VII SA/Wa 246/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. I. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia skargę oddala Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. I. na podstawie art. 89 pkt 1, art 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 219 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków w Z. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego, iż budynek produkcyjny - fermentownia położony przy ul. M. w Z., jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, iż celem uzyskania zaświadczenia było skorzystanie przez M. I. ze zwolnienia w podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten stanowi, że zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wskazał, iż przesłanką zwolnienia nieruchomości wpisanej indywidualnie do rejestru zabytków od podatku od nieruchomości jest fakt jej utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepis ten należy rozpatrywać w świetle odpowiednich uregulowań ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która nakłada na właścicieli i posiadaczy zabytków szereg obowiązków, związanych z zachowaniem zabytków i utrzymaniem ich we właściwym stanie. Zgodnie z art. 5 pkt 2 tej ustawy na posiadaczu zabytku spoczywa obowiązek zapewnienia warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku. Przepis art. 3 definiuje prace konserwatorskie jako działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań (pkt 6), prace restauratorskie - jako działania mające na celu wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznych zabytku, w tym, jeżeli istnieje taka potrzeba, uzupełnienie lub odtworzenie jego części, oraz dokumentowanie tych działań (pkt 7), natomiast robotami budowlanymi, w rozumieniu art. 3 pkt 8, są roboty budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, podejmowane przy zabytku lub w otoczeniu zabytku. Zapewnienie warunków prowadzenia tych działań ma na celu realizację innego obowiązku, określonego w art. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie. Organ właściwy przed wydaniem zaświadczenia powinien dokonać oceny aktualnego stanu zabytku i ustalić, czy jest on "najlepszy", tzn. odpowiedni do historycznych, naukowych i artystycznych wartości obiektu. Organ ten nie ma natomiast obowiązku dokonać oceny stanu zabytku od dnia wydania poprzedniego zaświadczenia, czy od momentu nabycia zabytku przez ubiegającego się o wydanie zaświadczenia, względnie - od innego wydarzenia mającego istotne znaczenie dla stanu faktycznego i prawnego obiektu. Wniosek taki implikuje sam charakter zaświadczenia, które stanowi oświadczenie o wiedzy organu, jaką dysponuje on w danej chwili oraz treść przepisu art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który, jako podstawę zwolnienia z podatku wskazuje okoliczność, że zabytek jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Użycie takiego sformułowania przesądza o tym, zdaniem organu odwoławczego, że organ właściwy do wydania zaświadczenia jest zobowiązany do obiektywnego ustalenia aktualnego stanu zabytku. Organ II instancji wskazał, iż na mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2000 r., do rejestru zabytków został wpisany "zespół budynków dawnej [...][...] przy ul. M. w Z., składający się z: budynku administracyjnego, budynku produkcyjnego - fermentowni. Ochronie konserwatorskiej podlegają budynki w granicach ich murów zewnętrznych wraz z kompleksem piwnic pod budynkami." Na mocy tej decyzji do rejestru zabytków został wpisany nie tylko zespół budowlany, ale także wymienione w niej budynki indywidualnie. Zdaniem organu odwoławczego Miejski Konserwator Zabytków w Z. trafnie ustalił, iż budynek produkcyjny - fermentownia położony przy ul. M., nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z protokołu oględzin tego budynku, przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2012 r., wynika, że nie jest on użytkowany. Na podłogach zalega woda opadowa, przedostająca się do wewnątrz przez nieszczelne świetliki dachowe, mury obwodowe są zawilgocone z rozwijającymi się porostami, a cegła tych murów od wewnątrz jest spudrowana i ulega korozji. Cegły wypełniające są zawilgocone i omszałe. Na dwuteownikach sklepień Kleina widoczne są skorodowania. W oknach częściowo brak przeszklenia, przesłonięte są folią i miejscami płytą wiórową. Ściany wewnętrzne z częściowymi ubytkami tynków, podobnie stropy Kleina. Piwnice miejscami suche, częściowo zawilgocone i zagrzybione. Na elewacjach budynku widoczne ubytki tynki i zawilgocenia. Fakty te, które potwierdza także wykonana dokumentacja fotograficzna. Organ II instancji podzielił pogląd organu I instancji, że budynek produkcyjny - fermentownia nie znajduje się we właściwym stanie, pozwalającym nie tylko na jego zachowanie w odpowiedniej kondycji technicznej, ale także na wyeksponowanie jego wartości historycznych, naukowych i artystycznych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. I.. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego: 1) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a.; b) art. 138 § 1 pkt k.p.a., poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia; c) art. 219 k.p.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania stronie skarżącej zaświadczenia stwierdzającego, iż budynek produkcyjny - fermentownia, położony przy ul. M. w Z., jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, 2) naruszenie prawa materialnego - poprzez: a) niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 5 § ust. 2, 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z dnia 17.09.2003 r. z póżn. zm.), polegające na przyjęciu, że strona skarżąca nie utrzymywała i nie konserwowała, budynku Fermentowni jako zabytku, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Miejskiego Konserwatora Zabytków w Z.. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymujące postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków w Z. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego, że budynek produkcyjny - fermentownia położony przy ul. M. w Z., jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest uregulowane w dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (§ 2 pkt 1) oraz jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2 pkt 2). Z kolei stosownie do treści art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony i odformalizowany (por. J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, str. 833). Na postępowanie składają się wyłącznie czynności materialno-techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W przedmiotowym postępowaniu nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, - jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Dlatego zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Potwierdza ono stan ustalony, jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie (por. m.in. wyrok NSA z 16 września 2005 r., sygn. II OSK 36/05, wyroki WSA w Warszawie z 23 marca 2006 r., sygn. I SA/Wa 1356/04 oraz z 21 listopada 2008 r., sygn. III SA/Wa 1612/08). Przewidziana w art. 218 § 2 K.p.a. możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia sprowadza się w istocie do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych. Postępowanie wyjaśniające nie może prowadzić do dokonywania jakichkolwiek ocen, w tym ocen prawnych odnośnie informacji będących w dyspozycji organu. Tak więc w przypadku, gdy organ dysponuje takimi danymi z kartotek, ewidencji, rejestrów lub akt innego rodzaju, których potwierdzenia domaga się wnoszący o wydanie zaświadczenia, winien niezwłocznie wydać zaświadczenie. Organ nie może natomiast wydać zaświadczenia potwierdzającego fakty, które nie wynikają z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się wydania zaświadczenia stwierdzającego, że stanowiący jej własność budynek produkcyjny - fermentownia położony przy ulicy M. w Z., wpisany do rejestru zabytków pod nr [...], jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. W ocenie Sądu za trafne należy uznać stanowisko organu z którego wynika, że budynek fermentowni nie jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z protokołu oględzin tego budynku przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2012 r., wynika, że przedmiotowy budynek nie jest użytkowany. Na podłogach zalega woda opadowa, przedostająca się do wewnątrz przez nieszczelne świetliki dachowe, mury obwodowe są zawilgocone z rozwijającymi się porostami, a cegła tych murów od wewnątrz jest spudrowana i ulega korozji. Cegły wypełniające są zawilgocone i omszałe. Na dwuteownikach sklepień Kleina widoczne są skorodowania. W oknach częściowo brak przeszklenia, przesłonięte są folią i miejscami płytą wiórową. Ściany wewnętrzne z częściowymi ubytkami tynków, podobnie stropy Kleina. Piwnice miejscami suche, częściowo zawilgocone i zagrzybione. Na elewacjach budynku widoczne ubytki tynki i zawilgocenia. Stan ogólny kwalifikuje budynek do podjęcia pilnego remontu kapitalnego co potwierdza także wykonana dokumentacja fotograficzna. Wobec stwierdzenia, że stan zachowania budynku jest zły i obiekt niszczeje organ trafnie uznał, że budynek nie jest należycie utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W tej sytuacji zasadna była odmowa wydania zaświadczenia stwierdzającego, iż budynek produkcyjny - fermentownia jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Sąd nie dostrzegł także naruszenia przepisów procesowych, gdyż postępowanie wyjaśniające nie ma na celu ustalenia stanu faktycznego, a jedynie zbadanie dokumentów, które ten stan potwierdzają. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.