VII SA/Wa 2111/12

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2012 r. po rozpoznaniu wniosku K. M. i M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. M. i M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić K. M. i M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 2 października 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy K. M. i M. M. w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z bardzo dużymi wydatkami ponoszonymi na remont budynku mieszkalnego, który uległ w dniu 5 lutego 2012 r. częściowemu spaleniu. Wskazali, że ponieśli już koszty w wysokości powyżej 130.000,00 złotych, ale nie są to koszty całkowite i ostateczne. Przedstawili we wniosku swoją sytuację majątkową i rodzinną. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawcy nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawcy wraz z dwiema studiującymi córkami utrzymują się z dochodów w wysokości 18.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o pow. 216 m ² oraz działkę budowlaną. Podkreślili, że czesne za studia jednej z córek wynosi 8.500,00 złotych rocznie. Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawcy są w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Mając na uwadze powyższe tj. stan posiadania oraz osiągany stały dochód przez wnioskodawców uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można ich zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, wnioskodawcy posiadają stały i niemały dochód. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy mają zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 18.000,00 złotych miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawcę miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania ich za osoby wykazujące trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będące w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt ponoszonych wydatków na remont budynku mieszkalnego. Wskazać należy, że wnioskodawcy podali, że ponieśli już koszty w wysokości powyżej 130.000,00 złotych. Wydatki przeprowadzenia remontu z pewnością mają wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowią jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w świetle stałych miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawców. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Mając na uwadze powyższe uznano, że poniesienie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawców nie spowoduje utraty ich płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawców i ich dzieci. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed sądem, skarżący powinni mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winni oni zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania sądowego. Dodać należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.