VII SA/Wa 1815/16

WyrokWSA w Warszawie2017-10-12

Skład orzekający: Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Grzegorz Rudnicki, Maria Tarnowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących przed 11 lipca 2003 r., może wygasnąć z powodu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub zmiany przepisów Prawa budowlanego, jeśli nie istnieje przepis prawa nakazujący stwierdzenie jej wygaśnięcia lub jeśli nie leży to w interesie społecznym lub strony?
Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących przed 11 lipca 2003 r., nie staje się bezprzedmiotowa z powodu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub zmiany przepisów Prawa budowlanego, jeśli nie istnieje przepis prawa nakazujący stwierdzenie jej wygaśnięcia lub jeśli nie leży to w interesie społecznym lub strony. Sama zmiana przepisów prawa nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji ostatecznej, a prawo budowlane nie przewiduje przedawnienia wykonania obowiązku rozbiórki.
Stan faktyczny
Skarżący E. S. i P. S. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 2002 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego, argumentując jej bezprzedmiotowość. PINB odmówił, a decyzję tę utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB). Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących bezprzedmiotowości decyzji i nieuwzględnienie interesu strony oraz społecznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi E. S. i P. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę Uzasadnienie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpatrzeniu odwołania E. i P. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji PINB Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r., nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 9 m x 10 m usytuowanego na działce nr ew. [...] w B., gm. [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, [...]WINB wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że pismem z dnia 26 listopada 2015 r. E. i P. S. zwrócili się do PINB o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji tego organu Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r., nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. 9 m x 10 m usytuowanego na działce nr ew. [...] w B., gm. [...]. Jako argument podniesiono obecną bezprzedmiotowość w/w decyzji. Organ I instancji, decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r." odmówił stwierdzenia wygaśnięcia w/w decyzji. Odwołanie od w/w rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyli E. i P. S.. [...]WINB stwierdził, że zaskarżona decyzja PINB jest prawidłowa, zaś zgodnie z art. 162 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony, bądź została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Bezprzedmiotowość decyzji, będąca niezbędną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a., wynika z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, a także z powodu zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy zmiana ta powoduje taki skutek. Z przepisu tego jasno wynika, że bezprzedmiotowość decyzji nie jest jedyną przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia, ważne jest dodatkowo, że stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Decyzja będzie bezprzedmiotowa wtedy, gdy przestanie istnieć przedmiot rozstrzygnięcia, którym są prawa i obowiązki stron, bądź w sytuacji, gdy podmiot, którego decyzja dotyczyła, utracił wymagane kwalifikacje lub gdy przestał istnieć. Pismem z dnia 26 listopada 2015 r. E. i P. S. złożyli wniosek o wygaśnięcie na podstawie art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. przedmiotowej decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2002r. i podnieśli, że przedmiotowy obiekt budowlany spełnia wszystkie wymagania obecnych przepisów, w tym techniczno-budowlanych, a jego lokalizacja nie narusza aktualnie obowiązujących przepisów prawa miejscowego - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. [...]WINB wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja PINB ukonstytuowała stosunek prawny tego typu, że po stronie inwestorów powstał obowiązek określonego zachowania się, a uprawnionym do żądania wykonania tego obowiązku jest PINB. W ocenie organu II instancji, podmioty tego stosunku administracyjnoprawnego pozostają nadał tożsame; nie przestał również istnieć jego przedmiot, bowiem w/w budynek nadal istnieje. Nie nastąpiła w niniejszej sprawie również zmiana stanu prawnego w zakresie podstawy prawnej wydanej decyzji. W ocenie [...]WINB, w opisanym stanie faktycznym żaden przepis nie przewiduje wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej. Natomiast ewentualne stwierdzenie wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej byłoby w istocie swoista nagrodą za długoletnie niewykonanie ciążącego na inwestorach obowiązku połączone z opieszałością organu I instancji w kwestii jego przymusowego wyegzekwowania. Ponadto, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji rozbiórkowej lub uchylenie się od wykonania nałożonego nią obowiązku leży jedynie w interesie samych skarżących, nie zaś w interesie społecznym, na który się powołują w odwołaniu z dnia 25 kwietnia 2016r. Podnoszone przez skarżących zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obejmującego teren miejscowości, w której znajduje się przedmiotowa samowola budowlana pozostają bez wpływu na toczące się postępowanie. W ocenie organu, późniejsza zmiana przeznaczenia terenu dokonana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji. Żaden z przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie przewiduje, że decyzje w przedmiocie nakazu rozbiórki stają się bezprzedmiotowe lub wygasają po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w przypadku, gdy plan ten dopuszcza na danym terenie wcześniej zakazaną zabudowę. Takie zapisy nie znalazły się ani w Prawie budowlanym z 1974 r., ani w obecnie obowiązującej ustawie z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Organ I instancji trafnie uznał, że decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego nie stała się bezprzedmiotowa na skutek zaistniałych zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren miejscowości B.. Zmiany te nie spowodowały bowiem ustania prawnego bytu istotnych elementów stosunku materialnoprawnego wywołanego decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. W dalszym ciągu istnieją zobowiązane do wykonania tej decyzji podmioty, przedmiot decyzji i niewykonany obowiązek wynikający z dalej obowiązującej normy administracyjnoprawnej. W ocenie [...]WINB, po analizie materiału dowodowego, zgromadzonego w przedmiotowej sprawie należy podzielić zdanie PINB, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość decyzji, która mogłaby być przesłanką do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Nie można również zarzucić organowi I instancji naruszeń art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., bowiem zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego, zaś jej uzasadnienie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.. W ocenie organu II instancji należało więc stwierdzić, iż w omawianej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej i organ odwoławczy uznał, że należy utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Z decyzją taką nie zgodzili się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika adw. J. K. z dnia 25 czerwca 2016 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję [...]WINB w całości. Pełnomocnik skarżących zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: 1. art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., "poprzez odmowę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji wskutek uznania, że w przedmiotowej sprawie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanej [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku, nakazującej E. i P. S. rozbiórkę budynku gospodarczego (...) w B.nie wygasła z uwagi na jej bezprzedmiotowość, podczas gdy przepisy, na podstawie których wydana została przedmiotowa decyzja zostały uchylone, zaś obowiązujące przepisy prawa, w tym w szczególności zapisy aktualnego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 roku oraz przepisy ustawy z dnia [...] października 1974 roku - Prawo budowlane oraz ustawy z dnia lipca 1994 roku - Prawo budowlane, uniemożliwiają organom administracji nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jak również nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem; 2. art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., poprzez odmowę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji wskutek uznania, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wskazanych w przepisie art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a., podczas gdy zmiana stanu prawnego, stanowiąca element przedmiotowy stosunku prawno - administracyjnej, powstałego na skutek wydania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanej [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. roku spowodowała, iż niemożliwe stało się zrealizowanie celu, jaki organ wydający decyzję o nakazie rozbiórki miał na względzie przy jej wydawaniu, a mianowicie doprowadzenie nieruchomości będącej własnością Skarżącego do stanu zgodnego z obowiązującym ładem przestrzennym w Gminie [...]; 3. całkowite pominięcie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego treści przepisu art. 162 §1 pkt. 1 k.p.a. in fine, a w konsekwencji zaniechanie rozważenia interesu strony oraz interesu społecznego w stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji administracyjnej z uwagi na jej bezprzedmiotowość; na skutek których to naruszeń Organ niezasadnie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku, w sytuacji gdy prawidłowy tok postępowania Organu powinien skutkować uchyleniem przedmiotowej decyzji i przekazanej jej do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji". Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o "zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego" i o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżących wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydano w oparciu o błędną wykładnię art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do zaaprobowania przez [...]WIN niezasadnego stanowiska PINB. W opinii organu drugiej instancji decyzja PINB nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku, nakazująca E. i P. S. rozbiórkę budynku gospodarczego nie stała się bezprzedmiotowa wskutek zmiany Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego, a w konsekwencji nie wygasła w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a., gdyż zmiana planu zagospodarowania przestrzennego nie wpływa na istnienie zobowiązania wynikającego ze znajdującej się w obrocie prawnym decyzji administracyjnej. [...]WINB w zaskarżonej decyzji pominął wykładnię celowościową art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. jak i art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Jak bowiem wynika z analizy przepisów prawa budowlanego z 1974 roku, regulacje określające sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny, a więc ich celem jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli Nakaz rozbiórki pozbawi skarżących głównego źródła dochodu, który czerpią z prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego prowadzenie nie jest możliwe bez odpowiedniego budynku gospodarczego. Ponadto, koszty przeprowadzenia rozbiórki budynków przekraczają możliwości finansowe skarżących. Jak stwierdził pełnomocnik skarżących, "wygaszenie owej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Porządkuje bowiem sytuację prawną przez wyeliminowanie z obroty prawnego decyzji, która przestała istnieć i przez to nie nadaje się do wykonania". Pozostaje też "w kolizji z interesem społecznym". Może ona bowiem stwarzać pozory istnienia określonych uprawnień czy obowiązków, godząc w ten sposób w pewność obrotu prawnego, Ponadto, decyzja administracyjna stanowi jeden z instrumentów służących do realizacji zadań nałożonych na administrację publiczną. Decyzja bezprzedmiotowa instrumentu takiego już nie stanowi, a zatem z punktu widzenia interesu społecznego jej wygaśnięcie jest zawsze konieczne. W ocenie skarżących, cel zaskarżonej decyzji nie może zostać zrealizowany w sytuacji, gdyż przedmiotowy budynek gospodarczy, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie narusza przepisów techniczno - budowlanych, a ponadto, w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie narusza aktualnie ładu przestrzennego gminy. Wobec powyższego ustał cel wydania decyzji PINB nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku. W związku ze spełnieniem wymagań postawionych skarżącym na podstawie przepisów prawa budowlanego, wypełnienie celu przedmiotowej decyzji rozbiórkowej stało się niemożliwe. Skutkuje to bezprzedmiotowością decyzji uzasadniającą stwierdzenie jej wygaśnięcia. Pełnomocnik skarżących zarzucił też, że [...]WINB całkowicie pominął w swoich rozważaniach kwestie interesu strony w stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji PINB, choć art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. in fine nakazuje uwzględnić te okoliczności, gdyż stanowią one samoistną przesłankę do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Wobec daleko idących i doniosłych skutków związanych z wykonaniem decyzji nakazującej rozbiórkę, oczywiste jest istnienie interesu skarżących w stwierdzeniu jej wygaśnięcia. W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowana decyzja [...]WINB, jak również poprzedzająca ją decyzja PINB są prawidłowe i prawa nie naruszają, co nakazuje uznanie skargi za bezpodstawną. Przede wszystkim, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazać należy, iż istotą niniejszej sprawy jest błędne rozumienie przez skarżących przesłanek dopuszczalności wygaśnięcia decyzji, ujętych w art. 162 § 1 k.p.a., w szczególności kwestii bezprzedmiotowości decyzji. Wyjaśnić należy na wstępie, że zgodnie z punktem 1 § 1 art. 162 k.p.a. (pkt. 2 tego przepisu nie ma bowiem w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy innego stanu faktycznego) organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Artykuł 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. zawiera więc dwie normy prawne - regulujące odrębne stany faktyczne. Pierwsza z norm stanowi, że organ I instancji stwierdza wygaśnięcie mocy prawnej decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, i czyni to z wyraźnego nakazu przepisu prawa, zaś druga stanowi, że organ I instancji stwierdza wygaśnięcie mocy prawnej decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, a czyni to z uwagi na wymaganie interesu społecznego lub interesu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela prezentowane w nauce prawa stanowisko, że zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość decyzji, która powstała już po jej wydaniu. "Pojęcie bezprzedmiotowości decyzji należy wiązać z brakiem podmiotu lub przedmiotu stosunku prawnego. Z sytuacją braku podmiotu stosunku administracyjnoprawnego będziemy mieli do czynienia np. w razie śmierci strony lub rozwiązania jednostki organizacyjnej będącej stroną, jak również w razie utraty przez stronę kwalifikacji do wykonywania uprawnień. Z brakiem przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego będziemy zaś mieli do czynienia np. wtedy, gdy w decyzji rozstrzygnięto odnośnie do praw lub obowiązków dotyczących rzeczy, co do których – w wyniku ich zniszczenia lub istotnego przekształcenia – prawa lub obowiązki nie mogą być dalej realizowane, albo wtedy gdy strona zrezygnowała z uprawnień" (por. np. komentarz do art. 162 k.p.a. w: Prawo procesowe administracyjne pod red. Romana Hausera, Andrzeja Wróbla, Zygmunta Niewiadomskiego, W-wa 2017). Bezprzedmiotowość decyzji wynika więc z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialno prawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę lub też na skutek zmiany stanu faktycznego, uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w wypadku, gdy powoduje ona taki skutek (por. też B. Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 339; T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, s. 51–54). Zmiana prawa (powszechnego lub miejscowego) może być więc przyczyna uznania decyzji za bezprzedmiotową, ale wyłącznie w wypadku, gdy przepisy zmieniające stan prawny taki skutek przewidują wprost, expressis verbis. Jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2014 r., II OSK 519/13 (CBOSA) nie można za usprawiedliwiony uznać zarzut naruszenia art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. w sytuacji, gdy ze sprawy wynika, że przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie zostały spełnione. Decyzja o nakazie rozbiórki nie staje się bowiem bezprzedmiotowa przez fakt, że obowiązek nałożony decyzją nie został wykonany, nie prowadzi to do bezprzedmiotowości decyzji. Prawo budowlane nie przewiduje przedawnienia wykonania obowiązku. Tym samym fakt, że przez znaczny okres czasu nie wykonano obowiązku nie ma znaczenia prawnego i nie prowadzi do bezprzedmiotowości decyzji. NSA wskazał ponadto w ww. wyroku, że "z działania z naruszeniem prawa zarówno jednostki, jak i organu administracji publicznej nie ma podstaw do wyprowadzenia bezprzedmiotowości decyzji. Zasadnie w zaskarżonym wyroku wskazano, że o bezprzedmiotowości można wywodzić tylko gdy nastąpiły zmiany podmiotowe lub przedmiotowe. W zakresie bezprzedmiotowości przedmiotowej nie mieści się niewykonanie obowiązku a przestanie istnienia przedmiotu, np. przy nakazie rozbiórki pożar obiektu budowlanego, powódź. W sprawie takie zdarzenia nie miały miejsca, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji". Ponadto, tut. Sąd podziela wyrażony przez NSA w cyt. wyroku pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, wyłącznie wówczas, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: decyzja stała się bezprzedmiotowa, stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Jak stwierdził NSA, bezprzedmiotowość "wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym. Dotyczy to jednak tylko takich przypadków, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przepisu prawa, który nakazywałby stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowej decyzji o nakazie rozbiórki wydanych na podstawie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. Takiego przepisu nie zawiera w szczególności ustawa nowelizująca z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 718 ze zm.). Z art. 7 ust. 2 ustawy nowelizującej wynika bowiem, że nowe przepisy przewidujące możliwość legalizacji samowoli budowlanych stosuje się do obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną. Ustawodawca, wprowadzając tę nowelizację Prawa budowlanego nie przewidział możliwości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o nakazie rozbiórki, które stały się ostateczne przez dniem 11 lipca 2003 r. Brak jest zatem przepisu prawa, o którym mowa w art. 162 § 1 k.p.a., który przesądzałby o bezprzedmiotowości tych decyzji i nakazywał organom stwierdzenie ich wygaśnięcia (por. w tym zakresie wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 1443/15, CBOSA). Sama więc zmiana przepisów, stanowiących podstawę prawną decyzji nie może być uznana za przemawiającą za koniecznością uznania jej bezprzedmiotowości, gdyż nie ma to wpływu na ukształtowany tą decyzją stan prawny (por. też komentarz do art. 162 k.p.a. K. Klonowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. - pod red. H. Knysiak - Molczyk, Warszawa 2015 r., i wyroki NSA z 6 maja 2010 r., II OSK 749/09, z 26 października 2010 r., I OSK 541/10, z 22 marca 2012 r., I OSK 2263/, z 8 lipca 2015 r., II OSK 794/14 – CBOSA). Nie budzi wątpliwości tut. Sądu fakt, że skoro sama zmiana przepisów prawa nie przesądza o bezprzedmiotowości decyzji ostatecznej, to badanie dodatkowej przesłanki interesu strony lub interesu społecznego w stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji administracyjnej jest zbędne (patrz też cyt. w. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 1443/15). Należy ponadto wyjaśnić, że przy braku przepisu odrębnego dopuszczalne może być wzruszenie decyzji, ale nie stwierdzenie jej wygaśnięcia, gdy poza tym nie leży to w interesie ani społecznym, ani strony (tak np. NSA w wyroku z 12 listopada 1993 r., II SA 2000–2001/92 ONSA 1993, Nr 1, poz. 13). Z powyższych przyczyn podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż orzeczenie organu I instancji było prawidłowe i dlatego [...]WINB nie miał podstaw do jego uchylenia. Dlatego też, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło