VII SA/Wa 1697/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2018r. po rozpoznaniu wniosku H. P. i P. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. P. i P. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia z dnia 7 listopada 2017r. odmawiającego przyznania H. P. i P. P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić H. P. i P. P. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. H. P. i P. P. w dniu 12 września 2017r. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści ww. wniosków wynika, że wnioskodawcy są małżeństwem prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe. Utrzymują się z emerytury rolniczej otrzymywanej przez H. P. w wysokości 640,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, ze względu na problemy zdrowotne, ubiega się o rentę chorobową. Wnioskodawcy posiadają dom o pow. 100 m² oraz nieruchomości rolne o pow. 11,49 ha (V i VI klasy). Do ponoszonych wydatków zaliczyli: opłaty za prąd, śmieci, wodę, telefon 350,00 złotych, leki 120 złotych miesięcznie, wizyty lekarskie 150 złotych co 2-3 miesiące, żywność 200 złotych miesięcznie, ubezpieczenie domu 400 złotych rocznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że kwota jaką uzyskuje z tytułu emerytury nie wystarcza na jej i męża utrzymanie. Podkreśliła, że ponoszą duże koszty na leczenie męża, gdyż większość wizyt lekarskich jest prywatnych i leki są drogie, gdyż są nie refundowane. Pismami z dnia 26 września 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 25 września 2017r. wezwano wnioskodawców do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonych wnioskach. Pismem z dnia 5 października 2017r. (data wpływu do Sądu 11 października 2017r.) wnioskodawcy udzielili odpowiedzi na ww. wezwanie. Wnioskodawcy wyjaśnili, że nie prowadzą już gospodarstwa rolnego, gdyż wydzierżawili je córce. Oświadczyli, że nie posiadają inwentarza żywego, nie uzyskują dochodów ze sprzedaży płodów rolnych. Ponadto w związku z powyższym faktem podali, że nie będą już otrzymywać dopłat. Od września 2017r. nie opłacają już podatku rolnego. Do tego miesiąca był to jednak koszt w skali rocznej około 500 złotych. Oświadczyli również, że posiadają ciągnik [...] z 1987r paliwo, ubezpieczenie oraz wszelkie naprawy w skali roku to koszt około 4000 złotych. Nie uzyskują żadnej pomocy od rodziny oraz instytucji społecznych i państwowych. Nie posiadają żadnych oszczędności. Zaznaczyli, że koszty miesięczne na samo życie oraz leki i opiekę lekarską są bardzo duże. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2017r. referendarz sądowy odmówił H. P. i P. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ww. postanowieniu wskazano, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonywujący i nie budzący wątpliwości, że znajdują się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na taką ocenę sytuacji majątkowej miał również wpływ fakt posiadania przez skarżących nieruchomości rolnych o pow. 11,49 ha. Od powyższego postanowienia H. P. i P. P. wnieśli sprzeciw. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 7 listopada 2017r. W piśmie z dnia 14 czerwca 2018r. i następnie z dnia 17 lipca 2018r. H. P. i P. P. zawarli wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 6 sierpnia 2018r. nadesłali na obowiązującym przed sądami administracyjnymi formularzach wnioski o przyznanie prawa pomocy w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści ww. wniosków wynika, że wnioskodawcy utrzymują się z emerytury rolniczej otrzymywanej przez wnioskodawczynię w wysokości 650 złotych oraz z zasiłku chorobowego pobieranego przez wnioskodawcę w wysokości 200 złotych. Wnioskodawcy posiadają dom o pow. 120 m². Wnioskodawca jest współwłaścicielem samochodu marki [...] z 2009r. Do podnoszonych wydatków zaliczyli: opłaty za telefon, energię, wodę, śmieci 200 złotych, koszty leczenia 300-400 złotych, zakup żywności 200 złotych. Zaznaczyli, że mają zadłużenie z tytułu egzekucji z racji samowoli budowlanej. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że nie prowadzą już gospodarstwa rolnego, gdyż nieruchomości rolne wydzierżawili córce. Oświadczyli, że nie posiadają inwentarza żywego. Nie uzyskują również dochodów ze sprzedaży płodów rolnych. Nie otrzymują również dopłat. Nie uzyskują żadnej pomocy od rodziny oraz instytucji społecznych i państwowych. Nie posiadają żadnych oszczędności. W uzasadnieniu wniosków wnioskodawcy podnieśli, że ich sytuacja materialna jest ciężka i trudna i nie pozwala im na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Podkreślili, że koszty na bieżące utrzymanie są bardzo duże. Zaznaczyli, że wnioskodawca ma problemy zdrowotne i z tego powodu ponoszą koszty z tym związane. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wnioski z dnia 6 sierpnia 2018r. (data wpływu do Sądu) w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych są kolejnymi wnioskami skarżących w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2017r. po rozpoznaniu wcześniejszych wniosków referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. W takiej sytuacji kolejne wnioski H. P. i P. P. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy traktować jako wnioski o zmianę postanowienia z dnia 7 listopada 2017r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a. Natomiast wnioski w zakresie ustanowienia pełnomocnika rozpoznano jako nowe. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Należy również wskazać, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie ,,zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a., należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (vide: postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2010r., sygn. akt I OZ 1067/10, LEX nr 743589). Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (vide: postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2011r., sygn. akt I FZ 33/11, LEX nr 783627). Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że wnioskodawcy w kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawili żadnych nowych okoliczności, które przemawiałyby za zmianą postanowienia z dnia 7 listopada 2017r. Wnioskodawcy w treści kolejnych wniosków z dnia 6 sierpnia 2018r. ponowili okoliczności, które wskazywali już w pierwotnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. W kolejnych wnioskach tak jak w pierwszych wnioskodawcy wskazali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Oświadczyli, że nie prowadzą już gospodarstwa rolnego, gdyż nieruchomości rolne wydzierżawili córce. Nie posiadają inwentarza żywego. Nie uzyskują również dochodów ze sprzedaży płodów rolnych. Nie otrzymują również dopłat. Nie uzyskują żadnej pomocy od rodziny oraz instytucji społecznych i państwowych. Nie posiadają żadnych oszczędności. Zaznaczyli, że wnioskodawca ma problemy zdrowotne i z tego powodu ponoszą koszty z tym związane. Dochód miesięczny przeznaczają na opłaty świadczeń (telefon, gaz, śmieci, woda), wyżywienie, zakup lekarstw i wydatki związane z leczeniem. Zauważyć należy, że w drugich wnioskach podali, że utrzymują się z emerytury rolniczej otrzymywanej przez wnioskodawczynię w wysokości 650 złotych oraz zasiłku chorobowego wnioskodawcy w wysokości 200 złotych. Zatem kwota z jakiej się utrzymują uległa nieznacznemu podwyższeniu w stosunku do dochodów w poprzednich wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca w kolejnym wniosku wskazał, że jest współwłaścicielem samochodu marki Ford Fusion z 2009r. Wnioskodawcy w dalszym ciągu jednak nie wskazali, czy z tytułu dzierżawy czerpią korzyści, jeśli tak to jakie i w jakiej wysokości. Nie wyjaśnili również czy córka prowadzi z nimi gospodarstwo domowe i czy razem zamieszkują. Na podstawie posiadanych informacji nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, czy wnioskodawcy przy pomocy córki, której przekazali nieruchomości rolne w dzierżawę nie są w stanie ponosić kosztów sądowych oraz ustanowić pełnomocnika z wyboru. Kwestie te były podnoszone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 listopada 2017r. jak również w postanowieniu Sądu z dnia 11 grudnia 2017r. Informacji w tych ani dostatecznych wyjaśnień w tym zakresie w złożonym ponownie wniosku wnioskodawcy nie podali. Ponadto wskazać należy, że okoliczność, że skarżący przekazali w użytkowanie nieruchomości rolne córce nie może stanowić wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania. Przyjmuje się, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość skorzystania z prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009r., sygn. akt I OZ 563/09, LEX nr 574123). Powołane stanowisko na gruncie niniejszej sprawy prowadzi zatem do stwierdzenia, że fakt oddania gruntów w dzierżawę i brak faktycznego dochodu z tego tytułu nie stanowi okoliczności dla potwierdzenia trudnej sytuacji materialnej skarżących stanowiącej podstawę do przyznania prawa pomocy, lecz potwierdza, że skarżący nie wykorzystują swych możliwości w uzyskaniu dodatkowych dochodów w tym również na pokrycie kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do uwzględnienia złożonych wniosków, bowiem wnioskodawcy nadal nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, iż zachodzą okoliczności przemawiające za ich uwzględnieniem. Wobec tego, skoro powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżących dostatecznie wyjaśnione, wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów nie zasługuje na uwzględnienie. Brak tym samym do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 7 listopada 2017r. Z tych samych powodów na uwzględnienie nie zasługuje również wniosek wnioskodawców o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a osobie fizycznej prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc natomiast pod uwagę przywołane okoliczności brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawcy wykazali, że nie mają możliwości zdobycia środków na poniesienie jego wynagrodzenia. Z powyższych względów na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.