowej skarżącej, Rada Doskonałości Naukowej podzieliła w pełni stanowisko wyrażone przez rzeczoznawcę. W jego opinii skarżącej szczegółowo zostały przedstawione przyczyny odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego.
Ocena dorobku naukowego zawarta w opiniach recenzentów, i komisji habilitacyjnej są podstawową częścią materiału dowodowego w przewodach habilitacyjnych. Zaś specyfika postępowania odwoławczego nie daje habilitantce możliwości do wchodzenia w polemikę odnośnie do sporządzonych recenzji.
Postępowanie habilitacyjne jest ograniczone do uzyskania recenzji i nie stwarza kandydatowi na stopień naukowy możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji, czy też kwestionowania w drodze postępowania sądowego wystawionych ocen rozprawy habilitacyjnej (dzieła czy też cyklu publikacji), nawet jeżeli zainteresowany jest najgłębiej przekonany, iż nie są one umotywowane, czy niesłuszne lub krzywdzące (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I OSK 65/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1872/22). Nie znaleziono jednak dotąd lepszego i uczciwszego sposobu przeprowadzania postępowań kwalifikacyjnych, niż powoływanie recenzentów a następnie tajne głosowanie decydujące o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r., sygn. akt III ARN 86/95).
Sąd uznał, że Rada Doskonałości Naukowej, utrzymując w mocy sporną uchwałę Rady Dyscypliny Filozofia Uniwersytetu P. w K. z dnia [...] kwietnia 2022 r. odmawiającą nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego, dokonała prawidłowych ustaleń w zakresie właściwego zastosowania przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 1 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o stopniach naukowych.
Rada Doskonałości Naukowej wyjaśniła w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, dlaczego uznała, że postępowanie habilitacyjne przeprowadzone zostało w sposób formalnie prawidłowy, zaś skarżąca nie ma osiągnięć naukowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o stopniach naukowych, a więc stanowiących znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone stosownie do wymagań odpowiednio stosowanego przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Nie mogło ono zawierać jeszcze szerszych motywów, jakimi kierował się organ przy rozstrzyganiu sprawy, bowiem stała temu na przeszkodzie specyfika postępowania w omawianej sprawie i okoliczność, że stanowisko członków organu kolegialnego wyrażane jest w głosowaniu tajnym. Nie zachodziła więc możliwość bardziej dokładnego wyjaśnienia powodów, dla których odwołanie strony zostało ocenione negatywnie. Uzasadnienie to zawierało także odniesienie do kluczowych zarzutów odwołania w zakresie, jaki wynika z podnoszonej wyżej specyfiki niniejszego postępowania.
Z tego względu wszystkie podniesione w skardze zarzuty okazały się być niezasadne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia powyżej opisanego trybu postępowania określonego w analizowanej ustawie, w stopniu w którym miałoby to istotny wpływ na wynik sprawy. Podjęta uchwała jest wyrazem woli organu kolegialnego, który biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, zarówno przemawiających na korzyść strony, jak i przeciwko niej, podjął w głosowaniu autonomiczną decyzję o sposobie załatwienia sprawy. Samo merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogło zostać wyrażone tylko w dyskusji i następnie głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Jak jednoznacznie przyjęła Rada Doskonałości Naukowej w konkluzji uzasadnienia skarżonej decyzji, dorobek naukowy habilitanta po uzyskaniu stopnia doktora nie spełnia wymogów art. 16 ust. 1 i 2 ustawy.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło