VII SA/Wa 2347/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-17
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Michał Podsiadło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę wydana w 1972 r. może zostać stwierdzona nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, w szczególności braku prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?Ratio decidendi
Decyzja o pozwoleniu na budowę z 1972 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organy badały jej prawidłowość w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dniu jej wydania. Brak prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza po upływie ponad 49 lat od jej wydania, co jest zgodne z zasadą pewności obrotu i nowymi przepisami prawa budowlanego.Stan faktyczny
Wnioskodawcy K. J., S. J. i H. J. zaskarżyli decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2021 r., który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1972 r. udzielającej pozwolenia na budowę domu na nieruchomości będącej własnością E. P. Skarżący podnosili, że E. P. nie posiadał prawa do dysponowania ich działką na cele budowlane, a budynek został częściowo wybudowany na ich nieruchomości bez zgody.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. J., S. J. i H. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Wojewoda Łódzki decyzją z dnia 30 października 2020 r. Nr 308/2020, na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - zwanej dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku K. J., S J. i H. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w [...] z 25 kwietnia 1972 r. udzielającej pozwolenia na budowę domu (kubatura 410 m3, powierzchnia zabudowy 97 m2), na nieruchomości stanowiącej własność E. P., położonej w m. K., GRN W. - odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawcy we wniosku o stwierdzenie nieważności (z marca 2020r.) powołali przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzając, że pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Podnieśli brak określenia numeru działki, na której miał powstać budynek oraz, że treść decyzji była sprzeczna z dołączonym do niej planem realizacyjnym. Budynek objęty pozwoleniem na budowę powstać miał na nieruchomości stanowiącej własność E.P., położonej w K., GRN W., a zgodnie z planem realizacyjnym był przewidziany do realizacji na nieruchomości znajdującej się pomiędzy działką F.K. i działką S. J. Wnioskodawcy wywodzili, że E.P. nie był właścicielem działki nr ewid. [...], która odpowiadałaby położeniem wynikającym z dokumentów. Był właścicielem działki nr ewid. [...], zlokalizowanej pomiędzy działką S J (nr ewid. [...]), a działką Państwa G (nr ewid. [...]). E.P. nie posiadał tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością nr ewid. [...] na cele budowlane.
W planie realizacyjnym przedmiotowy budynek został naniesiony zarówno na działce nr [...], jak i [...], której to skarżący są współwłaścicielami. W rezultacie obiekt został wybudowany częściowo na działce skarżących, bez ich zgody. Granica pomiędzy nieruchomościami, wrysowana na planie realizacyjnym, nie odzwierciedlała jej faktycznego przebiegu.
Po rozpatrzeniu wniosku organ wskazał, że K.J., S.J. i H.J., będąc współwłaścicielami działki nr ewid. [...], na której faktycznie usytuowano budynek, są stronami postępowania.
Organ dokonywał oceny sprawy z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego istniejącego na dzień 25 kwietnia 1972 r. Zastosowanie miały wówczas przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz., 46 ze zm.) i rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 197 ze zm.).
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynikało, że budynek mieszkalny został usytuowany na działkach o aktualnych nr ewid. [...] i [...], obręb K..
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ww. ustawy Prawo budowlane, przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę, natomiast stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje i zgłoszenie budowy lub rozbiórki przyjmuje właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego.
Zgodnie z § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia przed wydaniem pozwolenia na budowę, organ zobowiązany był zbadać:
1) dokumenty określone w § 14 ust. 1 pkt 1 (dwa egzemplarze zatwierdzonego projektu) lub w § 15 (dwa egzemplarze planu realizacyjnego projektowanej inwestycji, jeżeli inwestor ma zamiar wykonać roboty budowlane wg projektu typowego - co miało miejsce w niniejszej sprawie) pod względem formalnym oraz pod względem zgodności ich z warunkami miejscowymi i stanem istniejącym na terenie zamierzonej budowy;
2) zakres uprawnień budowlanych, posiadanych przez osoby określone w § 14 ust. 1 pkt 2 i 3, oraz
3) czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 2 ww. ustawy Prawo budowlane (pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być udzielone po uprzednim uzyskaniu wymaganego przepisami szczególnymi pozwolenia, porozumienia lub zgody innych organów administracji państwowej).
Stosownie do § 16 ust. 2 ww. rozporządzenia, powiatowy organ państwowego nadzoru budowlanego nie miał obowiązku badania pod względem merytorycznym zatwierdzonego projektu.
Oceniając zarzuty w zakresie braku prawa inwestora do dysponowania nieruchomością nr ewid. [...] na cele budowlane, Wojewoda Łódzki wezwał T.P. (aktualnego właściciela działki nr ewid. [...]) do udzielenia informacji w tym zakresie.
T.P. wyjaśnił, iż E.P. dysponował działką nr ewid. [...] w momencie udzielenia pozwolenia na budowę. Ponadto wskazał, iż w sprawie działki nr ewid. [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości z jego wniosku. W akcie własności ziemi doszło do zamiany numerów działek - działki o nr ewid. [...] z numerem ewid. [...]. Ta omyłka została sprostowana w akcie notarialnym REPERTORIUM A NR [...] oraz w wypisie z rejestru gruntów z dnia 10.12.2003 r. Przedstawił kopię aktu notarialnego REPERTORIUM A NR [...] z 24 kwietnia 2004 r. dotyczącego zawarcia umowy zamiany działek nr ewid. [...] i [...], w wyniku której obecny właściciel działki nr ewid. [...] objął ją w posiadanie (przenosząc na rzecz ówczesnej właścicielki działki nr ewid. [...] swoją nieruchomość o nr ewid. [...]).
Z mapy ewidencyjnej w skali 1:5000 (szkic kompleksów) z 1963 r., pochodzącej z operatu założenia ewidencji gruntów obrębu K., gm. Uniejów, wynikało, iż w momencie wydania kwestionowanej decyzji obowiązywała już obecna numeracja działek.
Z aktu własności ziemi nr [...] z [...] października 1976 r. wynikało, że E.P. był współwłaścicielem, m.in. działki nr ewid. [...].
W dniu wydania kwestionowanej decyzji, tj. 25 kwietnia 1972 r., E.P. był właścicielem m. in działki o nr ewid. [...].
W dniu 5 grudnia 1995 r., dla działki nr ewid. [...] założono księgę wieczystą o nr [...].
Treść elektronicznej księgi wieczystej, prowadzonej, dla nieruchomości nr ewid. [...], o nr [...], wynika, iż nieruchomość ta (zabudowana domem mieszkalnym murowanym 4-izbowym krytym eternitem, stodołą murowaną krytą eternitem, oborą murowaną krytą eternitem i garażem murowanym krytym eternitem) stała się własnością T.P. w wyniku umowy zamiany z ówczesną jej właścicielką, natomiast T.P. przeniósł na jej rzecz swoją dotychczasową nieruchomość o nr ewid. [...] (zabudowaną domem mieszkalnym murowanym 3-izbowym, krytym eternitem, stodołą połączoną z oborą murowanymi krytymi eternitem oraz letnią kuchnią murowaną krytą eternitem).
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, iż brak jest dokumentów potwierdzających, iż E.P. w momencie wydania kwestionowanej decyzji dysponował działką o nr ewid. [...] na cele budowlane.
Przepis art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1961 r. wskazywał, że udzielenie pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego nie narusza praw osób trzecich. Zatem w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, pomijał zagadnienie własności, jako element warunkujący możliwość uzyskania pozwolenia na budowę.
Nie można w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić, że budynek mieszkalny, wskazany na planie realizacyjnym z 25 kwietnia 1972 r., załączonym do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 25 kwietnia 1972 r., jest tożsamy z budynkiem wybudowanym na nieruchomości nr ewid. [...] (i również na fragmencie działki nr ewid. [...]), gdyż:
- w zasobach archiwalnych brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy;
- przebieg granic nieruchomości nr ewid. [...], wynikający z ww. mapy ewidencyjnej w skali z 1963 r., nie odpowiada granicom działki, której dotyczy decyzja;
- na ww. planie realizacyjnym nie określono numeru nieruchomości objętego inwestycją (wg decyzji stanowiącej własność E.P.), ani nieruchomości sąsiednich (po wschodniej stronie - działka F.K., a po zachodniej działka S. J.);
- lokalizacja domu mieszkalnego nie została określona dokładnym adresem - wiadomo, że dotyczyła wsi K..
Materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że kwestionowana decyzja dotyczyła dz. nr ewid. [...]. Świadczy o tym usytuowanie obiektów, wskazane na ww. planie realizacyjnym i przebieg granic nieruchomości.
W ocenie Wojewody Łódzkiego badana decyzja nie narusza rażąco przepisów rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego.
Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 6 lutego 2020 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. w sprawie lokalizacji przedmiotowego budynku na części działki o nr ewid. [...], wynikają niezgodności prawne dotyczące granic działki nr ewid. [...] i [...], które zostały ujawnione dopiero w 2017 r., w chwili wystąpienia o zgodę na wymianę pokrycia dachu.
Z uwagi na brak polubownego uzgodnienia wykupu przez T.P. części działki [...], sprawa została skierowana do sądu z wnioskiem o zasiedzenie. Projektowany budynek został zlokalizowany na ww. planie realizacyjnym w całości w obrębie jednej nieruchomości i dodatkowo w oddaleniu od granicy działki.
Reasumując, nie stwierdzono, aby kontrolowana decyzja z 25 kwietnia 1972 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, była obarczona którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia15 września 2021 r., DOA.7110.421.2020.MMM, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), po rozpatrzeniu odwołania K. J., H. J. i S. J. od decyzji Wojewody Łódzkiego z 30 października 2020 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 25 kwietnia 1972 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r., Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r., Nr 7, poz. 46 z późn. zm. według stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji) przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę.
Stosownie do § 16 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 27 lipca 1961 r., w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r. Nr 38, poz. 197, ze. zm.), przed wydaniem pozwolenia na budowę powiatowy organ państwowego nadzoru budowlanego obowiązany był zbadać: przedłożone przez inwestora dokumenty pod względem formalnym oraz pod względem zgodności z warunkami miejscowymi i stanem istniejącym na terenie zamierzonej budowy, jeżeli czynności tych nie dokonał uprzednio w trakcie zatwierdzania projektu podstawowego, a także czy nie zachodzi potrzeba zastrzeżenia pewnych warunków w celu zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia; zakres uprawnień budowlanych, posiadanych przez kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego; czy pozwolenie na budowę obiektu budowlanego nie może być udzielone po uprzednim uzyskaniu wymaganego przepisami szczególnymi pozwolenia, porozumienia lub zgody innych organów administracji państwowej.
Zgodnie z § 16 ust. 2 ww. rozporządzenia, powiatowy organ państwowego nadzoru budowlanego nie miał obowiązku badania pod względem merytorycznym zatwierdzonego projektu.
Wydając kontrolowaną decyzję o pozwoleniu na budowę, organ nie naruszył rażąco obowiązków wynikających z § 16 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 27 lipca 1961 r. Integralną częścią decyzji z 25 kwietnia 1972 r., był plan realizacyjny, projekt typowy i dziennik budowy.
W kontrolowanej decyzji o pozwoleniu na budowę brak jest informacji na jakiej działce przewidziano realizację budynku. W związku z powyższym organ stwierdził, że decyzja ta obarczoną jest wadą, która utrudnia określenie nieruchomości inwestycyjnej. Powyższe uchybienie, w ocenie GINB nie może stanowić podstawy do eliminacji jej z obrotu prawnego, zwłaszcza w trybie nieważnościowym.
Analiza porównawcza planu realizacyjnego oraz załączonych do odwołania kopii mapy sytuacyjno-wysokościowej (skala 1:1000) przyjętej do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego 30 kwietnia 1996 r. i mapy ewidencyjnej (skala 1:5000) założonej w 1990 r. przez WBGiTR w K. TIO w T. wskazywałaby, że sporna inwestycja została zaplanowana na działce nr ewid. [...] (graniczącej od zachodu z działką nr ewid. [...], od północy z działką nr ewid. [...], od wschodu z działką nr ewid. [...]).
Od wydania decyzji o pozwoleniu na budowę upłynęło ponad 49 lat. Stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia po upływie tylu lat funkcjonowania w obrocie prawnym i nie kwestionowania przez żadną ze stron postępowania pozostawałoby w opozycji do zasady pewności obrotu, która powinna być tym silniej respektowana, im dłuższa jest w danej sferze życia perspektywa czasowa podejmowanych działań (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 lutego 2001 r., sygn. akt K 27/00, OTK ZU 2001/2/29; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2000 r., sygn. akt P 3/00, OTK ZU 2000/5/138) oraz naruszałoby elementarne poczucie sprawiedliwości.
Powyższe stanowisko znalazło odzwierciedlenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r, sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 702), w którym uznano za niezgodny z art. 2 ustawy zasadniczej, art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.
Stabilizacja stosunków administracyjnoprawnych po upływie określonego czasu leży w interesie porządku publicznego (wyrok NSA z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1953/14, wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2016 r, sygn. akt VII SA/Wa 2505/15).
W dacie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 25 kwietnia 1972 r., brak było przepisów, które nakładałyby na inwestora obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością inwestycyjną na cele budowlane. Tym samym nie ma podstaw do uznania, że decyzja obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1961 r., udzielenie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego nie narusza praw osób trzecich.
Odnosząc się do argumentacji skarżących, że część spornego budynku została posadowiona na należącej do nich działce nr ewid. [...] organ wyjaśnił, że badał prawidłowość decyzji o pozwoleniu na budowę, w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania. Z kopii planu realizacyjnego wynikało, że budynek został w całości zaprojektowany w obrębie jednej działki. Fakt, że został częściowo zrealizowany na działce nr ewid. [...], nie może skutkować uznaniem, że kontrolowana decyzja jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa.
Kontrolowana decyzja z 25 kwietnia 1972 r., nie narusza także w sposób rażący przepisów obowiązującego w dniu jej wydania zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. W szczególności § 20 ww. zarządzenia, który określa minimalne odległości pomiędzy budynkami wolnostojącymi, przy czym maksymalna wymagana odległość wynosi 10 m. Z planu realizacyjnego wynika, że odległość pomiędzy projektowanym budynkiem, a najbliższym budynkiem zlokalizowanym na sąsiedniej działce (obecnie działka nr ewid. [...]) wynosi ok. 15 m.
Reasumując GINB nie stwierdził, by zaistniała którakolwiek z przesłanek wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.
K.J., S.J. i H.J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 września 2021r.
W skardze podnieśli, że E.P. nie posiadał nigdy prawa do dysponowania ich nieruchomością na cele budowlane.
T.P. obecny właściciel działki [...] wszczął sprawę o zasiedzenie działki oznaczonej na mapie do zasiedzenia jako działka [...] (granicząca z działką [...])
W uzasadnieniu decyzji brak jest ustosunkowania się do dokumentacji z czasu wydania pozwolenia na budowę m.in mapy geodezyjnej. E.P. nie posiadał aktu własności. Pierwszy Akt Własności Ziemi otrzymał w 1976 roku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżoną decyzją z 15 września 2021 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z 30 października 2020 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 25 kwietnia 1972 r., udzielającej E. P. pozwolenia na budowę domu.
Powodem decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, było ustalenie, że kontrolowana decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 25 kwietnia 1972 r., nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności wadą rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd w całości podziela ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.
Susznie organy zwróciły uwagę na nadzwyczajny charakter przedmiotowego postępowania. Ma to bowiem istotne znaczenie przy ocenie ważności funkcjonującej od prawie pół wieku decyzji, na podstawie której zrealizowano budynek. Elementem sine qua non odstępstwa od zasady trwałości ostatecznych decyzji, wyrażonej w art. 16 k.p.a. i stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest nie samo tylko naruszenie prawa – nawet oczywiste. Niezbędnym bowiem jest – zgodnie z hipotezą art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. – aby to naruszenie prawa było rażące.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy nie tylko ma ono charakter oczywisty, jasny i bezsporny, a przepis prawa nie dopuszcza możliwości odmiennej wykładni. Stwierdzane naruszenie musi mieć także znacznie większą wagę, aniżeli status ostatecznej decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 356/19). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności; gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie podkreśla się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi kwalifikowaną postać naruszenia i nie może być interpretowane rozszerzająco. Dla określenia stopnia istotności naruszenia prawa i stwierdzenia, że wystąpiła ww. przesłanka nieważności ważne jest ustalenie, jakie skutki społeczno-gospodarcze wywołuje badana w omawianym trybie decyzja. Nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, iż niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Restrykcyjność sankcji nieważności powoduje, że powinna mieć ona zastosowanie tylko w wypadkach ściśle wskazanych przez ustawodawcę i tylko z powodu kardynalnego naruszenia przepisów.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że organy badały prawidłowość decyzji o pozwoleniu na budowę, w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Dysponowały zamkniętym materiał dowodowy, tj. takim jaki posiadał organ administracji architektoniczno-budowlanej w dacie wydania kontrolowanej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W związku z tym, bez wpływu na ocenę prawną decyzji Prezydium Powiatowej Rady w P. z 25 kwietnia 1972 r., pozostają mapy i inne dokumenty powoływane obecnie przez skarżących.
Podkreślenia wymaga, że z kopii planu realizacyjnego wynikało, iż sporny budynek w całości zaprojektowany został w obrębie jednej działki. Fakt, że w rzeczywistości budynek został częściowo zrealizowany na działce nr ewid. [...], nie może skutkować uznaniem, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Organy administracji architektoniczno-budowalnej dokonały oceny inwestycji w jej projektowanym kształcie, a nie pod kątem tego jak roboty budowalne faktycznie zostały zrealizowane. W przypadku wykonania przez inwestora inwestycji w sposób niezgodny z projektem budowlanym, istniały podstawy do wszczęcia postępowania przez nadzór budowlany.
Kontrolowana decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 25 kwietnia 1972 r., nie narusza także w sposób rażący przepisów obowiązującego w dniu jej wydania zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1966 r. Nr 10, poz. 44). W szczególności nie narusza § 20 ww. zarządzenia, który określa minimalne odległości pomiędzy budynkami wolnostojącymi, przy czym maksymalna wymagana odległość wynosi 10 m. Z planu realizacyjnego wynikało, że odległość pomiędzy projektowanym budynkiem, a najbliższym budynkiem zlokalizowanym na sąsiedniej działce (obecnie działka nr ewid. [...]) wynosi ok. 15 m.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo wykazał, że nie istnieje żadna z przesłanek art. 156 § 1 k.p.a., wskazujących na to by kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów: o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem przepisów obowiązujących w dniu jej wydania, w tym przepisów ustawy Prawo budowlane oraz aktów wykonawczych.
Trafność rozumowania orzekających organów, potwierdzona została treścią nowego art. 37b Prawa budowlanego, dodanego przez art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), zmieniającej Prawo budowlane z dniem 19 września 2020 r.
Zgodnie z tym przepisem, nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat (ust. 1), a w przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (ust. 2).
W postępowaniu nadzwyczajnym, o czym była już mowa, organ nadzorczy badał wyłącznie kwestie prawne dotyczące ważności decyzji. Nie prowadził postępowania na okoliczności stanu faktycznego, ale ustalał, czy nastąpiło rażące naruszenie prawa w dacie wydania ostatecznej decyzji.
Reasumując nie można zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które mogłyby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło