VII SA/Wa 1900/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia Mieszkańców w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 23 lipca 2019 r. [...] Stowarzyszenie Mieszkańców w [...] , reprezentowane przez pełnomocnika R M, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2019 r. znak: [...] utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odmawiające po rozpatrzeniu wniosku [...] Stowarzyszenia Mieszkańców w [...]wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] marca 2001 r. nr [...] udzielającej [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...] pozwolenia na użytkowanie kotłowni osiedlowej na gaz ziemny dla osiedli mieszkaniowych "[...]", "[...], "[...]" przewidzianej do realizacji w [...]na działce nr ew. [...]. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału VII z 29 sierpnia 2010 r. pełnomocnik [...] Stowarzyszenia Mieszkańców (dalej: stowarzyszenie) został wezwany do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed sądem, a także złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi stowarzyszenia 9 września 2019 r. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pismem z 9 września 2019 r. pełnomocnik stowarzyszenia nadesłał uwierzytelnioną notarialnie kopię pełnomocnictwa stałego z 30 września 2013 r., wyciąg z KRS z 20 października 2013 r. (stan reprezentacji skarżącego na dzień ustanowienia pełnomocnictwa) wraz z aktualnym odpisem z KRS (stan na dzień 7 września 2019 r.). Pełnomocnik wyjaśnił równocześnie, że aktualny zarząd stowarzyszenia nie jest ujawniony w KRS z powodu "szykan i prześladowań członków zarządu przez postkomunistyczną mafię", niemniej jest ono reprezentowane przez pełnomocnika umocowanego na podstawie pełnomocnictwa stałego z 30 września 2013 r., ustanowionego na czas nieograniczony przez ówczesny zarząd ujawniony w KRS. Zarządzeniem z 4 grudnia 2019 r. pełnomocnik stowarzyszenia został wezwany do uzupełnienia braków w składzie organów reprezentujących stowarzyszenie poprzez powołanie członka (członków) zarządu zgodnie ze statutem stowarzyszenia oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt powołania członka (członków) zarządu w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi stowarzyszenia 10 grudnia 2019 r. W piśmie z 16 grudnia 2019 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik stowarzyszenia oświadczył, że "oddala" powyższe wezwanie ze względu na jego bezzasadność. Wskazując motywy przyjęcia takiej oceny, wyjaśnił, że stowarzyszenie posiada pełną zdolność sądową i procesową oraz jest reprezentowane przez właściwie umocowanego pełnomocnika. W składzie organu reprezentującego stowarzyszenie, tj. zarządu, nie zachodzą braki uniemożliwiające jego działanie. Aktualny zarząd stowarzyszenia został bowiem powołany zgodnie ze jego statutem, jednakże odpowiednią uchwałą walnego zgromadzenia członków stowarzyszenia dane te zostały utajnione ze względu na bezpieczeństwo tychże osób. Pełnomocnik stowarzyszenia oświadczył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie posiada uprawnienia do podważania uchwał tego organu stowarzyszenia, nie ma też prawa żądać ujawnienia dokumentów potwierdzających fakt powołania nowego zarządu stowarzyszenia, jeżeli informacje te zostały utajnione. Doręczone stowarzyszeniu wezwanie jego pełnomocnik, jak wskazał, uznaje za ingerencję Sądu w wewnętrzne sprawy stowarzyszenia. Ma być ona niedopuszczalna i jest traktowana przez niego, właściwie umocowanego pełnomocnika, jako szykana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest między innymi posiadanie przez skarżącego zdolności sądowej i procesowej. Stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin (art. 31 § 1 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z regulacją art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z § 2 tego przepisu z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Stroną skarżącą pozostaje stowarzyszenie rejestrowe, które w świetle przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2019 r. poz. 713), dalej: p.s., jest reprezentowane przez zarząd. W myśl art. 11 ust. 3 p.s. stowarzyszenie jest obowiązane posiadać zarząd. Jeżeli stowarzyszenie nie posiada organu powołanego do jego reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jego reprezentowania (por. wyrok SN z 7 listopada 2006 r. sygn. I CSK 224/06). Sąd podziela stanowisko oparte na tzw. teorii organów, zgodnie z którą do podjęcia decyzji i wyrażenia woli osoby prawnej powołane są jednostki (osoby fizyczne) wchodzące w skład jej organu. Działanie tych jednostek traktowane jest jako działanie osoby prawnej. Konieczne jest jednak, aby: 1) przepisy regulujące ustrój danej osoby prawnej przewidywały określony rodzaj organu; 2) konkretna osoba fizyczna powołana została zgodnie z prawem do pełnienia funkcji organu; 3) osoba ta wypełniała funkcję organu w granicach jego kompetencji. Powyższe unormowania wskazują na ścisłe związanie możliwości korzystania przez osobę prawną z atrybutu zdolności procesowej z posiadaniem organu uprawnionego do działania utożsamianego z działaniem tego podmiotu. Wykluczyć zatem należy dopuszczalność postępowania z udziałem osoby prawnej, która nie ma umocowanego do działania za nią organu. Jak to zostało zauważone, powyższy wniosek nie traci swojej aktualności ze względu na uznanie, że strona ta jest reprezentowana przez pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło, ponieważ w takich warunkach, nie mając organu powołanego do reprezentacji, osoba ta jest pozbawiona możliwości pełnienia w stosunku do swojego pełnomocnika funkcji mocodawcy. Powyższy pogląd, który Sąd w pełni podziela, nie budzi zasadniczych wątpliwości w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 17 października 2019 r. sygn. I OZ 963/19; postanowienie NSA z 6 kwietnia 2018 r. sygn. I GZ 68/18; postanowienie NSA z 22 marca 2017 r. sygn. I OZ 545/17). W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez stowarzyszenie w piśmie z 23 lipca 2019 r., równocześnie z odpisu pełnego KRS skarżącego wynika, że 15 marca 2016 r. dokonano wpisu do rejestru informacji, iż skarżący nie posiada organu upoważnionego do jego reprezentacji z uwagi na brak jakichkolwiek członków zarządu. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie zarząd stowarzyszenia jest nieobsadzony, co Sąd musiał mieć na uwadze, poddając ocenie dopuszczalność wniesionej przez stowarzyszenie skargi. Jakkolwiek bowiem skarga została złożona przez działającego w imieniu stowarzyszenia jej pełnomocnika, to jednocześnie stowarzyszenie nie może w sposób skuteczny podejmować czynności procesowych w sprawie. Wymaga równocześnie zauważenia, że powyższą okoliczność Sąd poddał ocenie i wyprowadził z niej procesowe następstwa, opierając się na informacji ujawnionej w KRS. Pominął tym samym wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego wskazującego w piśmie z 16 grudnia 2019 r., że stowarzyszenie, wbrew informacji ujawnionej w KRS, posiada aktualnie ustanowiony zarząd mogący go reprezentować, niemniej jego skład w drodze przyjętej uchwały walnego zgromadzenia członków stowarzyszenia został utajniony. Działalność stowarzyszenia odbywa się w ramach prawnych, których treść jest kształtowana przez obowiązujące przepisy, w szczególności przepisy ustawy o stowarzyszeniach. Nie mogą być one zatem jednostronnie wyznaczane przez osoby reprezentujące stowarzyszenie, niezależnie od tego, jakie motywy tymi osobami kierują. Abstrahując tym samym od powodów niewskazania zarządu i oceny uwypuklonych przez pełnomocnika stowarzyszenia względów prowadzących do "oddalenia" wezwania Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany działaniu skarżącego nadać takie znaczenie prawne, jakie należy mu przypisać w świetle treści art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a. Z uwagi na fakt, że w dacie wniesienia skargi skarżące stowarzyszenie nie miało zarządu, zostało ono wezwane do powołania członków zarządu zgodnie ze swoim statutem i przedłożenia dokumentów potwierdzających tenże fakt, w terminie 2 miesięcy. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi stowarzyszenia, niemniej w wyznaczonym stowarzyszeniu terminie, w dacie jego upływu (10 lutego 2020 r.) nie doszło do doprowadzenia do usunięcia wskazanej przeszkody w prowadzeniu postępowania z udziałem stowarzyszenia. Mając na uwadze tak ukształtowane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi.