VII SA/Wa 1764/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji postanawia: odmówić R. sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 6 października 2014 r. do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie skarżącej spółce prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu w kwocie 500 zł. Z wniosku wynika, iż skarżąca prowadzi działalność związaną z obsługą rynku nieruchomości, leasing finansowy, pozostałe formy udzielania kredytów, wynajem i dzierżawa. Wysokość kapitału zakładowego to 5 100 zł, wartość rzeczowych środków trwałych według bilansu z 31 grudnia 2013 r. wynosi 0 zł, zaś na koniec 2013 r. spółka poniosła stratę w wysokości 156 216 zł. Na koncie bankowym spółki znajduje się kwota 3506,83 zł. Spółka w 2010 r. zakupiła nieruchomość, na której nie może rozpocząć inwestycji. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. oddalił przedmiotowy wniosek. Odpis postanowienia skarżąca odebrała 20 października 2014 r. W dniu 24 października 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego) skarżąca wniosła sprzeciw. W sprzeciwie skarżąca spółka wskazała, że pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, a jej stan majątkowy jest na tyle niski, że należy go ocenić jako niewystarczający do skutecznego korzystania z prawa do sądu. Podniosła, że kwota znajdująca się na rachunku bankowym nie stanowi wolnych środków, ponieważ na spółce ciążą liczne zobowiązania, w tym publicznoprawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ww. ustawy przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 811/14). Wskazać należy, że spółka w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy posiadała na rachunku bankowym środki pozwalające uiścić wpis w niniejszej sprawie, wynoszący 500 zł. Sam ten fakt przemawia za odmową przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Posiadanie innych zobowiązań, w tym publicznoprawnych, nie zmienia tej oceny, albowiem spółka winna się liczyć z tym, że w toku prowadzonej działalności zajdzie potrzeba wystąpienia na drogę sądową. Ponadto, jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt I FZ 260/08, strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe, Sąd postanowił jak na wstępie.