VII SA/Wa 1802/25

WyrokWSA w Warszawie2026-02-27

Skład orzekający: sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Andrzej Nogal, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która złożyła wniosek o wymierzenie kary pieniężnej organowi za nieterminowe wydanie decyzji, posiada interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie tej kary?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca nie posiadała legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego, ponieważ nie była stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Postępowanie to, zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jest wszczynane z urzędu, a jego stroną jest wyłącznie organ, wobec którego środek nadzorczy może zostać zastosowany. Zainteresowanie skarżącej miało charakter jedynie faktyczny, a nie prawny, co uniemożliwiało wszczęcie postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa.
Stan faktyczny
Skarżąca K. O. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego, które umorzyło postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. za nieterminowe wydanie decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Minister Rozwoju i Technologii odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że skarżąca nie posiada legitymacji procesowej, gdyż nie jest stroną postępowania o wymierzenie kary. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Kpa i twierdząc, że posiada interes prawny do dyscyplinowania organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie: sędzia WSA Andrzej Nogal, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 czerwca 2025 r. znak: DLI-IV.7624.8.2024.MO w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., nr DLI-IV.7624.8.2024.MO Minister Rozwoju i Technologii powoływany dalej jako "Minister" po rozpoznaniu wniosku K. O. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego z 25 marca 2024 r., Nr 657/OPO/2024. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] czerwca 2023 r., Wójt Gminy W. wydał decyzję Nr [...] , o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości usytuowanej w m. S. , gm. W. , składającej się z działki o numerze ewidencyjnym [...] . Pismem z 2 października 2023 r. skarżąca, za pośrednictwem Wójta Gminy W. , wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego o wymierzenie kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. w związku z nieterminowym wydaniem przez organ ww. decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 25 marca 2024 r., Nr 657/0P0/2024 umorzył postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. za nieterminowe wydanie decyzji z [...] czerwca 2023 r., Nr [...] . Pismem z 12 września 2024 r. K. O. wystąpiła o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego z 25 marca 2024 r., Nr 657/OPO/2024 na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej, Wojewoda Mazowiecki niezasadnie umorzył postępowanie, bowiem ustawowy termin na wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie został dochowany przez Wójta Gminy W. . W ocenie skarżącej, niezrozumiałym i nieuzasadnionym jest uznanie przez Wojewodę Mazowieckiego wyjaśnień złożonych przez Wójta Gminy W. i odliczenie od ustawowego terminu wszystkich czynności organu gminnego, niezależnie od tego, czy były one przewidziane w przepisach prawa. Wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda Mazowiecki nie uwzględnił postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 23 maja 2023 r., znak: KOA/4895/Ar/22, stwierdzającego bezczynność Wójta Gminy W. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2023 r., sygn. VII SAB/Wa 50/23, w którym Sąd stwierdził, że Wójt Gminy W. dopuścił się bezczynności polegającej na niewydaniu decyzji o warunkach zabudowy, w terminie 90 dni od dnia otrzymania wniosku i wyroku. Zdaniem skarżącej, organ I instancji naruszył art. 51 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130, ze zm.), zwanej dalej "u.p.z.p." umocnił Wójta Gminy W. w przekonaniu, że świadome i celowe naruszanie prawa pozostaje bezkarne oraz naruszył dyscyplinę finansów publicznych. Rozpoznając sprawę Minister stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego z 25 marca 2024 r., nr 657/OPO/2024. Organ wyjaśnił, że przymiot strony postępowania nieważnościowego, którego przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej określonej w art 51 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. należy oceniać przez pryzmat art. 51 ust 2i u.p.z.p. Podniósł, że postępowanie w sprawie wymierzenia grzywny prowadzone przez organ nadzoru ogólnego nad samorządem terytorialnym zakłada, że jedyną stroną postępowania może być organ, względem którego środek nadzorczy może zostać zastosowany. W art. 51 ust. 2i u.p.z.p. wskazano, że stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej jest organ właściwy do wydania decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W konsekwencji stroną tego postępowania nie może być wnioskodawca postępowania w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej, choć w świetle art. 51 ust. 2e u.p.z.p. to ten podmiot poprzez złożenie żądania wymierzenia kary pieniężnej faktycznie doprowadza do wszczęcia tego postępowania z urzędu. Minister stwierdził w oparciu o treść art. 51 ust. 2i u.p.z.p., że skarżąca nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego, gdyż nie posiada statusu strony postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego. Podniósł, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (postanowienia), a także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Pomimo tego, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary Wójtowi Gminy W. zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez skarżącą, jednakże nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym postanowieniem Wojewody Mazowieckiego na prawach strony. Organ wskazał, że postanowienie objęte wnioskiem nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku odnoszącego się do skarżącej, a ewentualne stwierdzenie nieważności postanowienia nie wywierałoby żadnych skutków prawnych w interesie prawnym skarżącej. Minister wyjaśnił, iż nałożenie grzywny określonej w art. 51 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wywołuje skutki prawne jedynie wobec Wójta Gminy W. jako organu objętego nadzorem w postępowaniu administracyjnym Wojewody Mazowieckiego. W ocenie organu, w przypadku skarżącej występuje co najwyżej interes o charakterze faktycznym, który nie jest jednak podstawą do wszczynania nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Skargę na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 2 czerwca 2025 r., nr DLI-IV.7624.8.2024.MO wniosła K. O. . Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a., podnosząc, że posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu nieważnościowym. Skarżąca nie zgadza się z tym, że nie ma interesu w dyscyplinowaniu wójta (a temu mają służyć kary), aby przestrzegał jej prawa jako obywatela, mieszkańca gminy (również innych osób). Skarżącą nie zgodziła się z tym, że stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody i nałożenie na Wójta kary nie wywierałoby żadnych skutków prawnych wobec niej. Nałożenie kary dyscyplinującej, powodujące przestrzeganie przez Wójta przepisów, przekłada się jednak na możliwość uzyskania albo nawet terminowego uzyskania decyzji czy zezwoleń ustalających jej prawa lub obowiązki, choćby opartych na ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (praw mających fundamentalne znaczenie dla zwykłego człowieka, np. umożliwiających jej budowę domu na własnej działce). W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Rozwoju i Technologii 2 czerwca 2025 r., nr DLI-IV.7624.8.2024.MO oraz o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego z 25 marca 2024 r., nr 657/OPO/2024. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267 t.j.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 2 czerwca 2025 r., nr DLI-IV.7624.8.2024.MO, którym organ, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej jako: "Kpa", odmówił wszczęcia postępowania, z wniosku K. O. o stwierdzenie nieważności postanowienia umarzającego postępowanie w przedmiocie wymierzania kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. za nieterminowe wydanie decyzji z [...] czerwca 2023 r., nr [...] o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości usytuowanej w m. S. , gm. W. , składającej się z działki o nr ewid. [...] . Zgodnie z art. 61a § 1 Kpa organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kpa (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 Kpa jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 61 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem ustalenie, czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu posiadającego przymiot strony, gdyż samo złożenie żądania wszczęcia postępowania nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. W przypadku ustalenia, że żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ administracji publicznej – na podstawie art. 61a Kpa - wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się przy tym, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej na podstawie art. 61a § 1 Kpa może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, które nie wymagają przeprowadzenia dowodów i prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Tylko wówczas, kiedy nie ma żadnej wątpliwości, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie posiada interesu prawnego w tym postępowaniu, prawidłowym jest zastosowanie ww. regulacji prawnej (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. II OSK 2271/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 28 marca 2014 r. sygn. VII SA/Wa 2250/13, z dnia 7 marca 2013 r. sygn. VII SA/Wa 1771/12). Zastosowanie art. 61a § 1 Kpa jest zatem możliwe, jeżeli na podstawie samego wniosku, bez przeprowadzania jakichkolwiek dowodów i szczegółowej analizy, można stwierdzić, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Skarżąca domagała się wszczęcia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. w związku z nieterminowym wydaniem przez ww. organ decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Wydając zaskarżone postanowienie organ uznał, że nie jest dopuszczalne inicjowanie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej przez podmiot ubiegający się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a zainteresowanie skarżącej ukaraniem organu grzywną w związku z nieterminowym wydaniem przez organ decyzji jest wyrazem jedynie interesu faktycznego, a nie prawnego. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przesłanką decydującą o przymiocie strony postępowania administracyjnego jest zatem interes prawny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że interes prawny oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Jest to występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień lub obowiązków. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracyjnego. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 Kpa i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy zaaprobować należy stanowisko organów, że stronie skarżącej nie przysługiwał przymiot strony we wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie wymierzenia grzywny prowadzone przez organ nadzoru ogólnego nad samorządem terytorialnym zakłada, że jedyną stroną postępowania może być organ, względem którego środek nadzorczy może zostać zastosowany. Zgodnie z treścią art. 51 ust. 2i u.p.z.p. stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej jest organ właściwy do wydania decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W konsekwencji stroną tego postępowania nie może być wnioskodawca postępowania w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej, choć w świetle art. 51 ust. 2e u.p.z.p. to ten podmiot poprzez złożenie żądania wymierzenia kary pieniężnej faktycznie doprowadza do wszczęcia tego postępowania z urzędu. Jak słusznie stwierdził organ treść art. 51 ust. 2i u.p.z.p. oznacza, że skarżąca nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego. Skarżąca nie posiada bowiem statusu strony postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Mazowieckiego, którym organ umorzył postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. . Wskazać należy, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (postanowienia), a także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Pomimo tego, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary Wójtowi Gminy W. zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez Skarżącą, to Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym postanowieniem Wojewody Mazowieckiego na prawach strony. Jak trafnie stwierdził organ, postanowienie objęte wnioskiem nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku odnoszącego się do skarżącej, a ewentualne stwierdzenie nieważności postanowienia nie wywierałoby żadnych skutków prawnych w interesie prawnym skarżącej. Nałożenie grzywny określonej w art. 51 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wywołuje bowiem skutki prawne jedynie wobec Wójta Gminy W. jako organu objętego nadzorem w postępowaniu administracyjnym Wojewody Mazowieckiego. Prawidłowo zatem organ stwierdził, że w przypadku skarżącej występuje co najwyżej interes o charakterze faktycznym, który nie jest jednak podstawą do wszczynania nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Skarżąca co prawda jest zainteresowana rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy, lecz zainteresowania tego nie może poprzeć konkretnymi przepisami prawa. Zauważyć należy, że art. 51 ust. 2 u.p.z.p. stanowi, że w przypadku niewydania przez właściwy organ decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego w terminie 65 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji, organ wyższego stopnia wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Wpływy z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa. Podobną regulację do zawartej w art. 51 ust. 2 u.p.z.p. przewidują także inne ustawy. Regulację taką zawiera również ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 t.j.), w art. 35 ust. 6, z którego wynika, że w przypadku gdy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wyda decyzji w sprawie pozwolenia na budowę we wskazanych w tym przepisie terminach (uzależnionych od rodzaju inwestycji), organ wyższego stopnia wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa. Z kolei art. 39 ust. 3b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 889 t.j.) przewiduje, że w przypadku gdy właściwy organ nie wyda decyzji, o której mowa w ust. 3 (dotyczącej zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam) w określonych w tym przepisie terminach, organ wyższego stopnia, a w przypadku braku takiego organu - organ nadzorujący, wymierza temu organowi, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości podobieństwo wszystkich wskazanych regulacji. Zbieżny jest także cel każdego z przytoczonych przepisów, polegający na dyscyplinowaniu organów rozpatrujących określone wnioski i przyspieszenie prowadzonych postępowań. Wprowadzenie kar pieniężnych za przekroczenie terminu na rozpatrzenie wniosków ma stworzyć mechanizm wymuszający szybkie ich rozpatrywanie. Uprawnione jest zatem odwołanie się do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle ww. przepisów, przy ocenie interesu prawnego Skarżącej domagającej się wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na Wójta Gminy W. za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie z wykładnią art. 35 ust. 6 Prawa budowlanego, przepis przewidujący wymierzenie organowi, w drodze postanowienia, przez organ wyższego stopnia kary pieniężnej za każdy dzień zwłoki w wydaniu decyzji, ustanawia nowy, odrębny typ postępowania, w którym organ wyższego stopnia orzeka karę grzywny w stosunku do organu niższego stopnia za przekroczenie terminu ustawowego. Jest to zatem postępowanie, w którym uczestnikami są organy administracji publicznej. Stanowi ono postępowanie odrębne w stosunku do postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, które jest postępowaniem w sprawie indywidualnej, rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 Kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1118/08, z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1556/08, z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 571/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 2110/10). Postępowanie w sprawie wymierzenia kary jest wszczynane z urzędu przez organ wyższego stopnia, a nie na wniosek inwestora, który w takim postępowaniu nie bierze udziału ze względu na brak interesu prawnego w wymierzeniu tej kary (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 135/08, z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 133/08). Analogiczne stanowisko orzecznictwo zajmuje na tle regulacji przewidzianej w ustawie o drogach publicznych. Wskazuje się, że postępowanie określone w art. 39 ust. 3b tej ustawy jest wszczynane jedynie z urzędu. Nie jest dopuszczalne inicjowanie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 39 ust. 3b ustawy o drogach publicznych przez stronę ubiegającą się o wydanie decyzji lokalizacyjnej, dotyczącej zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 11 lutego 2021 r. sygn. III SA/Lu 666/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2011 r. sygn. VI SA/Wa 1108/11, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 listopada 2016 r. sygn. II SA/Sz 579/16). W orzecznictwie wskazuje się, że również postępowanie w sprawie wymierzenia kary w oparciu o art. 51 ust. 2 u.p.z.p. jest wszczynane z urzędu przez właściwy organ, a nie na wniosek inwestora, który w postępowaniu takim nie bierze udziału ze względu na brak interesu prawnego w wymierzeniu organowi kary. Wymierzenie tej kary pozostaje bez żadnego związku z prawami czy obowiązkami inwestora, którego sprawę związaną z ustaleniem lokalizacji inwestycji celu publicznego odrębnie rozstrzygano. Również wpływy z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa, a nie substytut odszkodowania dla inwestora (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2020 r. sygn. VIII SAB/Wa 13/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 24 października 2021 r. II SAB/Ke 30/12, wyrok WSA w Warszawie z 19 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1543/21). W ocenie Sądu, mając na względzie tożsamość wskazanych wyżej regulacji, przytoczone rozważania znajdują odniesienie do niniejszej sprawy. Postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Wójtowi Gminy W. za nieterminowe wydanie decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy jest wszczynane z urzędu przez organ regulacyjny, a stroną takiego postępowania jest wyłącznie Wójt Gminy W. . W postępowaniu tym organ regulacyjny nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu ubiegającego się o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Sytuacja prawna takiego podmiotu, jego uprawnienia i obowiązki, są niezależne od tego, czy organ nałoży karę pieniężną na Wójta Gminy W. . Zainteresowanie podmiotu ubiegającego się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, wyrażające się w dążeniu do przymuszenia Wójta Gminy W. do jej wydania, ma jedynie charakter interesu faktycznego. Nie jest to interes prawny, o którym mowa w art. 28 Kpa. Sąd podziela ocenę Ministra, że Skarżąca w niniejszej sprawie nie była zatem legitymowana do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia na Wójta Gminy W. kary pieniężnej za nieterminowe wydanie decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Żądanie wszczęcia postępowania zostało zgłoszone przez podmiot nieuprawniony, co uzasadniało zastosowanie przez organ art. 61a § 1 Kpa. Zgodnie z art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnośnie zarzutów strony skarżącej wskazujących na zasadność wszczęcia przez organ postępowania z urzędu zauważyć trzeba, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu i żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie. Nawet wprost sformułowane żądanie wszczęcia postępowania "z urzędu" nie jest dla organu wiążące i składającemu takie żądanie nie przysługują również żadne środki procesowe zmierzające do zmuszenia organu do podjęcia żądanych przez niego działań. W ocenie Sądu, prawidłowo organ stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przeszkody podmiotowe uniemożliwiające prowadzenie postępowania. Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, Wojewódki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło