VII SA/Wa 2361/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2018r. po rozpoznaniu wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy postanawia: odmówić M. L. przyznania prawa pomocy zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek M. L. o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i córką. Wspólnie z żoną są osobami bezrobotnymi. Córka uczęszcza do szkoły średniej w Warszawie. Razem z rodziną wnioskodawca utrzymuje się z pracy dorywczej. Podał, że korzystają z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Wnioskodawca podniósł, że brakuje im na podstawowe artykuły potrzebne do normalnego życia. Podał, że posiada dom mieszkalny o pow. 170 m ², zajęty przez komornika. Oświadczył, że nie posiada żadnych innych nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, wierzytelności ani przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych. Ponadto wnioskodawca wskazał, że ponosi opłatę za energię energetyczną, wywóz szamba, śmieci, wydatki na zakup żywności, odzieży, zakup biletu dla córki. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku pismem z dnia 21 sierpnia 2018r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 sierpnia 2017r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - rodzaju podejmowanych przez wnioskodawcę i małżonkę prac dorywczych, określenie wysokości uzyskanych z tego tytułu dochodów, - jakie ponosi z małżonką miesięcznie koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, internet itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne, leki itp.) oraz edukacją córki, - w jakiej wysokości lub formie i z jaką częstotliwością uzyskuje pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, - czy uzyskuje z małżonką jakąkolwiek pomoc od rodziny lub innych osób bądź instytucji, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, - czy posiada z małżonką pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać ich markę, rok produkcji, wartość rynkową oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, naprawy, ubezpieczenie), oraz do nadesłania: - kopii decyzji lub zaświadczeń z urzędu pracy o pozostawaniu z małżonką osobami bezrobotnymi, - kopii decyzji o przyznaniu zasiłków, jeśli takie z małżonką otrzymują, - wyciągów z konta bankowego lub kont bankowych z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiada, bądź złożenia oświadczenia, że go nie posiada. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 10 września 2018r. do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia 5 września 2018r. Do ww. wnioskodawca załączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 6 września 2018r. stwierdzające, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 13 listopada 2012r., bez prawa do zasiłku. W nadesłanym piśmie wnioskodawca wskazał, że trudno określić średnią miesięcznie uzyskiwaną z prac dorywczych. Zaznaczył, że są to jednak kwoty niewielkie. Wnioskodawca wskazał, że miesięcznie z utrzymaniem domu ponosi następujące wydatki tj. opłatę za gaz w wysokości 150 złotych, opłatę za energię elektryczną w wysokości ok.60 złotych, opłatę za telefon w wysokości 70,00 złotych, wywóz szamba 300 złotych, opłatę za wodę w wysokości 80,00 złotych. Odnośnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznaczają miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne, leki itp.) oraz edukacją córki wnioskodawca wskazał, że ile mają tyle przeznaczają na bieżące potrzeby. Dodał, że mają niewiele to ledwo wiążą koniec z końcem. Wyjaśnił, że z ośrodka pomocy społecznej korzystają "wtedy gdy zabraknie im na opał". Oświadczył, że czasami otrzymują pomoc od rodziny w formie rzeczowej (żywność). Nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych. Nie otrzymują żadnych zasiłków, otrzymują na córkę świadczenie wychowawcze w wysokości 500 złotych oraz jednorazowe świadczenie "Dobry start" 300 złotych na wyprawkę szkolną. Nie posiadają kont bankowych. W tym stanie faktycznym zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy podkreślić, że użycie www. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek przytoczyć i udokumentować okoliczności wskazane w ww. przepisie. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na niej. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonywana jest ocena, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie w ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego względu skorzystano z powyższej możliwości i pismem z dnia 21 sierpnia 2018r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 sierpnia 2018r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Wnioskodawca wprawdzie pismem z dnia 5 września 2018r. ( data wpływu do Sądu 10 września 2018r.) udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, jednakże wskazane informacje nie dowiodły, że kwalifikuje się on do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca ww. piśmie nie udzielił wyczerpujących i jasnych informacji odnośnie swojej sytuacji finansowej. Przede wszystkim skarżący nie podał w nim z jakiego rodzaju prac dorywczych utrzymuje się z rodziną, kto je podejmuje, czy samodzielnie, czy też wspólnie z małżonką i jakie uzyskują z tego tytułu dochody. Nie wskazał również orientacyjnie w jakiej wysokości ponosi z rodziną miesięcznie koszty na codzienne utrzymanie i edukację córki. Wnioskodawca ww. piśmie jedynie ogólnikowo wskazał, że dochody z prac dorywczych są niewielkie oraz " że wszystko co mają to wydają". Na podstawie tych informacji nie można w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości dokonać oceny jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych, a co za tym idzie, nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nie podając powyższych informacji uniemożliwił uwzględnienie wniosku. Podkreślić należy, iż sam fakt bycia przez wnioskodawcę i jego małżonkę osobami bezrobotnymi nie przesądza niejako automatycznie o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Jak wskazano wyżej wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wyjaśnił, istotnych kwestii - wskazanych wyżej - do określenia których został wezwany. Stwierdzić należy, iż uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Niepełne wyjaśnienia co do sytuacji materialnej w szczególności do uzyskiwanych dochodów nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Jak wskazano wyżej w sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o pełne dane dotyczące wysokości dochodów wnioskodawcy i osób prowadzących z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Reasumując stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione dane w formularzu w zestawieniu z brakiem udzielenia pełnej odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu z dnia 21 sierpnia 2018r. uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia