VII SA/Wa 1977/15
WyrokWSA w Warszawie2016-08-05
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Tomasz Stawecki, Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot zgłaszający roszczenia do nieruchomości, które mają ulec podziałowi, może być stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia konserwatora zabytków na taki podział, nawet jeśli nie posiada tytułu praworzeczowego do tej nieruchomości?Ratio decidendi
Podmiot zgłaszający jedynie roszczenia do nieruchomości, który nie posiada do niej tytułu praworzeczowego, nie może być stroną w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości, a tym samym nie może być stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia konserwatora zabytków na taki podział. Brak przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania skutkuje wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 KPA.Stan faktyczny
Spółka [...] S.A. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją odmawiającą pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i po ponownej merytorycznej ocenie odmówił uchylenia decyzji, stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa, ale nie uchylając jej na podstawie art. 146 § 2 KPA. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. bezzasadne uznanie opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa za wystarczający dowód.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Stawecki, sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i odmowy jej uchylenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A., z siedzibą w [...], na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 151 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego dalej kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości, stwierdził, że decyzja [...] Konserwatora Zabytków nr [...]z dnia [...].10.2010 r. została wydana z naruszeniem prawa i odmówił uchylenia tej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
[...] Konserwator Zabytków decyzją Nr [...][...], z dnia [...].10.2010 r., rozpatrując wniosek Biura Gospodarki Nieruchomościami dzielnicy [...] [...]odmówił pozwolenia na podział nieruchomości przy [...] w [...], położonej na terenie [...] Założenia Urbanistycznego, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...].07.1965 r., pod numerem [...], zgodnie z załączoną "Mapą sytuacyjną nieruchomości ujawnionej w KW nr [...], z projektem podziału do rewindykacji".
Pismem z dnia [...].07.2011 r., [...] S.A wystąpiła z wnioskiem o wznowienie ww. postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.
[...] Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...].08.2011 r., znak: [...], wznowił postępowanie w ww. sprawie, a następnie decyzją z dnia [...].12.2011 r. Nr [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...].10.2010 r. Nr [...], odmawiającej [...] pozwolenia na podział nieruchomości przy [...] w [...], ujawnionej w KW nr [...].
Powyższe orzeczenie organu pierwszej instancji zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].03.2012 r., znak: [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] S.A. na ww. decyzję organu odwoławczego, orzeczeniem z dnia 10.01.2013 r., sygn.. akt. I SA/Wa 773/12, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].03.2012 r. i decyzję [...] Konserwatora Zabytków Nr [...][...]z dnia [...].10.2010 r. oraz postanowienie [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...].08.2011 r., wydane w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swego orzeczenia WSA w Warszawie wskazał, że z przekazanych akt tej sprawy nie wynika, czy wniosek o wznowienie został złożony w ustawowym terminie, przewidzianym w art. 148 § 2 Kpa.
Sąd zobowiązał zatem [...] Konserwatora Zabytków do zbadania w pierwszej kolejności, czy [...] S.A. zachowała termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń do wydania stosownego rozstrzygnięcia.
Wobec stwierdzonych przez Sąd uchybień na etapie wstępnego badania wniesionego podania o wznowienie postępowania za przedwczesne, zdaniem Sądu należało uznać odniesienie się do zarzutów skargi wskazanych w pkt 1-3, w tym odnoszących się do posiadania przez [...] S.A. interesu prawnego w sprawie o udzielenie zgody na podział nieruchomości przy [...]
Wobec powyższego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] Konserwator Zabytków przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie i wydał postanowienie z dnia [...].07.2013 r., znak: [...], wznawiające postępowanie administracyjne.
W toku postępowania ustalono, że jako podstawę do wznowienia [...] S.A. z siedzibą [...] wskazała art. 145 § 1 pkt 4 Kpa tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, twierdząc, iż zgoda na podział konieczna jest w celu realizacji roszczeń dekretowych. Organ I instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.04.2013 r., sygn. akt II OSK 2625/11 wynika, że skoro postępowanie podziałowe jest prowadzone w celu realizacji roszczeń, o których mowa w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami to z takim wnioskiem o podział może wystąpić osoba posiadająca roszczenie dekretowe.
Organ stwierdził, że interes prawny wynika tu wprost z normy prawnej - art. 97 ust. 1 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że organ dokonujący podziału, po myśli art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może wydać decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków*'. W związku z powyższym [...] Konserwator Zabytków stwierdził, że [...] S.A. jest stroną postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...].10.2010r W związku z powyższym organ ochrony zabytków dokonał ponownej merytorycznej oceny sprawy.
Przeznaczona do podziału działka położona jest u zbiegu ulicy [...] i [...]. Na jej terenie znajduje się kamienica przy [...], w której obecnie ma swoją siedzibę [...]. W wyniku podziału wydzielona zostałaby działka nr [...], stanowiąca część dziedzińca frontowego przed w/w kamienicą, w celu realizacji roszczeń dekretowych do nieruchomości, dla której prowadzona była księga hipoteczna nr [...].
W toku niniejszego postępowania [...] Konserwator Zabytków zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa pismem z dnia [...].07.2014 r. o wyrażenie opinii, czy możliwy jest podział działki ew. nr [...] z obrębu [...] przy [...] w kontekście zakresu ochrony konserwatorskiej tego obszaru. W opinii z dnia [...].10.2014 r., przekazanej pismem z dnia [...].11.2014 r. (data wpływu: [...].11.2014 r.) Narodowy Instytut Dziedzictwa przedstawił historię parcelacji terenu wokół [...] (pierwszego wytyczonego placu w/w założenia) oraz podziałów działki [...] i po przeanalizowaniu dostępnych materiałów archiwalnych oraz analizie stanu zachowania zajął negatywne stanowisko odnośnie podziału nieruchomości przy [...] w [...], ujawnionej w [...]. W w/w opinii stwierdzono, że "zagospodarowanie przedmiotowej działki w części frontowej uzyskało formę zbliżoną do obecnej przed 1945 r. i jako takie zostało utrwalone przez ostatnie dziesięciolecia użytkowania nieruchomości umożliwiając prawidłową ekspozycję budynku głównego oraz podnosząc jego reprezentacyjny charakter. Z konserwatorskiego punktu widzenia szkodliwym jest przywracanie wcześniejszych faz parcelacji nieruchomości. Działanie takie mogłoby się przyczynić do obniżenia wartości historycznych, naukowych i artystycznych przedmiotowego terenu poprzez zatarcie jego historycznie ukształtowanej formy oraz udokumentowanych procesów urbanizacyjnych. Pomimo, iż okolice [...] uległy istotnym przekształceniom w okresie budowy [...], zaś przy południowym krańcu kamienicy [...] wzniesiony został współczesny obiekt, działania te uznać można za negatywne obniżające częściowo wartość zabytkową ww. obszaru, jednak nie przekreślające jej. Z konserwatorskiego punktu widzenia nie mogą być one traktowane jako precedens dla dalszych przekształceń i ingerencji w oryginalną tkankę urbanistyczną oraz architektoniczną otaczającego terenu oraz przedmiotowego kwartału zabudowy, który przetrwał w stanie niemal niezmienionym zniszczenia wojenne." W w/w opinii również wskazano, że ..wszelkie zmiany historycznie ukształtowanej parcelacji przedmiotowego terenu, jego zagospodarowania i funkcji z konserwatorskiego punktu widzenia miałyby negatywny wpływ na wartość zabytkową całego zespołu. (...) stanowi on cenny dokument przemian zachodzących na obszarze [...] Założenia Urbanistycznego, które dało początek i ramy planistyczne procesom urbanizacyjnym zachodzącym na tym obszarze od końca XVIII w. Tym samym zaproponowany podział miałby również negatywny wpływ na wpisane do rejestru zabytków nieruchomych założenie urbanistyczne".
Powyższy pogląd wyrażony przez Narodowy Instytut Dziedzictwa podzielił [...] Konserwator Zabytków a następnie Minister Kultury. Organ I instancji zauważył, że [...] założenie urbanistyczne zostało wpisane do rejestru zabytków w 1965 r" a zatem w formie wynikającej z powojennej odbudowy, w trakcie której nie wprowadzono zmian w przedwojennym zachowanym zagospodarowaniu posesji wzdłuż [...]. Przeznaczona do podziału działka wraz z znajdującą się na niej kamienicą [...], z poprzedzającym ją dziedzińcem i ogrodzeniem stanowi integralną całość, świadczącą o przemianach urbanistycznych zachodzących w tej części założenia od końca XIX w. i pierwszej polowy XX w.
Mimo zmiany funkcji z kamienicy czynszowej na siedzibę administracji państwowej zagospodarowanie w/w nieruchomości przez lata użytkowania nie uległo zmianie. Zdaniem organu ochrony zabytków wydzielenie w "sztuczny" sposób działki z częścią dziedzińca w/w kamienicy jest niedopuszczalne pod względem konserwatorskim, gdyż spowoduje naruszenie jednolitej kompozycji rozplanowania nieruchomości. Dokonane przekształcenia związane z budową [...] nie mogą stanowić podstawy do dalszych ingerencji w zachowane w niemal niezmienionej postaci elementy w/w układu urbanistycznego.
Minister Kultury podejmując decyzję na podstawie art. 138 1 pkt.2 k.p.a. stwierdził, że dla zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia przesądzająca jest okoliczność, że w sytuacji gdy organ pierwszej instancji ponownie doszedł do wniosku, iż nie jest dopuszczalny konserwatorsko podział geodezyjny przedmiotowej nieruchomości, winien skorzystać z możliwości wskazanej w art. 146 § 2 Kpa. W myśl tego przepisu nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Rozstrzygnięcie w nim przewidziane jest bowiem dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji niż dotychczasowa.
Zatem wobec faktu, że organ pierwszej instancji nie skorzystał z tej możliwości, a zamiast tego wydał nową decyzję, organ odwoławczy postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i wydać decyzję zawierającą sentencję odpowiadającą przepisowi art. 151 § 2 Kpa, w związku z art. 146 § 2 Kpa.
Skargę do Sądu wniosła spółka [...], która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenienie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a, w zw. z art. 107 § 3 k.p.c. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r., o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162 poz. 1562 ze zm] poprzez bezzasadne uznanie iż opinia wydana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Narodowej jest dowodem z opinii biegłego wystarczającym dla stwierdzenia braku możliwości podziału nieruchomości w granicach dawnej nieruchomości Hipotecznej [...], podczas gdy opinia wydana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Narodowego nie stanowi opinii wydanej przez właściwego biegłego do spraw planowania przestrzennego oraz urbanistyki umożliwiającej określenie czy możliwy jest podział działki Nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] celem przywrócenia przedwojennego (historycznego] podziału nieruchomości w granicach dawnej nieruchomości hipotecznej Hip Nr [...], a w konsekwencji nie może stanowić wystarczającego dowodu dla oceny możliwości dokonania przedmiotowego wydzielenia w kontekście ochrony konserwatorskiej.
- wybiórcze i sprzeczne z zgromadzonym materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu faktycznego sprawy,
- bezkrytyczną ocenę opinii wydanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Narodowej
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej p.p.s.a. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w treści skargi. Zaskarżona decyzja i utrzymaną nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictw Narodowego po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A., z siedzibą w [...], na podstawie art. 151 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości, stwierdził, że decyzja [...] Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...].10.2010 r. została wydana z naruszeniem prawa i odmówił uchylenia tej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Biorąc pod uwagę, że kontrolowane są decyzje wydane w postępowaniu wznowieniowym, Sąd zauważa, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, prowadzi się w pierwszej kolejności postępowanie wstępne ustalające możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a.
Można więc za prawidłowe uznać, że organ I instancji wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją [...] Konserwatora Zabytków Nr [...], z dnia [...].10.2010 r., ponieważ wniosek o wznowienie postępowania złożony został w terminie i był oparty o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tylko w oczywistych przypadkach uzasadniona jest odmowa wznowienia z uwagi na brak interesu prawnego ze strony wnioskodawcy.
Po wznowieniu postępowania następuje faza rozpoznawcza, w toku której organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Ustawa wyodrębnia tutaj kolejny etap procedury wznowieniowej, w którym organ dokonuje badania, czy wskazana przez stronę podstawa rzeczywiście istnieje. W tej fazie postępowania organ nie przystępuje jeszcze do wyjaśniania i rozstrzygania sprawy materialnej. Gdy organ ustali nieistnienie (nieprawdziwość) badanej przyczyny wznowienia, to chociażby dostrzegł inne wady prawne decyzji dotychczasowej, wydaje decyzję o odmowie jej uchylenia (art. 151 §1 pkt 1 k.p.a.).
W niniejszej sprawie [...]Konserwator Zabytków jak również organ II instancji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonali ponownej merytorycznej oceny sprawy ponieważ uznali, że w sprawie zachodzą przesłanki art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz że spółka [...] ma przymiot strony w sprawie pozwolenia na podział nieruchomości przy [...] w [...].
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zauważa jednak, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie określa wprost podmiotów uprawnionych do bycia stroną w postępowaniu o pozwolenie na podział nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym zostało zdefiniowane w art. 28 k.p.a. stanowiącym, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Ugruntowany jest przy tym pogląd, że interes prawny, o którym mowa w powyższym przepisie, musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego, przy czym interes prawny wyrażać się powinien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu.
Organy ochrony konserwatorskiej w postępowaniu prowadzonym w trybie t przepisu art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami badały, czy projektowany podział wpłynie na zabytek, którym w niniejszej sprawie jest historyczne założenie urbanistyczne, czyli czy zachowany zostanie objęty ochroną układ ulic i zabudowa. Organy te wydając decyzję mają na względzie wyłącznie ochronę dziedzictwa narodowego, dokonują oceny projektowanych robót z uwagi na zachowanie zabytku, czy objętego ochroną układu przestrzennego.
Powstaje więc pytanie czy podmiot posiadający jedynie roszczenia do nieruchomości, która ma ulec podziałowi, który to podział wymaga pozwolenia konserwatora zabytków, nawet jeżeli roszczenia są oparte na podstawie art.7 ust.2 dekretu z dnia [...].10.1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] może być stroną w takim postępowaniu.
Odpowiedzi na to pytanie Sąd znajduje w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2015 r. sygn. Akt I OSK 2636/13. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargi [...]S.A. i SKO od wyroku WSA z dnia 2.07.2013, sygn.akt 464/13 w sprawie ze skargi Ministra Skarbu Państwa na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2012 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości przy [...] w [...] oddalił obie skargi. W wyroku tym NSA stwierdził, że [...] S.A. nie posiada statusu strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia podziału nieruchomości przy [...] w [...]. NSA zwrócił uwagę, że art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że stroną postępowania podziałowego może być osoba mająca interes prawny. Nie są stronami postępowania o podział nieruchomości osoby, które nie mają do niej tytułu prawnorzeczowego. Przymiotu strony nie tworzą prawa obligacyjne, takie jak najem, czy dzierżawa, które pochodzą od właściciela lub użytkownika wieczystego. Przymiotu strony w takim postępowaniu nie mają też osoby, które korzystają z gruntu bez tytułu prawnego. Stroną postępowania podziałowego nie może być także osoba, która zgłasza roszczenia do części nieruchomości jeszcze nie wydzielonej. Sam fakt zgłoszenia roszczenia nie tworzy nawet ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości. Osoba taka nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Dlatego należy przyjąć, że podział nieruchomości będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania nie oddziałuje bezpośrednio na sferę prawną skarżącej spółki, a jego ewentualne następstwa mają charakter hipotetyczny. W takim stanie rzeczy NSA uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że udział w postępowaniu administracyjnym [...] S.A. znajduje oparcie w jej interesie prawnym mającym swoje źródło w normie prawa materialnego czy przepisie prawa procesowego, z których wynikałyby prawa lub obowiązki w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania. Źródłem interesu prawnego [...] S.A. nie jest w szczególności art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Stroną postępowania podziałowego nie może być także osoba, która zgłasza roszczenia do części nieruchomości jeszcze nie wydzielonej. Sam fakt zgłoszenia roszczenia nie tworzy ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości. Osoba taka nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Dlatego należy przyjąć, że podział nieruchomości będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania nie oddziałuje bezpośrednio na sferę prawną skarżącej spółki.
Postępowanie będące przedmiotem aktualnie rozpoznawanej skargi [...] S.A. dotyczy pozwolenia konserwatora na ten sam podział tej samej nieruchomości. Jeżeli zatem zgodnie z prawomocnym orzeczeniem NSA spółka [...] S.A. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości, to nie posiada ona także przymiotu strony w prowadzonym na podstawie art.36 ust.1 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz.U. z 20014 r., poz.1446 ze zm.) postępowaniu o pozwolenie przez [...] Konserwatora Zabytków na podział ww. nieruchomości. Należy nadmienić, że w wyniku ww. wyroku NSA z dnia 30 lipca 2015 roku SKO decyzją z dnia [...].10.2015 roku ([...]) umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie zatwierdzenia podziału ww. nieruchomości.
Wracając zatem do reguł postępowania administracyjnego wznowionego w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stwierdzić należy, że powstanie podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 151 §1 pkt 1 k.p.a. czyli ustalenie braku przymiotu strony podmiotu wnioskującego o wznowienie wywołuje zakończenie postępowania wznowieniowego. Dlatego zbędne i niedopuszczalne było jego kontynuowanie w celu zbadania, czy zachodzą przesłanki stosowania art. 151 §2, a następnie art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.
Przedstawiony tok postępowania wznowieniowego potwierdzają też liczne orzeczenia naczelnego Sądu Administracyjnego np. w wyroku z 19 października 2011r. sygn. II OSK 1406/10 sąd wskazał, że "Wyrazem ustalenia, że podanie wniósł podmiot nie będący stroną, będzie decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku podstawy do wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.".
W związku z powyższym błędne były ustalenia organów stwierdzające, po wznowieniu postępowania, że spółka [...] ma przymiot strony w tym postępowanie. [...] S.A. nie jest bowiem właścicielem nieruchomości. Na dzień dzisiejszy Spółka jedynie wysuwa roszczenia na podstawie art.7 ust.2 dekretu warszawskiego a zasadność tych roszczeń nie została w żaden sposób jeszcze przesądzona. Spółka nie ma zatem interesu prawnego umożliwiającego jej bycie stroną postępowania w sprawie pozwolenia na podział nieruchomości.
Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło