VII SA/Wa 2572/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Gierak-Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.R. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2572/11 w sprawie ze skargi Z.R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: 1) zmienić pkt 1 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2572/11 w ten sposób, że przyznać Z.R. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, 2) odmówić Z.R. zmiany pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2572/11. W dniu 1 marca 2012 r. do Sądu wpłynął formularz wniosku Z.R. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną żoną oraz studiującą córką. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości około 1.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada dom mieszkalny o pow. 156 m ², nieruchomość rolną o pow. 5,60 ha, dwa budynki gospodarcze, masarnię z ubojnią. Dodał, że ubojnia jest w stanie surowym, a masarnia jest również nie wykończona. Poinformował, że otrzymuje dopłaty unijne do nieruchomości około 5.000,00 złotych na rok 2012 r. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że nie zatrudnia pracowników od 2006 r., działalność prowadzi samodzielnie z powodu wstrzymania przez nadzór budowlany budowy masarni z ubojnią i nałożenia kary w wysokości 50.000,00 złotych. Zaznaczył, że z tego powodu działalność została sparaliżowana i nie ma z niej dochodów. Podał, że utrzymuje siebie oraz rodzinę z wyprzedaży złomu pozostałego z prowadzonej poprzednio działalności ślusarskiej. W dniu 27 marca 2012 r. wnioskodawca nadesłał dodatkowe wyjaśnienia. Wskazał, że ponosi koszty: opłatę za energię w wysokości 150,00 złotych, opłatę za wodę wysokości 50,00 złotych. Podał, że na bieżące potrzeby życia codziennego przeznacza kwotę około 500,00 złotych, na edukację córki 300,00 złotych. Dodał, że córka pobiera stypendium w wysokości 300,00 złotych. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie posiada samochodu prywatnego, jak również telefonu, posiada samochody firmowe używane. Nadmienił, że małżonka nie podejmuje żadnych prac dodatkowych z powodu problemów zdrowotnych. Poinformował, że konto firmowe ma zablokowane przez komornika, a stan jest zerowy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2012 r. przyznano Z.R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Uznano, że wnioskodawca nie jest w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z tego względu przyznano mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca nie może ponosić kosztów postępowania sądowego. Podkreślono, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą. Z przesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca wprawdzie w miesiącu styczniu i lutym 2012 r. poniósł stratę w wysokości 1.285,48 złotych, jednakże nie jest to okoliczność, która pozwala na miarodajną ocenę sytuacji finansowej strony. Zaznaczono, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowych nadwyżek kosztów nad przychodami nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją. W konsekwencji miarodajna dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu, a przychodu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11 Centralna Baza Orzeczeń). Z nadesłanego zestawienia wynika, że z tytułu prowadzonej działalności w styczniu uzyskał on przychód 15.800,96 złotych, natomiast w lutym 6.246,96 złotych. Wnioskodawca poniósł zaś koszty w styczniu w wysokości 7.749,68 złotych, a w lutym 3.320,84 złotych. Wysokość środków pieniężnych jakimi obraca wnioskodawca wskazuje na możliwość ponoszenia przez niego kosztów sądowych w całości. Wskazano ponadto, iż wnioskodawca uiścił wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 złotych, a pozostałe ewentualne koszty sądowe, mogące wystąpić w trakcie prowadzonego postępowania są w zasięgu możliwości finansowych strony. Uznano, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości przez wnioskodawcę nie spowoduje utraty płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. W dniu 29 marca 2013 r. wpłynął do Sądu formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną żoną oraz studiującą córką. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jednak nie wpisał w rubryce dotyczącej dochodu miesięcznego brutto jakiejkolwiek kwoty, wskazał zaś, że załącza do wniosku PIT. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2011 r. wynika, że wnioskodawca uzyskał przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 84.942,59 zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły 81.163,14 zł. Wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 3779,45 zł. Wnioskodawca podał, że posiada dom mieszkalny o pow. 156 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 5,60 ha, dwa budynki gospodarcze, a także masarnię z ubojnią w stanie surowym. Poinformował, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Dodał, że otrzymuje wraz z żoną dotacje do nieruchomości rolnej w kwocie ok. 4000 zł rocznie. Stwierdził, że w działalności gospodarczej nie zatrudnia pracowników od 2006 r. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie kwoty dochodu miesięcznego brutto oraz nadesłanie kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z ostatnich trzech miesięcy – w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo z dnia 13 kwietnia 2013 r., w którym wskazał, że jego konto bankowe od 5 lat jest zablokowane w związku z orzeczoną karą pieniężną z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego, tj. części budynku masarni z ubojnią. Poinformował, że jego dochody z działalności gospodarczej są prawie zerowe, a cały majątek został zajęty przez ustanowienie hipoteki przymusowej. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2572/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Z.R. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek Z.R. o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 20 maja 2013 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ponadto, w treści wniosku zawarł zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2013 r. Wnioskodawca podał, że nie posiada dochodów z działalności, a konto bankowe jest zablokowane. Poinformował, iż działalność prowadzi sam oraz wyprzedaje złom z dawnej działalności ślusarskiej i z tego utrzymuje swoją rodzinę. Wskazał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z bezrobotną żoną oraz studiującą córką, również pozostającą na jego utrzymaniu. Zaznaczył, że posiada dom o pow. 156 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 5,60 ha, a także dwa budynki gospodarcze, masarnię z ubojnią w stanie surowym. Dodał również, że nie posiada oszczędności, natomiast otrzymuje wraz z żoną dotacje w kwocie ok. 4000 zł rocznie. Wnioskodawca nie wskazał wysokości uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej, lecz załączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2012 r. Z zeznania wynika, że dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł 5034,70 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że od 2006 r. nie zatrudnia pracowników. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 28 maja 2013 r. kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 29 kwietnia 2013 r. oraz skierowany do przedstawienia po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 482/13 oddalił zażalenie Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki, ograniczając niezbędne wydatki bądź gromadząc oszczędności. Jednocześnie z treści powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jak wynika z załączonego do formularza PPF zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym w 2012 r., dochód wnioskodawcy wyniósł 5034,70 zł. Na uwadze mieć należy również okoliczność, iż na utrzymaniu skarżącego pozostaje żona oraz córka. W przedstawionych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że należy przyznać skarżącemu prawo pomocy również w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie jest bowiem w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W odniesieniu do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd ponownie wskazuje, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Jak natomiast wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 482/13, w przedmiotowej sprawie prawo pomocy zostało już przyznane i skonsumowane poprzez wyznaczenie pełnomocnika przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. Fakt, że skarżący wypowiedział pełnomocnictwo nie ma wpływu na wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie, bowiem wyznaczenie nowego pełnomocnika leży w gestii Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.