VII SA/Wa 2099/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek T. L. o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 8 marca 2011 r. T. L. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Mówiąc o oczywistej bezzasadności skargi należy mieć na uwadze sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, inaczej mówiąc stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, ewentualnie zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi. (por. J. P. Tarno "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2008 s. 591). Przy czym z uwagi na fakt, że omawiany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a, bowiem sprawa, której skarga dotyczy, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2002 r. znak [...], z dnia [...] października 2005 r., [...] marca 2006 r., [...] marca 2008 r., [...] marca 2009 r. oraz z dnia [...] marca 2010 r. znak [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. ZUS Oddział w L. wydał rozstrzygnięcie w sprawie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego, a decyzją z dnia [...] października 2005 r. przyznał prawo do emerytury. Decyzjami z dnia [...] marca 2006 r., [...] marca 2008 r., [...] marca 2009 r. oraz [...] marca 2010 r. dokonał waloryzacji należnego skarżącej świadczenia emerytalnego. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji dotyczących wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego, przyznania prawa do emerytury oraz waloryzacji należnego skarżącej świadczenia emerytalnego jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, które są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 34, poz. 296 ze zm.), zwanego dalej kpc, właściwe są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych objętymi właściwością sądów powszechnych są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 K.p.c.). Również sama ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) w art. 83 ust. 2 stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (vide: postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08). Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy ze skargi na decyzję organu emerytalnego w kwestii waloryzacji, niezależnie od tego, czy skarżący kwestionuje ją w całości czy tylko jej część (element), o których zgodności z prawem może orzec wyłącznie sąd powszechny tj. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Odmienna interpretacja prowadziłaby w konsekwencji do pośredniego wkraczania w sferę kompetencji sądów powszechnych (postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 481/10). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 listopada 2007 r. (sygn. akt I OSK 279/2007) podniósł, że rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej wydane na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Oznacza to, iż także od tego rodzaju decyzji przysługuje skarga do sądu powszechnego. W ocenie NSA, błędna byłaby wykładnia wskazanego artykułu, która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego właściwy byłby bądź sąd powszechny bądź sąd administracyjny, w zależności od trybu, w jakim została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego. Skoro zatem sprawy dotyczące kwestii stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, tym samym wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, na podstawie art. 247 p.p.s.a. należało oddalić.