VII SA/Wa 2405/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku postanawia: odmówić przyznania R. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. R. K. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni 70 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,5 ha. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie z prowadzenia gospodarstwa rolnego, uzyskując dochód w wysokości 400 zł miesięcznie. Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku. R.K. udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 23 listopada 2015 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że R. K. nie wykazał w sposób przekonujący i wiarygodny, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. Udzielone przez skarżącego informacje budzą wątpliwości i nie pozwalają na przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego przez R. K. wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 400 zł miesięcznie. Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, pismem z dnia 16 listopada 2015 r., na podstawie art. 255 ustawy, zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, czy oprócz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje inne dochody, jeśli tak, należy wskazać, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, - wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - wskazanie, czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności, czy prowadzi działalność związaną z wyłapywaniem bezdomnych zwierząt, jeśli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - podanie wysokości miesięcznych wydatków, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłaty za gaz, prąd, wodę itp.), - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia). W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący w piśmie z dnia 23 listopada 2015 r. wskazał, że nie posiada konta bankowego. Oświadczył, że wydatki za gaz wynoszą około 45 zł miesięcznie, podniósł, że musi zakupić opał. Oświadczył, że nie korzysta z opieki społecznej. W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji wynikających ze złożonego wniosku oraz z pisma z dnia 23 listopada 2015 r. nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy, z uwagi na wątpliwości dotyczące rzeczywistych dochodów skarżącego. Zauważyć bowiem trzeba, że R. K. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na zawarte w piśmie z 16 listopada 2015 r. wezwanie do wyjaśnienia, czy oprócz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego uzyskuje inne dochody, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., a także czy prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności działalność związaną z wyłapywaniem bezdomnych zwierząt, jeśli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu. Wskazać w tym miejscu trzeba, że z dostępnego w internecie "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy B. w roku 2014" wynika, że cyt.: "Odławianiem bezdomnych zwierząt i umieszczaniem ich w schronisku będzie zajmował się Pan R. K. zam. W., ul. [...], który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wyłapywania bezdomnych zwierząt na terenie naszej gminy". Skarżący na 2014 r. miał podpisaną umowę na odławianie zwierząt także z Gminą R., co wynika z "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy R. w 2014 roku" przyjętego uchwałą Rady Gminy R. z [...] marca 2014 r. nr [...]. W internecie dostępne jest również sprawozdanie Burmistrza W. z lutego 2010 r., z którego wynika, że w styczniu 2010 r. została podpisana umowa z R. K. na wyłapywanie bezdomnych zwierząt z terenu Gminy W. i dostarczanie ich do schroniska, z ceną ryczałtową za 1 miesiąc wynoszącą 3900 zł. W świetle ww. informacji brak jakiejkolwiek odpowiedzi skarżącego na pytanie, czy aktualnie prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności związaną z wyłapywaniem bezdomnych zwierząt, a także na pytanie, czy oprócz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego uzyskuje inne dochody, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia, powoduje, że wątpliwości budzi jego twierdzenie o utrzymywaniu się wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 400 zł miesięcznie. Podkreślenia wymaga, że strona postępowania wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać w sposób przekonujący i wiarygodny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Strona powinna zatem poprzez rzetelne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów udowodnić, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Należy też zauważyć, że w przypadku, gdy sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W niniejszej sprawie, pomimo skorzystania przez referendarza sądowego z trybu, o którym mowa w art. 255 ustawy, informacje przedstawione przez R.K. budzą wątpliwości i nie pozwalają na stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. Z uwagi na brak jakiegokolwiek odniesienia się przez wnioskodawcę do zawartych w piśmie z 16 listopada 2015 r. pytań zmierzających do ustalenia, czy oprócz dochodów z gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje jeszcze inne dochody, nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i niebudzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).