VII SA/Wa 2309/10

WyrokWSA w Warszawie2011-03-09

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Daria Gawlak - Nowakowska, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa KRUS o odmowie zmiany decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w trybie art. 155 kpa była zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Prezesa KRUS o odmowie zmiany decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników była zgodna z prawem, ponieważ zmiana decyzji w trybie art. 155 kpa nie mogłaby nastąpić w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto, organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie spełniał warunków do pozostania w ubezpieczeniu społecznym rolników od dnia 1 stycznia 1998 r. oraz że wniosek o zmianę decyzji nie mógł być rozpatrzony merytorycznie ze względu na ograniczenia wynikające z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Stan faktyczny
A. Z. był objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostało stwierdzone jako ustające z dniem 1 stycznia 1998 r. z powodu niespełniania warunków ustawowych, w szczególności prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wnioskował o zmianę decyzji dotyczącej daty ustania ubezpieczenia, wskazując na możliwą omyłkę pisarską. Organ odmówił zmiany decyzji, powołując się na brak przesłanek społecznych i słusznego interesu strony oraz na przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżący kwestionował ustalenia organu dotyczące prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej przez małżonkę oraz interpretację przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę A. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2005 r. o odmowie zmiany decyzji w trybie art. 155 kpa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ubezpieczenia społecznego rolników skargę oddala. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) z dnia [...] stycznia 2005r., znak: [...] stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie: ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego od dnia 1 stycznia 1998r. i ubezpieczenia emerytalno - rentowego od dnia 1 stycznia 1998r. A. Z. w związku z tym, że nie spełniał warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników określonych w art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników a prowadząc jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą nie spełniał warunków do pozostania w ubezpieczeniu społecznym zgodnie z art. 5a ww. ustawy. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania. W dniu 20 października 2008 roku A. Z. reprezentowany przez pełnomocnika, złożył wniosek do Placówki Terenowej KRUS w Z. o zmianę ww. decyzji w części dotyczącej daty ustania ubezpieczenia społecznego rolników A. Z. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno - rentowego. We wniosku nie wskazano z jaką datą w ocenie wnioskodawcy powinno nastąpić ustanie ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast z treści uzasadnienia wniosku organ wysnuł wniosek, że zmiana decyzji powinna dotyczyć daty przez orzeczenie ustania ubezpieczenia z dniem 1 stycznia 1999r. Wniosek uzasadniony został rozbieżnością powstałą w datach, albowiem w uzasadnieniu do decyzji potwierdzono, że A. Z. nie prowadził działu specjalnego produkcji rolnej od 1 stycznia 1999r., podczas gdy ustanie ubezpieczenia społecznego określono na dzień 1 stycznia 1998r. W ocneie wnioskodawcy przy wydawaniu decyzji mogło dojść do oczywistej omyłki pisarskiej, natomiast interes strony przemawia za uznaniem, że w roku 1998 A. Z. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu [...] listopada 2008r. wydano decyzję o odmowie zmiany decyzji wydanej [...] stycznia 2005r. uzasadniając to faktem, że wystąpiły przerwy w prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej w okresie od 1 stycznia 1998r. do 1 marca 1998r., wynikające z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. ([...] z dnia 7 stycznia 2005r.) oraz, że w ocenie organu rentowego nie występuje przesłanka dotycząca interesu społecznego, oraz słusznego interesu strony. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydano decyzję z dnia [...] grudnia 2008r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja został uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 666/09. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że organ nie dokonał analizy słusznego interesu strony, nie udzielił bowiem odpowiedzi na pytanie dlaczego nie zaistniały przesłanki do zmiany decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. ze względu na interes strony. Wykonując ww. wyrok Prezes KRUS wydał w dniu [...] października 2009r decyzję znak: [...] o niespełnieniu warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu 27 listopada 2009r. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji do Sądu Okręgowego –Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2005r. Wyrokiem z dnia 24 maja 2010r., sygn. akt VII SA/Wa 477/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2009r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że Prezes Kasy dokonał oceny prawidłowości decyzji z dnia [...] stycznia 2005r., a nie decyzji z dnia [...] listopada 2008r., a oceniana decyzja nie była skarżona. Sąd wskazał również, że na organach administracji państwowej spoczywa obowiązek dokładnego przytoczenia podstawy prawnej wydawanych decyzji, a zaskarżona decyzja wskazywała w podstawie prawnej jedynie art. 138 § 1 z pominięciem punktu w oparciu o który organ wydał decyzje. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] Prezes KRUS działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: kpa) wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24. maja 2001 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy o zmianę decyzji wydanej w dniu 19 listopada 2008r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 43.ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatnicy, którzy osiągają dochody z działów specjalnych produkcji rolnej, są obowiązani składać w terminie do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy urzędowi skarbowemu deklaracje według ustalonego wzoru o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji w roku następnym. W decyzji PIT-7 w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za rok 1998, ustalono podatek za okres od 1 marca 1998r. do 31 grudnia 1998r., zgodnie z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 7 stycznia 2005r., z czego wynika, że A. Z. w roku poprzedzającym rok podatkowy nie złożył deklaracji o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji rolnej od dnia 1 stycznia 1998r. a więc jej nie prowadził. Placówka w dniu 22 grudnia 2004r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych o udzielenie informacji, a jakim okresie prowadzony był dział specjalny produkcji rolnej, rodzaj i rozmiar upraw lub hodowli. Organ uznał, że w ww. piśmie wskazane są wszystkie daty dotyczące składania deklaracji podatkowej, do dnia wydania zaświadczenia, tj. do 7 stycznia 2005r. W części pisma dotyczącej A. Z. okres od 1 kwietnia 1996r. do 31 grudnia 1996r. był ostatnim, w którym złożył deklarację podatkową. W części dotyczącej D. Z. okres od 1 marca 1998r. do 31 grudnia 1998r. był ostatnim w którym prowadziła działy specjalne produkcji rolnej. Ponadto w dniu 29 września 2009r. do organu wpłynęło pismo [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. informujące, że brak jest możliwości przekazania danych dotyczących rodzaju i rozmiaru prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej w związku z tym, że urzędy skarbowe przechowują te dane przez okres 10 lat. Prezes KRUS podniósł również, że zgodnie z art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. W świetle ww. artykułu A. Z., mimo że sam nie prowadził działu specjalnego produkcji rolnej to do dnia 31 grudnia 1997 spełniał warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż dział specjalny produkcji rolnej prowadziła jego małżonka, a on nie podlegał innemu ubezpieczeniu, ani nie miał ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Nawiązując do wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] stycznia 2005r., znak: [...] Prezes KRUS podkreślił, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem, celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 kpa nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej rozstrzygnięciem ostatecznym, lecz zbadanie wszystkich przesłanek przemawiających za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej. Organ uznał, że za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony, gdyż fakt nie opłacenia przez A. Z. składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS w okresie od 1 stycznia 1998r. do 24 listopada 1998r., które zostały przez ten organ umorzone, mają wpływ przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty. Jednak w niniejszej sprawie zmianie tej decyzji sprzeciwiają się przepisy szczególne, czyli przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Decyzja [...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników Pana A. Z. wydana została na podstawie art. 3a, 5a, 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 7 i 16 ww. ustawy, ubezpieczeniu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczenie to ustaje, zgodnie z art. 3a, z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie temu ubezpieczeniu. A. Z. prowadził dział specjalny produkcji rolnej przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. Z dniem 1 stycznia 1998r. ustały warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników określone w ww. artykułach. Państwo Z. zaprzestali prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, a A. Z. jako osoba prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą nie spełniał warunków do pozostania w ubezpieczeniu społecznym zgodnie z art. 5a ww. ustawy. Powyższa decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] stała się przedmiotem skargi A. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze pełnomocnik skarżącego wskazała, że od dnia 1 stycznia 1997 r. do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników został wprowadzony ustawą z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 124, poz. 585 ze zm.) art. 5a stanowiący, iż rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, nieprzerwanie co najmniej 1 rok, podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą, nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, podlega nadal temu ubezpieczeniu społecznemu. Rolnik lub domownik może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu wówczas, gdy złoży Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile spełnia w tym zakresie warunki określone w odrębnych przepisach. W konsekwencji z dniem 1 stycznia 1997 r. zmianie uległ również art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin, który w brzmieniu nadanym art. 4 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 1996 r. stanowił, iż osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym określonym ustawą i ubezpieczeniem społecznym rolników podlegają ubezpieczeniu określonemu w ustawie z zastrzeżeniem przypadków określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie skarżącego analiza treści art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu obowiązującym przed 2 maja 2004 r. wskazuje, iż norma ta odnosi się do rolników, którzy najwcześniej w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, to jest w dacie 1 stycznia 1997 r., podlegali z mocy ustawy rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu w pełnym zakresie nieprzerwanie co najmniej 1 rok. Tacy rolnicy - podejmując po dniu 31 grudnia 1996 r. pozarolniczą działalność gospodarczą - utrzymali rolniczy tytuł ubezpieczenia społecznego (podlegali nadal temu ubezpieczeniu). Od daty wprowadzenia w/w regulacji prawnej do rolników tych nie miał zastosowania ustawowy prymat ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą, a jedynie - poprzez złożenie oświadczenia woli w organach rentowych - mogli dokonać wyboru podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą. Skarżący nie złożył oświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą, w związku z czym nie można się zgodzić się ze stanowiskiem organu rentowego, że jako osoba prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą nie spełniał w 1998r. warunków do pozostania w ubezpieczeniu społecznym zgodnie z art. 5a ww ustawy o ubezpieczeniu społecznym. Odnosząc się do stwierdzenia organu wydającego decyzję, że Państwo Z. z dniem 1 stycznia 2008r. zaprzestali prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej skarżący podważył ustalenia organu, który uznał, że Państwo Z. zaprzestali prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. W ocenie skarżącego powołana w uzasadnieniu do orzeczenia decyzja PIT -7 nie jest dowodem na niezłożenie deklaracji o rodzajach i rozmiarach zamierzonej produkcji w roku następnym, a w szczególności na okres prowadzenia działalności. Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalenie podatku dochodowego za okres od 1 marca 1993r. oznacza, że podatnik osiągnął przychód podlegający opodatkowaniu od marca 1998r. co wiąże się z rodzajem prowadzonych upraw tzw. upraw na zimno, które charakteryzowały się tym, że okres produkcyjny trwał od marca do listopada zaś od grudnia do marca wykonywane były prace przygotowawcze. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie natomiast do treści art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 155 kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślenia wymaga fakt, że decyzja wydana w trybie art. 155 kpa może dotyczyć wyłącznie tych kwestii, które były przedmiotem rozstrzygnięcia weryfikowanej w tym trybie decyzji. Ponadto wydana w trybie art. 155 kpa decyzja nie może zostać skierowana do podmiotu, który nie był adresatem weryfikowanej decyzji. Co istotne zmiana w trybie art. 155 kpa nie może kształtować na nowo praw i obowiązków strony w sposób sprzeczny z powszechnie obowiązującymi przepisami. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że organ właściwie odmówił zmiany decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) z dnia [...] stycznia 2005r., znak: [...] ze względu na obowiązujące przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 7 i 16 ww. ustawy ubezpieczeniu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczenie to ustaje, zgodnie z art. 3a, z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie temu ubezpieczeniu. A. Z. prowadził dział specjalny produkcji rolnej przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak słusznie ustalił organ z dniem 1 stycznia 1998r. ustały warunki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników określone w ww. artykułach, albowiem Państwo Z. zaprzestali prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, a A. Z. jako osoba prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą nie spełniał warunków do pozostania w ubezpieczeniu społecznym zgodnie z art. 5a ww. ustawy. W niniejszej sprawie organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, że A. Z. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w związku z prowadzeniem działu specjalnego produkcji rolnej oraz pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 22 sierpnia 1997r. W dniu 28 czerwca 2004r. organ wysłał pismo informujące o konieczności przedłożenia w terminie do dnia 30 września 2004r. dokumentu organu podatkowego informującego o formie opodatkowania i wysokości podatku należnego za rok 2003r., oraz o rodzajach i rozmiarach prowadzonego działu specjalnego produkcji rolnej. Nie ulega wątpliwości, że do dnia 30 września 2004r. nie dostarczono dokumentu organu podatkowego o rodzajach i rozmiarach prowadzonego działu specjalnego produkcji rolnej, wobec czego w dniu [...] października 2004r. wydano decyzję [...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 1 października 2004r., natomiast w związku z tym, że w dniu 10 stycznia 2005r. do organu wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. dotyczące okresów prowadzenia działów specjalnych, rodzajach i rozmiarach produkcji Prezes KRUS wydał decyzję [...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników A. Z. od dnia 1 stycznia 1998r., objętej wnioskiem o zmianę w trybie art. 155 kpa. W związku z powyższym Prezes KRUS prawidłowo odmówił zmiany decyzji z dnia [...] stycznia 2005r., znak: [...] w trybie art. 155 kpa, ponieważ ewentualna zmiana tej decyzji w tym trybie, w świetle zebranego materiału dowodowego, spowodowałaby powstanie stanu sprzecznego z powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, co należy ocenić jako niedopuszczalne. Zarzuty zawarte w skardze nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, albowiem organy właściwie oceniły niepodleganie przez A. Z. ubezpieczeniu społecznemu rolników również w świetle art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Warto w tym podkreślić, że sam pełnomocnik skarżącego, w znajdującym się w aktach sprawy wniosku z dnia 11 grudnia 2006 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zaświadczenia właściwego organu podatkowego wskazał, że A. Z. przebywa od 1998 r. do daty złożenia tego wniosku poza granicami kraju. Również z pozostałych akt postępowania administracyjnego oraz sądowego (vide karta 15 akt) wynika, że skarżący przybywa na terenie Stanów Zjednoczonych, co niewątpliwie także pozostaje w związku z ustaleniem okresu jego ubezpieczenia w roku 1998. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Prezes KRUS podjął wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpująco zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Ponadto Prezes KRUS zastosował się do wszystkich wskazówek zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 666/09 oraz z dnia 24 maja 2010r., sygn. akt VII SA/Wa 477/10. Odmowę zmiany ostatecznej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2005r. należy ocenić jako właściwą również z zupełnie innej przyczyny, nie podniesionej dotychczas w postępowaniu administracyjnym, jak również nie rozważonej przez sądy administracyjne, a dotyczącą właściwego zastosowania w niniejszej sprawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wprawdzie, ze względu na związanie oceną prawną wyrażoną w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 666/09 oraz z dnia 24 maja 2010r., sygn. akt VII SA/Wa 477/10 dotyczącą konieczności eliminacji określonych wad postępowania administracyjnego, Sąd nie uczynił wspomnianej przyczyny jako podstawowej. Tym niemniej ma ona również bardzo istotny wpływ na ocenę legalności kontrolowanej decyzji. Zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, wyłącznie z urzędu. Za taką zawężającą wykładnią przepisu opowiedziała się większość orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Zarówno Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 240/08, jak i Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt I UK 109/09, stanęły na stanowisku, że przepis art. 83a ust. 2 pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i to pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Dalej jeszcze poszedł w wymienionym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, dochodząc do wniosku, że omawiana konstrukcja prawna wyklucza zastosowanie art. 157 § 2 kpa, przewidującego wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego pogląd ten jest trafny, gdyż przemawia za nim istotny argument wykluczenia poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej, a także skutków kolizji pomiędzy tymi postępowaniami. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Prezes KRUS prowadzi postępowanie administracyjne na wniosek strony, co pozostaje w sprzeczności z treścią powołanego art 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przyjmując powyższą interpretację, którą Sąd orzekajacy w niniejszej sprawy podziela w całości, należy konsekwentnie uznać, że organ, do którego kierowany jest wniosek w trybie art 155 kpa powinien odmówić jego uwzględnienia z powołaniem się na treść powyższych przepisów. Wprawdzie w takim przypadku organ nie rozpatruje merytorycznie wniosku i ogranicza swoje rozstrzygnięcie jedynie do strony formalnej, jednakże sentencja takiego rozstrzygnięcia odpowiadałaby sentencji zaskarżonej decyzji, tj. odmowie zmiany decyzji w trybie art 155 kpa. Stosownie do treści art 145 § 1 pkt lit “c" ppsa sąd uwzględnia skargę wyłacznie wówczas, gdy stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie przyjęcie powyższej wykładni prowadzi do konkluzji, że organ w sposób niewłaściwy rozpatrzył merytorycznie wniosek skarżącego, tym niemniej nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro odmówił zmiany decyzji objętej wnioskiem w trybie art 155 kpa. Z podanych wyżej względów Sąd uznał, że skarga powinna zostać oddalona i w tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło