VII SA/Wa 2460/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. wniosku Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. S., A. R., E.y Ł., H. M., J. K., K. M., M. W., M. M., M. M., M. M., M.W., R. S., S. W. i Te. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...]lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego postanawia: odmówić dopuszczenia Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w [...] do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postepowania Stowarzyszenie ... z siedzibą w ... na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi M. S., R. S., J. K., T. K., S. W., M. W., M. W., H. M., M. M., A. R., M. M., K., M., M. M., E. L., reprezentowanych w sprawie przez adwokata K. W., na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia ... lipca 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego. Pełnomocnik Stowarzyszenia E. B. złożył Statut Stowarzyszenia oraz wypis z Krajowego Rejestru Sądowego, w którym Stowarzyszenie zostało zarejestrowane pod numerem .... Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.) udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 P.p.s.a. przyznaje natomiast zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Wykładnia art. 33 § 2 P.p.s.a. zapewniająca szeroki dostęp do procesowej pozycji uczestnika postępowania, a tym samym możliwości korzystania na podstawie art. 12 P.p.s.a. - ze służących stronie uprawnień procesowych, urzeczywistnia konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego i prawa do sądu (post. NSA z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 730/05). Istotą udziału organizacji społecznej jest zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. A zatem, sąd administracyjny badając zgłoszony w trybie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien sprawdzić, czy spełnione są warunki formalno- prawne, tj. organizacja jest powołana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej uwzględnia charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; czy udział tej organizacji odpowiada celowi sądownictwa administracyjnego tj. sprzyja realizacji "sądowej kontroli administracji" i wreszcie, czy organizacja realizuje cel publiczny do którego została powołana. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też działania te mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej musi mieć zatem zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 P.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Ten kierunek wykładni potwierdza także przywoływana rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom – ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego" (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2/23). W sprawach sądowoadministracyjnych organizacje społeczne mogą występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 P.p.s.a.), mogą również również występować w obronie interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855) Stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W sytuacji gdy wnoszące o dopuszczenie do udziału w sprawie stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a. (co nie jest sporne w niniejszej sprawie), sąd powinien zbadać, czy sprawa, do której udział stowarzyszenie zgłosiło dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny i te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie. Zgodnie z przedłożonym statutem, celem stowarzyszenia jest m in. - prowadzenie działań zmierzających do zabezpieczenia praw konsumentów- pasażerów, - upowszechnianie wiedzy o prawach pasażerów, - prowadzenie poradnictwa konsumenckiego oraz udzielanie pomocy pasażerom w dochodzeniu ich roszczeń, - opracowanie raportów, opinii, ocen i wniosków w zakresie praw pasażera i zrównoważonego rozwoju pasażerskich przewozów lotniczych, - występowanie w sprawach o ochronę konsumentów przed władzami i organami wymiaru sprawiedliwości, - realizowanie zadań państwowych w dziedzinie ochrony konsumentów, zlecanych przez organy administracji rządowej i samorządowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazane wyżej działania statutowe stowarzyszenia nie mogą mieć znaczenia ani dla celów postępowania sądowego, ani dla interesu ogólnospołecznego. Zakres działania wykazany w statucie obejmuje zakres działania pełnomocnika profesjonalisty - adwokata, czy radcy prawnego i do tego sprowadzałby się udział stowarzyszenia w sprawie. Wykonywanie zawodów prawniczych wiąże się z uzyskaniem odpowiednich uprawnień, a udział tego typu pełnomocników podlega wyraźnie do nich adresowanym przepisom procedury. Dopuszczenie do udziału w sprawie, stowarzyszenia z tak zakreślonymi celami omijałoby rygory jakim poddani są profesjonalni pełnomocnicy procesowi. Takie obejście przepisów jest niedopuszczalne, co nie pozwala na nadanie działaniom stowarzyszenia cechy uprawniającej do dopuszczenia do udziału w sprawie. Dla Sądu oczywistym jest, że działalność polegająca na obejściu prawa, jest działalnością wbrew celom sądownictwa, także wbrew interesowi ogólnospołecznemu. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.