VII SA/Wa 2560/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.J. i M. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: odmówić M. J. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M. J. wraz ze skargą wniesioną na decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 30 listopada 2016 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku. Pismo z dnia 30 listopada 2016 r. zostało doręczone M. J. reprezentowanej przez pełnomocnika w dniu 5 grudnia 2016 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania M. J. prawa pomocy, bowiem na podstawie udzielonych przez skarżącą informacji nie jest możliwe ustalenie jej rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżąca nie wykazała zatem w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z M.J. pozostaje mąż oraz dwoje dzieci, uczęszczających do szkoły podstawowej. Skarżąca oświadczyła, że jej mąż od lutego 2016 r. jest osobą bezrobotną, otrzymuje zasiłek w kwocie 500 zł miesięcznie. M. J. uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1300 zł netto miesięcznie. Jako stałe wydatki skarżąca wymieniła: opłaty za energię elektryczną – 200 zł, za wodę – 50 zł, wydatki na wyżywienie – 1000 zł, na obuwie i odzież – 200 zł, na środki czystości – 300 zł miesięcznie. Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, pismem z dnia 30 listopada 2016 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano M. J. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - wskazanie, czy skarżąca lub mąż skarżącej otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci (tzw. "500 plus"), - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych – z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wskazanie, z jakich środków skarżąca pokrywa lub zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika. Pismo z 30 listopada 2016 r. zostało doręczone M. J. reprezentowanej przez pełnomocnika w dniu 5 grudnia 2016 r., M. J. nie udzieliła na nie żadnej odpowiedzi. Wobec braku odpowiedzi skarżącej na pismo wzywające w trybie art. 255 ustawy do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, bowiem informacje przedstawione przez M. J. nie są wystarczające do uznania, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Przypomnieć należy, iż z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.