VII SA/Wa 1711/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. i D. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia: odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. A. G. i D. G. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pismem z dnia 31 sierpnia 2017 r. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a następnie złożyli wnioski na urzędowych formularzach. Rozpoznając łącznie wnioski A. G. i D. G., prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione jakichkolwiek środków do życia oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. A. G. i D. G. nie wykazali, aby znajdowali się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosku, we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi pozostaje dwoje małoletnich dzieci. Skarżący posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 7,2 ha o wartości ok. 140.000 zł. A. G. i D. G. oświadczyli, że utrzymują się z dziećmi z dochodów w łącznej wysokości 3.398 zł netto miesięcznie, na które składają się: świadczenie wychowawcze (1.000 zł), wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez skarżącego (2.150 zł) oraz zasiłki rodzinne (248 zł). Wśród wydatków skarżący wymienili: czynsz (po uwzględnieniu obniżki dochodowej i dodatku mieszkaniowego) – ok. 200 zł, opłaty za energię elektryczną – 250 zł, obiady dzieci w szkole – 150 zł, czynsz za garaż – 110 zł, internet wraz z ratą za telefon - 160 zł, bilet miesięczny skarżącego – ok. 70 zł, szkoła muzyczna córki – 40 zł, treningi syna (szkółka piłkarska) – 150 zł, karty kredytowe – 140 zł. Wraz z wnioskiem skarżący nadesłali m.in. kserokopie decyzji dotyczących przyznania świadczeń wychowawczych, zasiłków rodzinnych i dodatku mieszkaniowego, wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty obrazujące wysokość czynszu i opłat za energię elektryczną. W ocenie referendarza sądowego informacje wynikające ze złożonego wniosku oraz nadesłanych dokumentów nie wskazują na wyjątkowo trudną sytuację materialną, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. W świetle powołanych przepisów przesłanką przyznania prawa pomocy jest brak możliwości wygospodarowania przez stronę środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych z uwagi na to, że całość dochodów zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony i jej rodziny. W pojęciu utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, mieszczą się wydatki związane z utrzymaniem rodziny posiadające cechy nieodzowności, z których nie można zrezygnować lub ograniczyć, a więc koszty wyżywienia, ubrania, leczenia i zamieszkania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest zatem nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Zauważyć wobec tego trzeba, że nie wszystkie z wydatków wymienionych przez skarżących w treści wniosku to wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Do wydatków niezbędnych do zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb wnioskodawcy i rodziny nie można bowiem zaliczyć np. opłat za szkołę muzyczną córki (40 zł) czy za treningi syna w szkółce piłkarskiej (150 zł). Jak już wskazano, prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny, a więc gdy skutkowałoby pozbawieniem możliwości zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a tylko wówczas, gdy zgromadzenie w ten sposób środków na koszty postępowania byłoby niemożliwe, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że pomimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2009 r. II FZ 80/09 LEX nr 550323, z dnia 7 kwietnia 2011 r. I OZ 238/11 LEX nr 1081146, z dnia 27 lipca 2010 r. I FZ 272/10 LEX nr 604110). Zauważyć jednocześnie trzeba, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie należny jest w wysokości 200 zł. Wysokość pozostałych kosztów sądowych, o ile w ogóle się pojawią, nie przekraczałyby jednorazowo kwoty 100 zł (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali, że ich sytuacja finansowa jest tak trudna, że nawet w przypadku ograniczenia wydatków do najbardziej niezbędnych uniemożliwi im poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości. Warto ponadto zwrócić uwagę, że nadesłana wraz z wnioskiem faktura za usługi telekomunikacyjne została wystawiona na: "A. O. Firma Usługowa A. G.". Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika natomiast, że w dniu 30 czerwca 2017 r. na konto skarżących wpłynęła kwota 2.109 zł, z tytułem przelewu: "położenie trawnika Przedszkole nr [...] (...)". Informacje te mogą zatem wskazywać na prowadzenie przez skarżącą działalności stanowiącej dodatkowe źródło dochodów, o której nie wspomniano w złożonym wniosku. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.