VII SA/Wa 2389/24
WyrokWSA w Warszawie2025-02-06
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Renata Nawrot, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej niezgodnej z uchwałą krajobrazową jest prawidłowa, gdy nie ustalono daty umieszczenia tablicy oraz czy prawidłowo określono datę wszczęcia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji z uwagi na brak ustalenia, czy tablica reklamowa została umieszczona przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej, co jest kluczowe dla oceny legalności nałożonej kary. Ponadto, data wszczęcia postępowania z urzędu powinna być datą doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a nie datą sporządzenia tego zawiadomienia.Stan faktyczny
S. sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną przez Burmistrza Gminy K. za umieszczenie tablicy reklamowej o powierzchni 18 m2 na działce ewidencyjnej, co miało być niezgodne z uchwałą krajobrazową Rady Miejskiej K. z 2021 r. Spółka odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało decyzję Burmistrza. Spółka zaskarżyła decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, błędnego ustalenia daty wszczęcia postępowania oraz braku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 lipca 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z marca 2024 r. Zasądził od SKO na rzecz skarżącej kwotę 2064 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , Protokolant: ref. Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 lipca 2024 r. znak KOA/2359/Ar/24 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2064 (dwa tysiące sześćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z 22 lipca 2024 r. znak: KOA/2359/Ar/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), utrzymało
w mocy zaskarżoną przez S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, Spółka, strona) decyzję Burmistrza Gminy K. (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z [...] marca 2024 r. nr [...]w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej z tytułu umieszczenia tablicy reklamowej na działce ew. nr [...]
z obrębu [...]w K.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 18 października 2022 r. Burmistrz zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej oraz nałożenia obowiązku dostosowania albo usunięcia tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów uchwały nr [...]Rady Miejskiej K. z dnia
[...]lutego 2021 r. w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane,
w gminie K. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2021 r., poz. [...], dalej: uchwała krajobrazowa), która znajduje się na działce ew. nr [...] z obrębu [...]w K, a której powierzchnia reklamowa podczas pomiaru wyniosła 18 m2 (notatka służbowa i dokumentacja fotograficzna z wizji terenu z 15 września 2022 r. akta administracyjne). Jednocześnie organ I instancji powiadomił Spółkę o wyznaczonym na 8 listopada 2022 r. terminie przeprowadzenia oględzin, w celu dokonania kontroli miejsca umieszczenia tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego i ustalenia ich wielkości. W toku oględzin, z których sporządzono protokół ustalono, że urządzenie reklamowe zostało już usunięte. Skarżąca nie była obecna podczas oględzin. Pismem
z 30 listopada 2022 r. Burmistrz pouczył Spółkę o przysługujących jej uprawnieniach,
w tym o prawie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem przed wydaniem decyzji, jednakże nie skorzystała z przysługującego jej prawa.
Decyzją z [...]marca 2024 r. Burmistrz nałożył na Spółkę karę pieniężną
w wysokości 6424,00 zł z tytułu umieszczenia tablicy reklamowej o łącznej powierzchni reklamowej 18 m2, na działce ew. nr [...] z obrębu [...]w [...].
Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego tj:
- art. 37d ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977, dalej: u.p.z.p.) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niewłaściwą wykładnię (a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie) polegającą na uznaniu, że przepis art. 37d ust. 1 u.p.z.p. znajduje zastosowanie do tablic lub urządzeń reklamowych umieszczonych na nieruchomościach lub na obiektach budowlanych przed dniem wejścia w życie uchwały ustalającej zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, podczas gdy przepis ten wyraźnie przewiduje odpowiedzialność karnoadministracyjną jedynie w sytuacji, gdy tablica lub urządzenie reklamowe zostały umieszczone już po wejściu w życie uchwały krajobrazowej, gdyż wyłącznie wówczas istnieje możliwość, aby umieszczenie nośnika reklamowego było niezgodne
z przepisami uchwały krajobrazowej; a tym samym poprzez błędne uznanie przez organ I instancji, że przepis art. 37d ust. 1 u.p.z.p. sankcjonuje ewentualny brak realizacji obowiązku dostosowawczego, o którym mowa w art. 37a ust. 9 u.p.z.p. podczas, gdy ustawodawca nie odsyła w ww. przepisie do przepisu art. 37a ust. 9 u.p.z.p., w sytuacji gdy wydana w sprawie decyzja, oparta jest o przepis art. 37d ust. 1,3 i 4 ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w związku m.in. z przepisem art. 37d ust. 9 oraz art. 37a ust. 1 i 9 u.p.z.p., a więc przepis który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w części został uznany za niekonstytucyjny.
- art. 37d ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 61 § k.p.a. poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu przez organ I instancji, że datą wszczęcia postępowania z urzędu, od której nalicza się karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej jest data (dzień sporządzenia) zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu, w sytuacji gdy datą wszczęcia postępowania z urzędu w świetle ww. przepisu jest dzień doręczenia stronie przedmiotowego zawiadomienia, co w okolicznościach niniejszej sprawy miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie z uwagi na fakt, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania nastąpiło po dacie wskazanej przez organ w treści kwestionowanej decyzji, a nadto skarżąca niezwłocznie po wszczęciu postępowania zdemontowała tablicę reklamową, co obligowało organ prowadzący postępowanie do jego umorzenia bez wymierzania kary;
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo ziszczenia się przesłanek znikomej wagi naruszenia prawa oraz natychmiastowego zaprzestania naruszenia.
2. postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie:
- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i merytoryczne orzeczenie w sprawie, w sytuacji w której postępowanie stało się bezprzedmiotowe i powinno być umorzone;
- przepisów art. 6, 7, 10, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkujące:
- uznaniem, że tablica reklamowa posiada łączną powierzchnię reklamową 36 m2, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających powyższą okoliczność, która ma wpływ na wysokość nałożonej kary,
- uznaniem przez organ I instancji, że ocena przesłanki "znikomej wagi naruszenia prawa" zawiera się w ocenie ziszczenia się wskazanych błędnie przez ten organ stanów faktycznych, w sytuacji gdy przesłanka ta w sposób zamierzony została sformułowana przez ustawodawcę jako klauzula generalna i wymaga rozważenia całokształtu okoliczności charakteryzujących daną sprawę z perspektywy sprawiedliwościowej funkcji kary administracyjnej,
- pominięciem przez organ (w konsekwencji przyjęcia błędnego założenia interpretacyjnego opisanego w pkt 1b powyżej) szeregu szczególnych okoliczności niniejszej sprawy istotnych dla oceny przesłanki "znikomej wagi naruszenia prawa",
w tym przede wszystkim faktu niezwłocznego demontażu tablicy przez skarżącą,
- art. 8 oraz art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady przekonywania.
Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżoną decyzją z 22 lipca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...]marca 2024 r.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II podniósł, że zgodnie z art. 37a ust. 1-3 u.p.z.p., rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych,
z jakich mogą być wykonane (ust. 1). W uchwale tej rada gminy może ustalić zakaz sytuowania ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, z wyłączeniem szyldów. W myśl art. 37b ust. 1 i 3 u.p.z.p. podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1, podlega karze pieniężnej. Karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, wójt (burmistrz, prezydent miasta). Karę pieniężną wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia (art. 37 b ust. 4). Zgodnie z art. 37b ust. 5 w przypadku, gdy w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe nie są zgodne z przepisami, o których mowa w ust. 1, w decyzji tej określa się: 1) wysokość kary pieniężnej za okres od dnia wszczęcia postępowania w sprawie do dnia wydania decyzji, oraz 2) obowiązek dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia. Wysokość kary pieniężnej ustala się jako iloczyn pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącej ekspozycji reklamy, wyrażonej
w metrach kwadratowych oraz 40- krotności uchwalonej przez radę gminy stawki części zmiennej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 17a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70), powiększony o 40-krotność uchwalonej przez radę gminy stawki części stałej tej opłaty, za każdy dzień niezgodności tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego z przepisami, o których mowa w ust. 1 (art. 37 b ust. 8). Jeżeli zaś rada gminy nie określiła wysokości stawek opłaty reklamowej, o których mowa w ust. 1, wysokość kary pieniężnej ustala się jako iloczyn pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącej ekspozycji reklamy, wyrażonej w metrach kwadratowych oraz 40-krotności maksymalnej stawki części zmiennej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, powiększony
o 40-krotność maksymalnej stawki części stałej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. g tej ustawy, za każdy dzień niezgodności tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego z przepisami, o których mowa w ust. 1 (art. 37b ust. 9). Jeśli kształt urządzenia reklamowego uniemożliwia wyznaczenie pola powierzchni służącej ekspozycji reklamy, o którym mowa w ust. 8 lub 9, wysokość kary pieniężnej zależy od pola powierzchni bocznej prostopadłościanu opisanego na urządzeniu reklamowym (art. 37b ust. 10).
Dalej SKO wskazało, że Rada Miejska K. w dniu [...]lutego 2021 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, w gminie K.. W myśl
§ 2 pkt 15 uchwały krajobrazowej przez tablicę reklamową należy rozumieć tablicę reklamową w rozumieniu art. 2 pkt 16b ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm. dalej.: u.p.z.p.). Zgodnie z § 3 ust. 1 tej uchwały krajobrazowej na całym obszarze gminy K. zakazuje się sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem:
1) szyldów;
2) publicznych tablic reklamowych i urządzeń reklamowych ustawianych przez Gminę K.;
3) tablic reklamowych i urządzeń reklamowych umieszczonych na rowerach K. Roweru Miejskiego;
4) tablic reklamowych informujących o fundatorach obiektu małej architektury przeznaczonego do ogólnodostępnego użytku i umieszczonego na terenie publicznym.
Zgodnie z § 3 ust. 2 uchwały krajobrazowej na całym obszarze gminy K. zakazuje się sytuowania tablic reklamowych, urządzeń reklamowych, obiektów małej architektury oraz ogrodzeń w sposób naruszający ograniczenia wynikające z przepisów odrębnych, w szczególności z zakresu ochrony przyrody, ochrony zabytków oraz prawa wodnego. Stosownie zaś do § 9 ust. 1 ww. uchwały krajobrazowej istniejące w dniu wejścia w życie uchwały tablice reklamowe
i urządzenia reklamowe należy dostosować do zakazów, zasad i warunków określonych w uchwale w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie (ust. 1). W myśl § 9 ust. 2, dla istniejących w dniu wejścia w życie uchwały tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, z zastrzeżeniem ust. 3, ustala się następujące reguły dostosowania do zasad i warunków określonych w uchwale:
1) należy usunąć wszystkie niezgodne z przepisami uchwały tablice reklamowe lub urządzenia reklamowe wraz ze wszystkimi ich elementami w tym z ich zamocowaniami;
2) należy przywrócić elementy budynków oraz fragmenty gruntów zmienione
w wyniku sytuowania tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych niezgodnych
z przepisami uchwały do stanu poprzedniego, w szczególności poprzez uzupełnienie braków w powierzchniach i nawierzchniach.
Z kolei istniejące w dniu wejścia w życie uchwały publiczne tablice reklamowe
i urządzenia reklamowe ustawiane przez Gminę K. oraz tablice reklamowe o ufundowaniu obiektu małej architektury przeznaczonego do ogólnodostępnego użytku i umieszczonego na terenie publicznym nie wymagają dostosowania (ust. 3). Istniejące w dniu wejścia w życie uchwały obiekty małej architektury i ogrodzenia nie wymagają dostosowania (ust. 4). Uchwała weszła w życie 28 kwietnia 2021 r.
Organ podniósł, iż administracyjna kara pieniężna jest nakładana na podmiot dopuszczający się deliktu bez związku z jego zawinieniem, a odpowiedzialność za delikt ma charakter obiektywny (zasada bezprawności). Kara nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego
z prawem. Stwierdzenie tego stanu obliguje organ do wszczęcia postępowania w celu ustalenia sprawcy deliktu administracyjnego i nałożenia na niego kary pieniężnej.
W związku z powyższym, w ocenie SKO, w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie wymierzenia kary zostało prawidłowo wszczęte wobec umieszczenia na terenie działki ew. nr [...] z obrębu [...]w K. tablicy reklamowej, co było sprzeczne z postanowieniami uchwały Rady Miejskiej K. z dnia [...] lutego 2021 r.
Kolegium podniosło również, że kara wymierzona została za okres od 18 października 2022 r. (data wszczęcia postępowania) do 8 listopada 2022 r (dzień oględzin podczas, których stwierdzono usuniecie tablicy). tj. 22 dni. Natomiast wysokość kary ustalona została, stosownie do art. 37 d ust. 9 u.p.z.p. jako iloczyn pola powierzchni tablicy reklamowej służącej ekspozycji reklamy, wyrażonej w metrach kwadratowych oraz 40-krotności maksymalnej stawki części zmiennej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. h u.p.z.p. z dnia 12 stycznia 1991 r.
o podatkach i opłatach lokalnych, powiększony o 40-krotność maksymalnej stawki części stałej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. g u.p.z.p., za każdy dzień niezgodności tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego z przepisami,
o których mowa w ust. 1. Stawki ww. opłat określone zostały obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2022 (M.P. z 2021 r., poz. 724). Maksymalna stawka części stałej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. g u.p.z.p. wynosiła 2,80 zł, zaś maksymalna stawka części zmiennej opłaty reklamowej, o której mowa
w art. 19 pkt 1 lit. h wynosiła 0,25 zł.
Kara została zatem ustalona według następujących danych:
[18 m² x (40 x 0,25 zł) + (40 x 2,80 zł)] x 22={180 +112] x 22 = 292 zł x 22= 6424,00 zł.
Odnosząc się do kwestii zastosowania art. 189 f k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że
w świetle ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, waga naruszenia przez skarżącą prawa - zakazu umieszczania reklam zgodnie z zasadami określonymi
w uchwale krajobrazowej - nie była znikoma. Skarżąca jako przedsiębiorca, niewątpliwie powinna mieć wiedzę o obowiązujących zasadach umieszczania reklam na terenie Gminy K., zwłaszcza, że uchwała krajobrazowa zaczęła obowiązywać z dniem 28 kwietnia 2021 r. W niniejszym przypadku było to naruszenie przez Spółkę postanowień uchwały krajobrazowej, z którego Spółka czerpała korzyści finansowe. Pomimo, że Spółka zaprzestała naruszania prawa to waga naruszenia
z całą pewnością nie jest znikoma, bowiem tak można byłoby mówić, gdyby naruszenie prawa było związane z ochroną istotnego interesu strony bądź wystąpieniem sytuacji,
w której strona podejmuje działania wprawdzie bezprawne, ale w celu zapewnienia ważnych potrzeb egzystencjalnych, natomiast w przedmiotowej sprawie strona, umieszczając tablicę reklamową z naruszenia czerpała korzyści finansowe.
Końcowo organ wskazał, że w jego ocenie nie zostało przez Spółkę dowiedzione, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania wolnostojąca reklama została umieszczona przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej i zgodnie
z obowiązującymi wówczas przepisami tj. na podstawie zgłoszenia lub pozwolenia na budowę.
Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła tożsame zarzuty co w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymując stanowisko wyrażone
w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań
i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W wyniku rozpoznania sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] marca 2024 r. wymierzającą skarżącej karę pieniężną wysokości 6424,00 zł za umieszczenie w dniach 18 października 2022 r. do 8 listopada 2022 r tablicy reklamowej na działce ew. nr [...] z obrębu [...]
w K.
W kontrolowanej sprawie organy jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji określiły przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uchwalone na jej podstawie przez Radę Miejską K przepisy uchwały krajobrazowej.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 37d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi w szczególności, że podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne
z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1, podlega karze pieniężnej – ust. 1. Karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, wójt (burmistrz, prezydent miasta) – ust. 3. Karę pieniężną wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie
w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia – ust. 4.
W przypadku, gdy w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, tablica reklamowa lub urządzenie reklamowe nie są zgodne z przepisami, o których mowa w ust. 1,
w decyzji tej określa się:
1) wysokość kary pieniężnej za okres od dnia wszczęcia postępowania w sprawie do dnia wydania decyzji, oraz
2) obowiązek dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia – ust 5.
Decyzja, o której mowa w ust. 5, podlega natychmiastowemu wykonaniu
w części dotyczącej obowiązku, o którym mowa w ust. 5 pkt 2 – ust. 6.
Z kolei wysokość kary pieniężnej ustala się jako iloczyn pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącej ekspozycji reklamy, wyrażonej
w metrach kwadratowych oraz 40-krotności uchwalonej przez radę gminy stawki części zmiennej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 17a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70), powiększony o 40-krotność uchwalonej przez radę gminy stawki części stałej tej opłaty, za każdy dzień niezgodności tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego z przepisami, o których mowa w ust. 1 – ust. 8.
Jeżeli rada gminy nie określiła wysokości stawek opłaty reklamowej, o których mowa w ust. 1 ( co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), wysokość kary pieniężnej ustala się jako iloczyn pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącej ekspozycji reklamy, wyrażonej w metrach kwadratowych oraz 40-krotności maksymalnej stawki części zmiennej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, powiększony
o 40-krotność maksymalnej stawki części stałej opłaty reklamowej, o której mowa w art. 19 pkt 1 lit. g tej ustawy, za każdy dzień niezgodności tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego z przepisami, o których mowa w ust. 1 – ust. 9.
Zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z § 3 ust. 1 uchwały krajobrazowej na całym obszarze gminy K. zakazuje się sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych z wyjątkiem: 1) szyldów; 2) publicznych tablic reklamowych i urządzeń reklamowych ustawianych przez Gminę K; 3) tablic reklamowych i urządzeń reklamowych umieszczonych na rowerach K. Roweru Miejskiego); 4) tablic reklamowych informujących
o fundatorach obiektu małej architektury przeznaczonego do ogólnodostępnego użytku
i umieszczonego na terenie publicznym.
Natomiast zgodnie z § 9 ust. 1 ww. uchwały istniejące w dniu wejścia w życie uchwały tablice reklamowe i urządzenia reklamowe należało dostosować do zakazów, zasad i warunków określonych w uchwale w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia
w życie.
W tym miejscu Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja Kolegium z 22 lipca 2024 r. zapadła już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK, Trybunał) z 12 grudnia 2023 r. w sprawie sygn. akt P 20/19 (publ. Dz. U. z 2023 r. poz. 2739),
w którym Trybunał orzekł, że art. 37a ust. 9 u.p.z.p. w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 u.p.z.p., warunków
i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu wyroku z 12 grudnia 2023 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że doszło do pominięcia prawodawczego, czyli sytuacji, w której ustawodawca co prawda unormował jakąś dziedzinę stosunków społecznych, ale pominął pewien element regulacji, który powinien być integralną, funkcjonalną częścią jakiejś normy. Trybunał przyznał, że przyjęcie przez organ gminy aktu prawa miejscowego, jakim jest tzw. uchwała krajobrazowa, jest niewątpliwie motywowane interesem publicznym, gdyż gmina chce w ten sposób zadbać o przestrzeń publiczną i doprowadzić do tzw. ładu reklamowego. Skutkiem takiego działania jest godzenie w prawa majątkowe właścicieli tablic i nośników powstałych przed wejściem w życie tej uchwały, na podstawie ważnych pozwoleń na budowę. Właściciele są bowiem zmuszeni do usunięcia tablic
i nośników objętych uchwałą, na własny koszt i bez zapewnienia im odszkodowania. Oznacza to, że ich prawo własności zostało ograniczone, ponieważ nie mogą oni korzystać ze swojej nieruchomości w zakresie objętym treścią Uchwały Krajobrazowej, a dodatkowo zmuszeni są do zlikwidowania przedmiotu stanowiącego część ich majątku. Art. 37a ust. 9 u.p.z.p. nie przewiduje przy tym ani możliwości wprowadzenia wyjątków w zakresie dostosowania tablic i nośników do warunków określonych
w uchwale krajobrazowej, ani określenia przez organ gminy mechanizmu kompensacyjnego, będącego źródłem słusznego odszkodowania, należnego tym podmiotom na mocy art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Brak tego mechanizmu stanowi pominięcie prawodawcze, którego istnienie sprawia, że w zakresie, w jakim kwestionowany przepis nie przewiduje takiego mechanizmu, jest on niezgodny
z Konstytucją RP. Skutkiem omawianego wyroku TK jest zatem to, że do czasu wprowadzenia regulacji ustawowych dotyczących podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania za wspomniane dostosowanie lub usunięcie tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych wzniesionych legalnie przed wejściem w życie danej uchwały krajobrazowej, nie jest możliwe ani nałożenie kary administracyjnej, ani obowiązku usunięcia tych reklam lub urządzeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 1 kwietnia 2024 r sygn. akt II OSK 495/23 oraz sygn. akt II OSK 403/23).
W świetle powyższego dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy ustalić datę umieszczenia tablicy reklamowej na nieruchomości,
a następnie ustalenia wymaga czy została ona umieszczona na podstawie zgody budowlanej. Jest to kluczowe w niniejszej sprawie. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez orzekające w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wynika, kiedy tablica reklamowa została posadowiona na przedmiotowej nieruchomości.
Należy zauważyć, iż bez wątpienia ustalenie stanu faktycznego, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., należy do organów administracji i powinno być przeprowadzone w sposób wyczerpujący i całościowy. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest konieczne dla późniejszego prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni w stanie faktycznym sprawy, który nie może budzić żadnych wątpliwości. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika aby organy orzekające podjęły jakiekolwiek działania nakierowane na ustalenie, kiedy została wzniesiona tablica reklamowa na działce ewid. nr [...] z obrębu [...]. Uchwała krajobrazowa opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., a weszła w życie w dniu 28 kwietnia 2021 r. Organy poczyniły ustalenia dotyczące aktualnego stanu faktycznego na dzień dokonywania pomiaru tj. 15 września 2022 r., które to ustalenia skarżąca kwestionuje, zabrakło natomiast czynności nakierowanych na ustalenie, czy w dniu wejścia w życie uchwały tablica ta istniała. Okoliczność ta okazuje się być kluczowa. Gdyby bowiem okazało się, że skarżąca umieściła tablicę reklamową przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, postępowanie w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za jej umieszczenie na nieruchomości może okazać się bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw do zastosowania sankcji administracyjnej w postaci wymierzenia kary pieniężnej za okres od wszczęcia z urzędu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.). W przeciwnym wypadku, gdyby tablica reklamowa została umieszczona przez skarżącą bez zgody budowlanej, wówczas dopiero organ administracji miałby możliwość stosowania sankcji przewidzianych w art. 37d ust. 1 i 4 u.p.z.p., zastrzegając że będzie to uwarunkowane indywidualnymi okolicznościami sprawy o charakterze przedmiotowym i podmiotowym.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organy stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., dokonają należytych ustaleń, oceniając wszystkie zgromadzone w sprawie dowody i uwagi Sądu oraz wyrok Trybunału powołany w sprawie.
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego daty wszczęcia postępowania, Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przepisie art. 61 § 3 i 3a k.p.a. doprecyzowano datę wszczęcia postępiania na żądanie strony wskazując, że jest nią dzień doręczenia organowi żądania strony lub wprowadzenia tego żądania do systemu teleinformatycznego. Jak słusznie przypomniał WSA w Krakowie w powołanych wyżej orzeczeniach, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego – co do zasady – nie formalizują natomiast sposobu wszczęcia postępowania z urzędu, a zatem nie przewidują orzekania o tym, że postępowanie zostaje wszczęte. Utrwalony i jednolity
w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie, przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona. W orzecznictwie przyjęto zatem, że za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem że o czynności tej powiadomiono stronę (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., II OSK 1679/10, LEX nr 1151992; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1999 r., I SA/Lu 1262/98, LEX nr 40366; wyrok NSA z dnia 26 października 1999 r., III SA 7955/98, LEX nr 43944; postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., SA 654/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 15).
Zazwyczaj taką pierwszą czynnością urzędową, którą podejmują organy administracji publicznej, gdy zamierzają wszcząć postępowanie z urzędu, jest zawiadomienie strony lub znanych już wówczas stron o wszczęciu postępowania. Sąd przychyla się do stanowiska, że wszczęcie postępowania z urzędu następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie. Pozytywnie należy jednak ocenić te poglądy doktryny, w których przyjmuje się, że taką czynnością będzie przede wszystkim dzień zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a w braku takiego zawiadomienia – dzień pierwszego wezwania w sprawie (zob. R. Hauser, Wszczęcie postępowania administracyjnego, Opubl. w: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny
i Socjologiczny, Rok LX – zeszyt 1 – 1998, s. 8).
Datą wszczęcia postępowania z urzędu, jest dzień podjęcia pierwszej czynności w stosunku do strony, najczęściej zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. II OSK 543/21). Jeśli natomiast zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania ma być pierwszą czynnością, to - stosując w tym zakresie przepisy o doręczeniach - należałoby przyjąć, że czynność ta jest dokonana nie w dniu stworzenia pisma o zawiadomieniu, ale w dniu kiedy pismo to zostało doręczone stronie w trybie k.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie
z dnia 10 maja 2023 r. II SA/Kr 346/23).
W konsekwencji Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone np. w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt SA 152/81, GP 1982/1, w którym przyjęto, że ustalając datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu bierze się pod uwagę pierwszą czynność dokonaną przez organ administracji państwowej na zewnątrz w stosunku do strony. Korespondencja wewnętrzna pomiędzy organami nie skutkuje wszczęciem postępowania (zob. też postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r, SA 654/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 15).
Konkludując, mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. w punkcie 1 sentencji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] marca 2024 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł
w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2028 r. poz. 265). Na koszty postępowania sądowego składają się: wpis od skargi (257 zł), koszty zastępstwa procesowego (1.800 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło