VII SA/Wa 2461/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-11
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Joanna Gierak – Podsiadły, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prowadzenie prac porządkowych i przygotowawczych do uruchomienia działalności gospodarczej w budynku, który nie uzyskał ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, stanowi nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prowadzenie prac porządkowych i przygotowawczych, takich jak ustawianie mebli, maszyn do szycia, skrojonego materiału oraz obecność pracowników, jednoznacznie wskazuje na faktyczne użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W związku z tym, przystąpienie do takich działań przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stanowi naruszenie art. 54 i 55 Prawa budowlanego, co obliguje organ do wymierzenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego dotyczące czynności kontrolnych (art. 81a) nie wymagają uprzedniego zawiadamiania stron o terminie ich przeprowadzenia, a podpisanie protokołu bez zastrzeżeń przez stronę oznacza brak kwestionowania ustaleń organu.Stan faktyczny
Skarżąca B. T. została ukarana karą pieniężną w wysokości 75.000 zł za nielegalne przystąpienie do użytkowania budynku mieszkalno-produkcyjno-usługowego. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że w budynku funkcjonował zakład krawiecki, mimo braku ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżąca kwestionowała zasadność kary, twierdząc, że w budynku prowadzono jedynie prace porządkowe i przygotowawcze do uruchomienia działalności, a kontrola została przeprowadzona z naruszeniem procedury. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że budynek był faktycznie użytkowany.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę B. T.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.), Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. T. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie grzywny z tytułu nielegalnego użytkowania skargę oddala
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (nazywany dalej
"[...] WINB") postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], na
podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2
ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623)
po rozpatrzeniu zażalenia B. T. (nazywanej dalej "skarżącą") na
postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]
(nazywanego dalej "PINB w [...]") Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r.
wymierzające inwestorowi - skarżącej karę w wysokości 75.000 (słownie:
siedemdziesiąt pięć tysięcy) złotych z tytułu nielegalnego przystąpienia do
użytkowania budynku mieszkalno - produkcyjno - usługowego położonego na
nieruchomościach oznaczonych nr ew. [...] i [...] przy ul. W. w
G. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia [...] WINB podał, że w dniu 6 czerwca
2011 r. wpłynął do PINB w [...] wniosek skarżącej o udzielenie pozwolenia
na użytkowanie budynku przeznaczonego na cele mieszkaniowe i produkcyjno -
usługowe. Budynek został zrealizowany na podstawie decyzji Starosty
[...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r., znak: [...]
zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej skarżącej pozwolenia na budowę
budynku gospodarczego z kuchnią letnią, garażem i przyłączami na dz. nr ew. [...] i [...] położonych w G. przy ul. W. W trakcie realizacji inwestycji
decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] ustalił
na rzecz skarżącej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie
istniejącego budynku z przeznaczaniem na cele mieszkaniowe i produkcyjno -
usługowe. Na tej podstawie, na wniosek inwestora, Starosta [...] zmienił
dwukrotnie własną decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. w części dotyczącej
projektu budowlanego i decyzjami z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz z dnia [...] grudnia
2010 r. udzielił skarżącej pozwolenia na budowę budynku z przeznaczeniem na cele
mieszkaniowe i produkcyjno — usługowe według zamiennych projektów
budowlanych.
PINB w [...] przeprowadził w dniu [...] czerwca 2011 r. oględziny w/w
budynku. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, że budynek jest wykończony w całości zaś na parterze, tj. w części produkcyjno - usługowej przystąpiono do
użytkowania przez funkcjonowanie zakładu krawieckiego.
W związku z powyższym PINB w [...] postanowieniem Nr [...] z
dnia [...] lipca 2011 r. wymierzył inwestorowi - skarżącej karę w wysokości 75.000
złotych z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalno -
produkcyjno - usługowego położonego na nieruchomościach oznaczonych nr ew.
[...] i [...] położonych przy ul. W. w G.
Pismem z dnia 25 lipca 2011 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie
PINB w [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2011r., wnosząc o jego uchylenie w
związku z naruszeniem procedury wynikającej z art. 7, 9, 10, 68, 77 i 79 k.p.a. oraz
umorzenie postępowania.
Skarżąca wyjaśniła, że w trakcie oczekiwania na rozpatrzenie złożonego przez
nią wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, razem z pracownikami
prowadziła prace porządkowe w części parterowej budynku: myto okna, podłogi,
ścierano kurze, wieszano karnisze i firanki, ustawiano stojaki, regały, wyposażenie
zaplecza socjalnego, montowano maszyny do szycia, które przy pomocy elektryka
instalowano, sprawdzając jednocześnie ich pracę. Chodziło o odpowiednie ich
ustawienie (kwestia optymalnej dostępności światła) i zaprogramowanie, w tym
również ustawienie pozwalające na wyeliminowanie niepotrzebnego źródła hałasu.
W trakcie wymienionych prac nastąpiła kontrola budynku, zakończona
spisaniem protokołu, w którym zawarto również wyjaśnienia skarżącej: w parterze
budynku, tj. części planowanej pod zakład krawiecki i zaplecze socjalne dla
pracowników były wykonywane prace porządkowe, ustawiano meble, stojaki,
instalowano i regulowano maszyny. Skarżąca potwierdziła, że spisany protokół
podpisała, zaznaczając, że treść protokołu nie została jej odczytana.
Po późniejszym zapoznaniu się z treścią protokołu skarżąca stwierdziła, że
jego treść (potwierdzona przez skarżąca własnoręcznym podpisem) nie odpowiadała
rzeczywistym faktom.
W ocenie skarżącej, brak uprzedniego zapoznania się z protokołem (przed
jego podpisaniem) uniemożliwił stronie przedstawienie własnego stanowiska w
sprawie, złożenie uwag do protokołu. Nadto, nie ujęto w protokole wyjaśnień
skarżącej złożonych w trakcie oględzin.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, [...] WINB nie znalazł podstaw do
jego uchylenia.
Organ powołał się na art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane, w myśl
którego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu
budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ
wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z
tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy [...] WINB potwierdził
prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji, który orzekł o karze z tytułu
nielegalnego użytkowania budynku.
Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy
potwierdził, że skarżąca przystąpiła do użytkowania przedmiotowego budynku
mieszkalno - produkcyjno - usługowego w części dotyczącej powierzchni produkcyjno
- usługowej przed legalnym oddaniem go do użytkowania, a więc z uchybieniem art.
54 i art. 55 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane.
W ocenie organu, z protokołu kontroli oraz dołączonej do niego dokumentacji
fotograficznej wynikało jednoznacznie, że w dniu kontroli budynek był użytkowany.
Za trafnością przyjętego stanowiska przemawiały poczynione ustalenia w trakcie
kontroli pomieszczenia: ustawione meble, całkowicie lub częściowo uszyta odzież,
maszyny do szycia oraz przybory potrzebne do szycia m. in. nici, a także pracownicy
znajdujący się na stanowiskach pracy.
[...] WINB nie uwzględnił zarzutu, że budynek nie był przez
inwestora użytkowany (jak stwierdziła skarżąca w zażaleniu), a jedynie
prowadzono w nich prace porządkowe w części parterowej budynku.
Umeblowanie budynku, zgromadzone przedmioty codziennego użytku
jednoznacznie wskazywały, że był on użytkowany czyli wykorzystywany zgodnie
z jego przeznaczeniem. Wprawdzie w ustawie - Prawo budowlane ustawodawca
nie zdefiniował terminu "użytkowanie obiektu budowlanego", jednak w świetle art. 5
ust. 2, art. 71 czy art. 71 a cyt. ustawy przyjąć należy, że rozumienie tego pojęcia jest
zbliżone do znacznie szerszego zakresowo cywilistycznego pojęcia "korzystania z
rzeczy".
W ocenie organu odwoławczego, inwestor- skarżąca wykorzystywała budynek
dla celów produkcyjno - usługowych. W tym stanie rzeczy brak było jakichkolwiek
racjonalnych argumentów pozwalających na przyjęcie stanowiska, że wybudowany
obiekt nie był użytkowany (wykorzystywany) zgodnie z jego przeznaczeniem.
Powołując się na art. 59f ustawy - Prawo budowlane, organ odwoławczy
potwierdził prawidłowość kwoty wyliczonej przez PINB w [...] tytułem
nielegalnego użytkowania - jako iloczyn dziesięciokrotnej stawki opłaty,
współczynnika kategorii obiektu oraz współczynnika wielkości obiektu. Współczynnik
kategorii obiektu (k) - kategoria według załącznika do ustawy Pb - XVII - budynki
handlu i usług - wynosi 15,0. Współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. Po
wyliczeniu kwota kary wynosi 500 x 15 x 1 x 10 = 75 000.
Pismem z dnia 28 września 2011 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], wnosząc o jego uchylenie wraz z
postanowieniem PINB z dnia [...] lipca 211 r. Nr [...].
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:
rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ
na wynik sprawy: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 79 §
1 i 2 i art. 80 k.p.a.,
rażące naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art.
57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że wskutek wadliwie ustalonego
przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego nałożono na nią
bezpodstawnie karę pieniężną za rzekome nielegalne przystąpienie do użytkowania
obiektu mieszkalno-produkcyjno- usługowego przy ul. W. w G.
Zdaniem skarżącej, wadliwość kontroli przeprowadzonej w dniu 15 czerwca
2011 r. polegała na jej przeprowadzeniu bez uprzedniego zawiadomienia strony, z co
najmniej 7 dniowym wyprzedzeniem, stosownie do art. 79 § 1 k.p.a. W konsekwencji
strona nie miała możliwości podjęcia obrony swych praw i czynnego udziału w
postępowaniu, gdyż gdyby skarżąca znała cel niezapowiedzianych oględzin,
złożyłaby odpowiednie wyjaśnienia organowi nadzoru budowlanego i wówczas
prawdopodobnie nie doszłoby do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 57
ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.
Strona nie złożyła stosownych wyjaśnień, gdyż pracownicy PINB podczas
oględzin nie poinformowali jej o stwierdzonym nielegalnym przystąpieniu do
użytkowania obiektu. Zarzuty tej treści zostały podniesione dopiero w postanowieniu
o wymierzeniu kary pieniężnej. Naruszenie w tym zakresie art. 10 w związku z art. 79
§ 1 i 2 k.p.a. miało zatem istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Skarżąca wskazała na wadliwość dokumentacji fotograficznej sporządzonej w
trakcie oględzin z uwagi na brak jej opisania w protokole oraz brak wzmianki w
samym protokole.
Organ I instancji błędnie ustalił stan faktyczny, a czynności techniczne (mycie
wnętrza, rozruch maszyn) przygotowujące obiekt do użytkowania błędnie
zakwalifikował jako użytkowanie tego obiektu.
W ocenie skarżącej, podjęte czynności zmierzające do przygotowania obiektu
do użytkowania były zasadne wobec oczekiwania na rychłe wydanie decyzji o
pozwoleniu na użytkowanie (co zresztą nastąpiło bez jakichkolwiek zastrzeżeń ze
strony organów nadzoru budowlanego). Zdaniem skarżącej, nie można czynić
inwestorowi zarzutu z przygotowywania obiektu stanowiącego jego własność do
użytkowania w oczekiwaniu na uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Nie
można również czynić zarzutu z faktu, iż zostały umieszczone w obiekcie urządzenia
służące do prowadzenia działalności gospodarczej i z faktu, że były one testowane
przez wykwalifikowane osoby.
Ponieważ brak jest ustawowej definicji pojęcia "przystąpienie do użytkowania",
w związku z tym o przystąpieniu do użytkowania w danym przypadku powinny
decydować inne, indywidualnie rozpatrywane okoliczności. Skarżąca, odwołując się
do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r. sygn. akt II
OSK 499/09, podkreśliła, że gdyby w danej sprawie zostało udowodnione, nie tylko
to, iż określone urządzenia (maszyny) umieszczono w obiekcie, lecz ponadto
stwierdzono w sposób właściwy i z zachowaniem ustawowych zasad, że są one w
tym obiekcie użytkowane, przy czym nie ma miejsca tzw. "rozruch technologiczny",
można byłoby uznać, że istotnie została spełniona przesłanka warunkująca wydanie
orzeczenia na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane. W niniejszej
sprawie nie ma w ogóle podstaw do stwierdzenia, iż organ udowodnił (z
zachowaniem ustawowych zasad) nielegalne przystąpienia do użytkowania obiektu
budowlanego.
W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, [...] WINB, utrzymując w
mocy postanowienie organu I instancji błędnie wywiódł, iż za "użytkowanie" - "trudno
nie uznać przebywania w budynku, meblowania go, gromadzenia przedmiotów
codziennego użytku". Tymczasem nie jest użytkowaniem samo stwierdzenie, że w
danym lokalu znajdują się sprzęty, meble, czy odzież, gdyż może to być dowodem
jedynie tylko umieszczenia tych rzeczy, a nie faktu użytkowania (wyrok NSA z dnia
19 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 857/10). Do ustalenia tego, czy obiekt jest
faktycznie użytkowany, muszą być przeprowadzone inne jeszcze dowody (por. wyrok
WSA w Szczecinie z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 783/09, LEX nr
573872, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt II SA/Sz
429/09, LEX nr 573858).
Skarżąca podniosła, że w sprawie wymierzono karę pieniężną w takiej
wysokości, jakby "samowola użytkowa" miała miejsce w całym obiekcie budowlanym,
podczas gdy opisany w sprawie "rozruch technologiczny" miał miejsce na obszarze
jedynie 46,28 metrów. Wadliwe było zatem wymierzenie kary bez uwzględnienia tej
okoliczności.
[...] WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,
podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o
ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy
administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności
administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem
zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego
przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości
ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z
prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu
faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy,
nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed
sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że
skarga B. T. jest nieuzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego
postępowania nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, w szczególności
art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 8 i 9 k.p.a., art. 10 i 11, jak również art. 79 § 1 i 2 oraz 80
k.p.a., które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zebrany w
sprawie materiał dowodowy pozwolił organowi administracji na wymierzenie
skarżącej kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku
mieszkalno-produkcyjno-usługowego.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego przez skarżącą rozstrzygnięcia
stanowił art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane, w myśl którego w przypadku
stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z
naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu
nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio
przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty
podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Wskazany przepis stanowi samodzielną podstawę wymierzenia kary z tytułu
nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części). Przewiduje on
sankcję karną za przystąpienie do użytkowania obiektu bez zawiadomienia
właściwego organu o zakończeniu budowy (art. 54) lub bez uzyskania ostatecznej
decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55). Sankcja ta to nic innego jak kara
pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania. Nielegalne użytkowanie (o którym
świadczy naruszenie art. 54 lub art. 55 ustawy - Prawo budowlane) jest wyłączną i
wystarczającą przesłanką nałożenia tej kary.
W tym miejscu warto zauważyć, że w art. 54 ustawy - Prawo budowlane,
ustawodawca wprowadził zasadę, iż do użytkowania obiektu budowlanego, na
którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po
zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w
terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze
decyzji. Jednocześnie należy mieć na uwadze wymóg określony w art. 55 pkt 3
ustawy - Prawo budowlane, zgodnie z którym przed przystąpieniem do użytkowania
obiektu budowlanego zainteresowany musi uzyskać ostateczną decyzję o
pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli przystąpienie do użytkowania obiektu
budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Przystąpienie do użytkowania z naruszeniem reguł określonych w art. 54 lub
art. 55 obliguje organ (bo nie pozostawia mu w tym zakresie żadnej swobody w
działaniu, żadnego luzu decyzyjnego) do wydania orzeczenia o wymierzeniu kary
pieniężnej. Stan faktyczny wypełniający dyspozycję art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo
budowlane zmusza wręcz organ do przewidzianego w tym przepisie zachowania.
Przy czym, stosując tę regulację prawną organ nie może wziąć pod uwagę (bo treść
tego przepisu mu na to nie pozwala) ani okoliczności, które spowodowały
przystąpienie przez inwestora do nielegalnego użytkowania, ani późniejszego
uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przed
przystąpieniem do użytkowania obiektu inwestor obowiązany jest w odpowiedniej
formie powiadomić o zakończeniu budowy (stosując się albo do art. 54 albo do art.
55 cyt. ustawy), a naruszenie tego obowiązku skutkuje sankcją z art. 57 ust. 7 ustawy
- Prawo budowlane, bez względu na okoliczności towarzyszące temu naruszeniu.
Niniejsza sprawa dotyczy rozbudowy istniejącego budynku z przeznaczeniem
na cele mieszkaniowe i produkcyjno - usługowe według zmienionych projektów
budowlanych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] - korzystając z
uprawnienia jakie daje mu art. 81 a ustawy - Prawo budowlane, w dniu 15 czerwca
2011 r. przeprowadził kontrolę ww. obiektu. Kontrola ta odbyła się w obecności
inwestora - skarżącej (v. protokół oględzin obiektu budowlanego z dnia 15 czerwca
2011 r., k. 8 akt administracyjnych). Protokół z kontroli został podpisany przez
skarżącą, która nie wniosła do niego żadnych wyjaśnień i uwag. W protokole
wskazano, iż budynek został wykończony w całości. W parterze budynku (w części
produkcyjno - usługowej) znajdował się zakład krawiecki, który w dniu oględzin
funkcjonował. Pracowało w nim 7 kobiet. Sporządzono na tę okoliczność m.in.
dokumentację fotograficzną, z której wynika, iż w obiekcie była prowadzona
działalność gospodarcza. Na zdjęciach widoczne są szwaczki przy maszynach do
szycia, z partiami skrojonego materiału przygotowanego do szycia. Dokumentacja
fotograficzna potwierdza (jak chce skarżąca) fakt zamontowania w obiekcie maszyn
do szycia, jednakże szpulki nawleczonych w maszynach nici, skrojone partie
materiału spinane i zszywane przez pracujące przy maszynach szwaczki, jak również
zawieszona po wyprasowaniu partia odzieży wskazuje na funkcjonowanie zakładu
produkcyjno-usługowego (szwalnictwo-krawiectwo).
Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują, że w sprawie
zasadnie stwierdzono fakt użytkowania obiektu, przez co należy rozumieć
wykorzystywanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (w rozpoznawanej sprawie
obiekt przeznaczony na zakład szwalniczo-krawiecki).
Wynik przeprowadzonych oględzin, sporządzony protokół kontroli
(podpisany bez zastrzeżeń przez skarżącą), jak również dołączona do niego opisana
dokumentacja fotograficzna uzasadniały wszczęcie przez organ nadzoru
budowlanego postępowania administracyjnego w sprawie samowolnego
przystąpienia do użytkowania budynku i wydanie rozstrzygnięcia nakładającego
sankcję przewidzianą w art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.
Konkludując, Sąd uznał, iż organy nadzoru budowlanego orzekające w
niniejszej sprawie dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym do wydania
orzeczenia w oparciu art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane.
Należy podkreślić, że przystąpienie do użytkowania z naruszeniem reguł
określonych w przepisie art. 54 lub art. 55 obliguje organ (bo nie pozostawia mu w
tym zakresie żadnej swobody w działaniu, żadnego luzu decyzyjnego) do wydania
orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej. Stan faktyczny wypełniający dyspozycję
art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane zmusza wręcz organ do przewidzianego w
tym przepisie zachowania. Przy czym, stosując tę regulację prawną organ nie może
wziąć pod uwagę (bo treść tego przepisu mu na to nie pozwala) ani okoliczności,
które spowodowały przystąpienie przez inwestora do nielegalnego użytkowania, ani
późniejszego uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na
użytkowanie. Przed przystąpieniem do użytkowania obiektu inwestor obowiązany jest
w odpowiedniej formie powiadomić o zakończeniu budowy (stosując się albo do art.
54 albo do art. 55), a naruszenie tego obowiązku skutkuje sankcją z art. 57 ust.
7ustawy - Prawo budowlane, bez względu na okoliczności towarzyszące temu
naruszeniu.
Nadto, w ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego, prowadząc
postępowanie w sprawie (wbrew zarzutom skargi) nie naruszyły przepisów
procesowych i nie spowodowały pozbawienia skarżącej czynnego udziału w sprawie,
stosownie do art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona
powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze
świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem.
W odpowiedzi na powyższy zarzut strony należy zauważyć, że jego ocena
musi być dokonana przy uwzględnieniu szczególnych unormowań zawartych w
ustawie - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 81 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane
organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy
wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą
dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych
czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych
środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego.
Czynności kontrolne z art. 81 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane nie są
tożsame z oględzinami jako czynnością procesową przewidzianą przez art. 79 k.p.a.
Jednakże, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 81 a ust. 2 ustawy - Prawo budowlane
czynności kontrolne, związane z wykonywaniem uprawnień organów nadzoru
budowlanego, przeprowadza się w obecności inwestora, kierownika budowy lub
robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika, bądź osób przez
nich upoważnionych albo w obecności właściciela lub zarządcy obiektu. Oznacza to,
że podmiotami uprawnionymi do uczestniczenia przy wykonywaniu czynności
kontrolnych są organy nadzoru budowlanego oraz osoby których działania są
kontrolowane, ich przedstawiciele bądź świadkowie (art. 81 a ust. 3) (por. wyrok WSA
w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2009 r. II SA/Kr 1015/09)
Kontrola odbyła się w obecności (przy udziale) inwestora - skarżącej (v.
protokół oględzin obiektu budowlanego z dnia 15 czerwca 2011 r.), która do
poczynionych przez organ ustaleń dotyczących użytkowania obiektu nie wniósł
żadnych uwag.
Z treści art. 81 a ust. 1 wynika, że stanowi on bezpośrednią podstawę prawną
do przeprowadzenia przez uprawnione organy czynności inspekcyjno-kontrolnych.
Czynności te nie są jednak oględzinami w rozumieniu art. 85 k.p.a., natomiast do
sporządzenia protokołu mają zastosowanie przepisy art. 67-72 k.p.a.
Mając na uwadze treść protokołu oględzin obiektu budowlanego z dnia 15
czerwca 2011 r. należy podkreślić że odpowiada on wymogom określonym w art. 68
k.p.a., zgodnie z którym protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy,
gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i
w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby.
Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności
urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu
którejkolwiek osoby należy omówić w protokole.
W świetle zarzutów skargi najistotniejszy jest fakt, że protokół został
podpisany przez skarżąca bez zastrzeżeń. Skarżąca nie zakwestionowała w nim
okoliczności, iż w dniu oględzin zakład krawiecki funkcjonował i pracowało w nim 7
kobiet, mimo, że obiekt nie uzyskał formalnego pozwolenia na użytkowanie
wydanego przez właściwy organ nadzoru budowlanego.
Należy podkreślić, że uregulowanie szczególnego trybu dokonywania
czynności kontrolnych przez organ nadzoru budowlanego w ustawie - Prawo
budowlane (w ww. art. 81 a ust. 1) oznacza, iż do czynności przeprowadzanych przez
ten organ w oparciu o wskazany przepis nie mają zastosowania przepisy Kodeksu
postępowania administracyjnego dotyczące oględzin (art. 85) i obowiązku
zawiadamiania o miejscu i terminie przeprowadzania oględzin (art. 79 ust. 1), tym
samym nie można skutecznie wywodzić ich naruszenia w sprawie (por. wyrok WSA
w Warszawie z dnia 10 października 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1324/11).
W tym miejscu należy zauważyć, że z istoty czynności kontrolnych wynika, że nie
obowiązuje w ich przypadku uprzednie informowanie stron o zamierzonym terminie
dokonania czynności kontrolnych Powyższe stwierdzenie stanowi odpowiedź na
zarzut skarżącej o braku wcześniejszego powiadomienia o celu "niezapowiedzianych
oględzin" sformułowany w uzasadnieniu skargi.
Niemniej Sąd raz jeszcze zauważa, że czynności kontrolne w dniu 15
czerwca 2011 r. odbyły się w obecności inwestora (skarżącej), a więc podmiotu, o
którym mowa w art. 81 a ustawy - Prawo budowlane, który do poczynionych ustaleń
nie wniósł żadnych uwag.
W kontekście zarzutów skargi dostrzec również trzeba, iż przepisy Kodeksu
postępowania administracyjnego nie przewidują formy wszczęcia postępowania
administracyjnego, a jedynie w art. 61 § 4 stanowią o konieczności zawiadomienia
wszystkich stron postępowania o jego wszczęciu. Sąd zauważa też, że brak
określenia w Kodeksie formy wszczęcia postępowania powoduje, iż za datę
wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu przyjmuje się pierwszą
czynność organu wobec strony. Taką czynnością może być zarówno czynność
kontrolna przeprowadzona w oparciu o ww. art. 81 a ustawy - Prawo budowlane, jak i
pismo organu informujące o wszczęciu postępowania. Zatem, PINB w [...] mógł po pierwsze - przeprowadzić oględziny rozbudowanej części obiektu (bez
uprzedzania o nich na siedem dni przed terminem), a po drugie - przyjąć, iż
czynności kontrolne jakie przeprowadził w dniu 15 czerwca 2011 r. (w obecności
inwestora-skarżącej) stanowią pierwszą czynność wobec strony w postępowaniu w
sprawie nielegalnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowego obiektu, a
zarazem materiał dowodowy w tej sprawie. Takie działanie organu nadzoru
budowlanego uzasadnione jest m.in. specyfiką spraw prowadzonych przez ten organ
(i należących do jego właściwości).
Z przedstawionych powyżej powodów, Sąd nie uwzględnił zarzutów
procesowych skargi. Nie dopatrzył się także naruszenia innych przepisów, w tym art.
57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane. Sąd nie stwierdził też, aby kwota nałożonej kary
została wadliwie przez organy ustalona. Organy obu instancji przedstawiły dokładny
sposób jej wyliczenia w oparciu o art. 59f ust. 1 w zw. z art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo
budowlane, wskazując wszystkie elementy, które na to wyliczenie miały wpływ.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło