VII SA/Wa 1919/21
WyrokWSA w Warszawie2021-12-10
Skład orzekający: Grzegorz Antas, Joanna Gierak-Podsiadły, Elżbieta Granatowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności, wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, może być podpisane przez osobę upoważnioną przez Przewodniczącą Zespołu, a postanowienie Wojewódzkiego Zespołu przez Przewodniczącą i Sekretarza, jeśli przepisy stanowią o kolegialnym charakterze tych zespołów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Zespołu oraz poprzedzające je postanowienie Miejskiego Zespołu, uznając, że oba postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Postanowienie organu I instancji zostało wydane w składzie jednoosobowym przez osobę upoważnioną, a postanowienie organu II instancji zostało wydane w składzie przewidzianym dla innych rozstrzygnięć proceduralnych, a nie dla zawieszenia postępowania. Ponadto, sąd uznał, że toczące się postępowanie przed sądem powszechnym, dotyczące jedynie części poprzedniego orzeczenia, nie stanowiło zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania w sprawie wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, które utrzymało w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Zarzucono naruszenie przepisów dotyczących właściwego składu orzekającego oraz niewłaściwą wykładnię przepisów o zawieszeniu postępowania, wskazując, że toczące się postępowanie przed sądem powszechnym dotyczyło jedynie części poprzedniego orzeczenia i nie stanowiło zagadnienia wstępnego. Organy administracji podtrzymały swoje stanowisko, argumentując, że odwołanie od orzeczenia oznacza brak prawomocności w całości, a sąd może zmienić orzeczenie w każdym zakresie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz poprzedzające je postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. K. działającego przez przedstawiciela ustawowego D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] , działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia D K przedstawiciela ustawowego P K na postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania z urzędu w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Postanowieniem z dnia [...]czerwca 2021 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dla P K na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 k.p.a. "z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze w kwestii ustalenia niepełnosprawności".
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] , po rozpoznaniu zażalenia D K, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ wskazał, że stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. "Zagadnienie wstępne", o jakim mowa w powołanym przepisie, stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Organ wskazał, że rozstrzygnięcie przez sąd odwołania od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2019 r. jest zagadnieniem wstępnym w tej sprawie. W postępowaniu toczącym się w wyniku wniesienia odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności sąd dokonuje weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięć dokonanych przez organy orzecznicze, zasięgając w postępowaniu procesowym opinii biegłych sądowych. Wojewódzki Zespół w [...] w dniu 22 lipca 2021 r. otrzymał informację z Sądu, że nie został wyznaczony do tej pory termin rozprawy sądowej.
Wojewódzki Zespół wyjaśnił, że zaskarżenie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] marca 2019 r. m.in. w zakresie pkt nr 7 nie oznacza, że sąd może dokonać rozstrzygnięcia jedynie we wskazanym zakresie w odwołaniu. Odwołanie się od orzeczenia oznacza brak prawomocnego orzeczenia, które sąd może zmienić w każdym zakresie. Wyroki sądów mogą skutkować modyfikacją orzeczeń również w zakresie daty ważności wydanego orzeczenia. Sąd w swoim wyroku może przykładowo zaliczyć małoletniego do osób niepełnosprawnych na inny okres niż wskazany w orzeczeniu o niepełnosprawności.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P K, reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego D K, zaskarżając je w całości i zarzucając organom rażące naruszenie:
- art. 19 i art. 20 k.p.a. a contrario § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 857) poprzez wydanie postanowienia przez organy nieuprawnione;
- art. 6, art. 8, art. 11 art. 12, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości lub z daleko idącej ostrożności procesowej o stwierdzenie nieważności postanowień na podstawie art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 573) do orzekania o niepełnosprawności powołane zostały powiatowe (miejskie) zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zasady orzekania określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności i stosownie do § 7 ust. 1 tego rozporządzenia wniosek o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 1 i 2 [orzeczenie o niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia], rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający, czyli organ kolegialny. Kompetencje przewodniczącego powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania niepełnosprawności zostały określone w § 19 rozporządzenia, w którym ustawodawca wymienia zamknięty katalog tych postanowień w pkt 2 ust. 3 § 19. Oznacza to, że zaskarżone postanowienia powinny być podpisane jak orzeczenie o niepełnosprawności, tj. przez przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków tego składu - § 13 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia. Do wydania zaskarżonych postanowień nie był zatem uprawniony Przewodniczący Miejskiego i Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, albowiem ich kompetencje i zakres rozstrzygania został wyraźnie wskazany przez ustawodawcę w § 19 rozporządzenia.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 6, art. 8 , art. 11 art. 12, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazano, że organy obu instancji wadliwie przyjęły, że w sprawie z wniosku z dnia 2 czerwca 2021 r. istnieje zagadnienie wstępne wobec toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym dla [...], VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt [...] ). Zaskarżone orzeczenie utraciło swoją ważność, bo wydane było na czas do 28 stycznia 2021 r., a ponadto zakres zaskarżenia tego orzeczenia dotyczył tylko nieuwzględnienia wniosku z dnia 17 grudnia 2018 r. w zakresie uznania, że zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia). Jedynym kwestionowanym elementem orzeczenia obowiązującego od dnia 28 stycznia 2019 r. do 28 stycznia 2021 r. był pkt 7 orzeczenia i żądanie to wiąże Sąd w wyrokowaniu (orzeczenie zaskarżono w części). Oznacza to, że w pozostałym zakresie orzeczenie było prawomocne i wykonalne i chybiony jest argument organu II instancji, że Sąd może zmienić "w każdym zakresie", z uwagi na jasno zadeklarowane w odwołaniu do Sądu żądanie.
Toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym nie blokuje w żaden sposób możliwości rozpatrzenia nowego wniosku o zaliczenie małoletniego do osób niepełnosprawnych, a przyjęte stanowisko organów I i II instancji prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia skarżącego możliwości skorzystania w chwili obecnej z uprawnień wynikających z niepełnosprawności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r., IV SA/Wa 3271/16). Organ I instancji winien kierować się zasadą określoną w art. 100 § 3 k.p.a., by nie pozbawiać strony z możliwości korzystania ze swoich uprawnień wynikających z niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Organ wyjaśnił, że odwołanie się od kilku elementów orzeczenia oznacza brak prawomocnego orzeczenia, które sąd może zmienić w każdym zakresie. Wyroki sądów mogą skutkować modyfikacją orzeczeń również w zakresie daty ważności wydanego orzeczenia. Sąd Rejonowy dla [...] w swoim wyroku może przykładowo zaliczyć małoletniego PK do grona osób niepełnosprawnych na inny okres niż wskazany w orzeczeniu o niepełnosprawności.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niepodpisania postanowienia przez wszystkie osoby prawnie umocowane tworzące skład kolegialny, Wojewódzki Zespół wyjaśnił, że zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r., poz. 857) Przewodniczący Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu reprezentuje Zespół na zewnątrz i organizuje jego obsługę administracyjno-biurową. Natomiast Sekretarz Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu, adekwatnie do wymaganych kwalifikacji tj. na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności odpowiedzialny jest za obsługę administracyjno-prawną Zespołu. Ponadto na podstawie § 19 ust. 4 ww. rozporządzenia Przewodniczący Powiatowego Zespołu oraz Wojewódzkiego Zespołu mogą w formie pisemnej upoważnić członka zespołu do załatwiania spraw w jego imieniu w zakresie określonym przepisami niniejszego rozporządzenia. Natomiast na podstawie § 19 ust. 3 ww. rozporządzenia Przewodniczący Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu wraz z Sekretarzem wydają orzeczenia o umorzeniu postępowania, postanowienia w sprawie: uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, niedopuszczalności wniesienia odwołania oraz zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie i o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia, a także decyzje w sprawie uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Organ podkreślił, że jedynie orzeczenia o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności są wydawane przez skład kolegialny - zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, który stanowi, iż wniosek o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 1 i 2, rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający. W związku z powyższym zarzut dotyczący podpisanych postanowień z dnia [...] czerwca 2021 r. i [...] lipca 2021 r. przez osoby prawnie nieumocowane jako skład kolegialny jest bezzasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573) do merytorycznego orzekania o niepełnosprawności powołane są zespoły powiatowe (jako pierwsza instancja) i wojewódzkie (jako druga instancja). Orzekają one na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego lub, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej (art. 6b ust. 1). Na podstawie delegacji ustawowej z art. 6c ust. 9 ustawy wydane zostało rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 857), które doprecyzowuje niektóre rozwiązania ustawowe.
W § 2 powołanego rozporządzenia wskazano, że powiatowe i wojewódzkie zespoły wydają orzeczenia o: 1) niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16 roku życia; 2) o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia; 3) wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy, o których mowa w art. 5 i 62 ustawy. Przepis § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia stanowi, że wniosek o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 1 i 2, rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający, zaś wniosek o wydanie orzeczenia, o którym mowa w § 2 pkt 3, rozpatruje jednoosobowo lekarz - członek powiatowego zespołu. Do postępowania odwoławczego przed zespołem wojewódzkim w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed zespołem powiatowym (§ 17). Powiatowy zespół wydaje też orzeczenia o umorzeniu postępowania w przypadku zgonu osoby zainteresowanej lub dziecka i w razie wycofania wniosku (§ 12).
Zgodnie z § 19 ust. 1 rozporządzenia przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu wyznaczają skład orzekający, w tym przewodniczącego, spośród członków zespołu posiadających zaświadczenia, o których mowa w § 23 ust. 1. W myśl § 19 ust. 2 rozporządzenia przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz specjalista lub lekarz posiadający specjalizację co najmniej I stopnia, w szczególności w wymienionych w tym przepisie dziedzinach medycyny. Skład organu do wydawania innych procesowych rozstrzygnięć w tych sprawach określa § 19 ust. 3 pkt 1-3 rozporządzenia, stanowiąc, że powiatowy i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje: 1) orzeczenie o umorzeniu postępowania; 2) postanowienie w sprawie: a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, d) niedopuszczalności wniesienia odwołania; 3) zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia; 4) decyzje w sprawie uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności orzeczeń, o których mowa w § 2. Zgodnie z § 19 ust. 4 rozporządzenia przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu mogą w formie pisemnej upoważnić członka zespołu do załatwiania spraw w jego imieniu w zakresie określonym przepisami niniejszego rozporządzenia. Z przepisów tych wynika, że w sprawach wymienionych w § 19 ust. 3 rozporządzenia zarówno powiatowy, jak i wojewódzki zespół orzeka w składzie przewodniczący zespołu oraz sekretarz albo przewodniczący zespołu oraz wyznaczony przez niego członek zespołu. Również w sprawach wymienionych w tym przepisie zespół orzeka w składzie kolegialnym - dwuosobowym.
Zarówno zespoły powiatowe, jak i zespoły wojewódzkie są organami kolegialnymi, które co do zasady rozstrzygnięcia dotyczące ustalenia niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności wydają w składzie nie mniejszym niż dwuosobowy, przy czym co do zasady przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz - specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej - wyznaczony przez przewodniczącego powiatowego zespołu. Przepis § 19 ust. 2 rozporządzenia jest przepisem ogólnym i określa zasadę ustalania składu orzekającego w zespołach. Natomiast § 19 ust. 3 rozporządzenia enumeratywnie wymienia rodzaje rozstrzygnięć o charakterze formalnym, które wydaje powiatowy zespół i wojewódzki zespół w odmiennym składzie tj. w składzie przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony członek zespołu. W przepisie § 19 ust. 3 rozporządzenia nie wymieniono postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się co do zasady, że w przypadku wydania postanowień i decyzji, które nie zostały wymienione w § 19 ust. 3 rozporządzenia skład zespołu powinien zostać wyznaczony na zasadzie ogólnej przewidzianej w § 19 ust. 2 rozporządzenia w zw. z § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2019 r., I OSK 13/19, wyrok WSA w Łodzi z 10 kwietnia 2019 r., III SA/Łd 211/19, wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2019 r., IV SA/Wa 985/19, wyrok WSA w Warszawie z 5 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 107/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tej sprawie postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z dnia [...] czerwca 2021 r. o zawieszeniu postępowania podpisała osoba upoważniona przez Przewodniczącą Miejskiego Zespołu – J P. Natomiast postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. podpisała Przewodnicząca Wojewódzkiego Zespołu – M T K oraz Sekretarz Zespołu – MM (podpis pod rozdzielnikiem postanowienia). Przedstawione powyżej regulacje ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia stanowią o orzekaniu przez zespoły w składach: dwuosobowych (w wymienionych w rozporządzeniu kwestiach proceduralnych), bądź "co najmniej" dwuosobowych (w odniesieniu do orzeczeń merytorycznych), a więc w każdym przypadku kolegialnie. Tymczasem postanowienie organu I instancji zostało wydane w składzie jednoosobowym przez osobę upoważnioną przez Przewodniczącego Zespołu. Postanowienie organu II instancji również nasuwa wątpliwości w zakresie składu, który je wydał, gdyż zostało ono wydane w składzie, o którym mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia, natomiast w przepisie tym nie zostało wymienione postanowienie o zawieszeniu postępowania.
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z argumentacją organu przedstawioną w odpowiedzi na skargę, że kompetencje przewodniczącego zespołu oraz upoważnionej przez niego osoby do podpisania zaskarżonych postanowień wynikają z § 19 ust. 4 rozporządzenia, który stanowi, iż przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu mogą w formie pisemnej upoważnić członka zespołu do załatwiania spraw w jego imieniu w zakresie określonym przepisami niniejszego rozporządzenia. Natomiast § 19 ust. 5 stanowi, że przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu reprezentują zespół na zewnątrz i organizują jego obsługę administracyjno-biurową. Powołane wyżej przepisy wskazują, że zespoły powiatowe, jak i wojewódzkie, są organami kolegialnymi, które mają przypisane własne kompetencje orzecznicze i związaną z nimi właściwość, i które orzekają w składach co najmniej dwuosobowych. Natomiast przewodniczący tych zespołów, poza udziałem w ww. składach orzekających, mają własne zadania - reprezentują zespoły na zewnątrz i organizują ich obsługę administracyjno-biurową. Nie posiadają oni jednak kompetencji do orzekania w charakterze organu czy też do samodzielnego podpisywania orzeczeń zespołów (por.: wyrok NSA z dnia 1 marca 2017 r., I OSK 744/15). W konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie zachodzi wątpliwość co do prawidłowości wydania obu ww. postanowień, gdyż nie zostały one wydane przez wymagany przepisami prawa skład orzekający organu kolegialnego.
Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., decyzja winna zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny. Podpis jest gwarancją tego, że decyzja pochodzi rzeczywiście od właściwego organu, jak również, że pismo jest wyrazem woli organu, a nie projektem decyzji. W przypadku organów kolegialnych brak podpisu wszystkich członków składu orzekającego może powodować powstanie wątpliwości co do autentyczności decyzji oraz sugerować możliwość nadużyć w postaci na przykład wydania decyzji przez niektórych członków składu orzekającego (J. Stelmasiak, M. Zdyb, glosa do wyroku NSA z 12 lutego 1991 r., sygn. akt SA/Lu 889/90, OSP 1992, Nr 2, poz. 27) (tak: Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2019). Sąd uznał, że skoro kwestia zawieszenia postępowania nie została przez prawodawcę wyraźnie i wprost uregulowana w przepisach co do składu zespołu jaki powinien ją załatwić, zaistniała wadliwość nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie można też zgodzić się z zarzutem skargi naruszenia przepisów art. 19 i 20 k.p.a., gdyż zaskarżone postanowienia zostały wydane przez organy właściwe, lecz skład tych organów naruszał wskazane wyżej przepisy prawa. Wniosek o stwierdzenie nieważności tych postanowień na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jest więc nieuzasadniony.
W odniesieniu od zarzutu skargi naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd uznał, że w okolicznościach tej sprawy jest on uzasadniony. Co do zasady można zaaprobować pogląd, że postępowanie toczące się przed sądem powszechnym wszczęte na skutek odwołania od orzeczenia zespołu wojewódzkiego, w sytuacji toczenia się postępowań sądowego i administracyjnego odnoszących się do różnych okresów, stanowić może zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i uzasadniać zawieszenie postępowania. Sąd powszechny może bowiem w szerszym zakresie zbadać sprawę wywołaną odwołaniem i zmienić również okres orzeczenia o niepełnosprawności, niejako konsumując ponowny wniosek zainteresowanego. Natomiast w okolicznościach tej sprawy pogląd ten nie mógł mieć zastosowania. Z akt sprawy wynika, że przed Sądem Rejonowym dla [...], VII Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ([...]) toczyło się w dacie wydania zaskarżonego postanowienia postępowanie z odwołania D K działającego jako przedstawiciel ustawowy P K od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2019 r. Orzeczenie organu I instancji z dnia [...] stycznia 2019 r., na mocy którego zaliczono P K do osób niepełnosprawnych zostało wydane na okres od 28 stycznia 2019 r. do 28 stycznia 2021 r. Zakres zaskarżenia tego orzeczenia dotyczył tylko nieuwzględnienia wniosku D K z dnia 17 grudnia 2018 r. w zakresie uznania, że zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia). Orzeczenie to zaskarżono do sądu powszechnego jedynie w części (pkt 7) i żądanie to wiąże sąd w wyrokowaniu. Nieuzasadniony jest argument organu II instancji, że wniesienie odwołania powoduje, że orzeczenie organu traci moc w całości i Sąd może zmienić orzeczenie "w każdym zakresie" bez względu na zakres zaskarżenia. W tym zakresie zastosowanie ma zasada ogólna wynikająca z art. 321 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem (por. wyrok SN z 19 kwietnia 2018 r., I UK 90/17, publ. LEX nr 2553859).
Z § 15 ust 1 rozporządzenia wynika, że osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony może wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1, o wydanie orzeczenia o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia. Przedstawiciel ustawowy małoletniego wystąpił z wnioskiem o wydanie orzeczenia na kolejny okres w dniu 3 czerwca 2021 r., a więc już po upływie terminu wskazanego w poprzednim orzeczeniu z [...] stycznia 2019 r. Przy czym zaznaczyć należy, iż w myśl art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2020 r. poz. 568), z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. po dniu 8 marca 2020 r.), zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
We wskazanej sytuacji procesowej nie można uznać, że zaistniały podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem przedstawiciela ustawowego małoletniego P K z dnia 3 czerwca 2021 r. do czasu rozpoznania przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jego odwołania od poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności w części (pkt 7). Rozpoznanie odwołania przez sąd powszechny we wskazanym w nim zakresie nie stanowi w tej sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z powyższym zasadny jest zarzut skargi naruszenia przez organy w tej sprawie art. 6, art. 8, art. 11, art. 12, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdzić należy, że stanowisko organów prowadzi do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania i pozbawienia małoletniego skarżącego możliwości korzystania z uprawnień wynikających z niepełnosprawności zgodnie z aktualnym stanem faktycznym w zakresie jego potrzeb.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. również postanowienie organu I instancji.
Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę, organ I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania, rozpatrując wniosek D K o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2021 r. dla jego syna P K.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło