VII SA/Wa 2489/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...], działając na podstawie art. 31 § 2 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia "[...]" z dnia [...] maja 2012 r. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Miejskiemu Zarządowi Dróg w [...] pozwolenia na budowę pn. nowy przebieg drogi krajowej nr [...] z mostem drogowym przez [...] w [...]- budowa mostu drogowego wraz z dojazdami łączącymi drogę krajową nr [...] z drogą krajową nr [...] i nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., Nr [...], odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w w/w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], było weryfikowane w postępowaniu nieważnościowym i decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], GINB odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Zaś ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...], GINB utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2011 r., znak: [...]. W związku z powyższym organ uznał, że wszczęcie postępowania z urzędu zgodnie z żądaniem Stowarzyszenia i wydanie ponownego rozstrzygnięcia skutkowałoby obarczeniem go wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Również taką wadą obarczone byłoby postępowanie przeprowadzone na ponowny wniosek o stwierdzenie nieważności, w którym podano nową okoliczność w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w stosunku do której już raz takie postępowanie przeprowadzono. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak [...], działając na podstawie art. 127 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia "[...]" o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Rozpoznając ponownie sprawę organ powtórzył argumentację zawartą w swoim postanowieniu z dnia [...] lipca 2012 r. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wyjaśnił, że do kompetencji organów administracji architektoniczno - budowlanej nie należy analiza kosztów realizacji inwestycji oraz porównywania ich z podobnymi inwestycjami. Tym samym skargi dotyczące niewłaściwego gospodarowania publicznymi środkami przez inwestora, bez potwierdzenia powyższego prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, pozostają bez wpływu na ewentualną weryfikację pozwolenia na budowę w trybie nadzwyczajnym w oparciu o art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Natomiast wniosek Stowarzyszenia o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] zostanie rozpatrzony w odrębnej sprawie, rozpatrywanej pod znakiem: [...]. Organ wskazał również, że weryfikacja zarzutów merytorycznych może mieć miejsce jedynie po wszczęciu postępowania, a odmowa wszczęcia postępowania z urzędu oznacza, iż organ nie bada merytorycznie zgodności decyzji z przepisami prawa, a w związku z tym nie jest możliwe wstrzymanie wykonania spornej decyzji. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie "[...]". Skarżące Stowarzyszenie zarzuciło organowi nieustosunkowanie się do przesłanek wskazanych we wniosku oraz niepoinformowanie o skardze do Sądu na decyzję GINB z dnia [...] grudnia 2012 r. (powinno być 2011 r.) i nieprzekazanie ww. decyzji, co powoduje, że Stowarzyszenie nie zna podstawy odmowy stwierdzenia nieważności, mimo, że organ uznał interes prawny Stowarzyszenia w sprawie. Skarżący wskazał, że skoro okoliczności wskazane przez Stowarzyszenie dla organu są nowe to organ powinien postępowanie wznowić. Innymi słowy oznacza, to że organ, który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ponownie prowadzi postępowanie nieważnościowe z urzędu, gdy strona postępowania posiadająca interes prawny przedstawi nowe okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanek nieważności decyzji, które zostały pominięte podczas wcześniejszego postępowania nieważnościowego i jest to w interesie społecznym. Zdaniem skarżącego decyzje GINB rażąco naruszają prawo i których wykonanie, wywoła czyn zagrożony karą, a mianowicie przestępstwo niegospodarności opisane w art. 296 kodeksu karnego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 270 ze zm., dalej zw. "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...] października 2009 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca Miejskiemu Zarządowi Dróg w [...] pozwolenia na budowę dla przedsięwzięcia pn. Nowy przebieg drogi krajowej nr [...] z mostem drogowym przez [...] w [...] - budowa mostu drogowego wraz z dojazdami łączącymi drogę krajową nr [...] z drogą krajową nr [...] i [...] była przedmiotem badania w postępowaniu nadzwyczajnym przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją z dnia [...] października 2011 r., którą na podstawie art. 158 §1 kpa w zw. z art. 156 §1 k.p.a. oraz art. 157 § 1 k.p.a. odmówiono stwierdzenia nieważności w/wym decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że "weryfikowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Została wydana przez właściwy organ, w oparciu o właściwą podstawę prawną, a także nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą oraz nie była w dniu wydania i nie jest trwale niewykonalna." Powyższa decyzja została w ramach wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zbadana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego działającego, jako organ odwoławczy. Decyzja ta została utrzymana w mocy. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji przedmiotem badania było szereg zarzutów mogących stanowić o jej nieważności, jednak w ocenie organu odwoławczego nie były one uzasadnione. Orzekając w sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia po przeanalizowaniu wniosku strony odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie, wskazując, że powyższe rozstrzygnięcie, stanowi przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu, zarówno wykładnia jak i zastosowanie prawa przez organ w rozpatrywanej sprawie jest prawidłowa. Istnienie orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, która jest przedmiotem wniosku Skarżącej z dnia [...] maja 2012 r. stanowi przeszkodę, o jakiej mowa w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a., czyniąc rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym. Wyjaśnić należy, że w sprawach rozpoznawanych w trybie stwierdzenia nieważności organ ma obowiązek skontrolowania, czy wydanie decyzji wiązało się zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 156 §1 k.p.a. i nie jest związany żądaniem strony. Powyższe stanowisko jej utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych - np. w wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : " Organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 §1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Analogicznie orzekł NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2001 r. IV SA645/99 LEX nr 53459 " Wszczęcie postępowania na żądanie strony , nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji, w sprawie w której wszczęto postępowanie, w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 §1 k.p.a.(Podobnie: wyrok NSA z 21 marca 2010 r. , I OSK 1053/09, LEX nr 594859). Powyższe oznacza, że jeśli w sprawie została wydana decyzja rozstrzygająca w przedmiocie stwierdzenia nieważności, to sprawa została osądzona w całym jej zakresie i nie może w związku z tym być badana ponownie. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero, bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym, takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391). Skoro zatem, w sprawie wydano już decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności - o treści "odmawiam stwierdzenia nieważności", to ma rację organ orzekający, że w sprawie mamy do czynienia ze stanem "rzeczy osądzonej" i nie jest możliwe orzekanie w tym przedmiocie po raz kolejny. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 2009 r. byłoby naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k. p. a. i stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji. Podsumowując stwierdzić należy, iż organ zasadnie, z podanej wyżej przyczyny, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie i nie rozstrzygał w przedmiocie zarzutów stawianych we wniosku Skarżącej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.