VII SA/Wa 2574/12

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2012 r. po rozpoznaniu wniosku J. M. i P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. G., J. M. i P. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić J. M. i P. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 10 grudnia 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. M. i P. M. w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku w rubryce 2 wprawdzie jako wnioskodawca został wpisany tylko P. M., jednakże uwzględniono złożone podpisy pod wnioskiem oraz pismo wnioskodawców z dnia 15 listopada 2012 r. w którym wnieśli o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Z tego też względu uznano, że wniosek został złożony przez oboje wnioskodawców tj. J. M. i P. M. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy podali, że gospodarstwo domowe prowadzą z trzema synami. Oświadczyli, że wspólnie z rodziną utrzymują się z dochodów w wysokości 6.200,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o pow. 127 m ². Pokreślili, że spłacają dwa kredyty zaciągnięte na budowę domu mieszkalnego. Ratę jednego z nich ( kredyt hipoteczny ) spłacają w wysokości 670,00 złotych i ratę drugiego z nich ( kredyt konsumpcyjny) w wysokości 1.400, 00 złotych miesięcznie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawcy nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy podali, że gospodarstwo domowe prowadzą wraz z trzema synami. Oświadczyli, że wspólnie z rodziną utrzymują się z dochodów w wysokości 6.200,00 złotych brutto miesięcznie. Kwota ta jest uzyskiwana przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości około 3.000,00 złotych oraz kwota uzyskiwana przez wnioskodawczynię z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około 3.200,00 złotych. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o pow. 127 m ². Pokreślili, że spłacają dwa kredyty zaciągnięte na budowę domu mieszkalnego. Ratę jednego z nich ( kredyt hipoteczny ) spłacają w wysokości 670,00 złotych i ratę drugiego z nich ( kredyt konsumpcyjny) w wysokości 1.400, 00 złotych miesięcznie. Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawcy są w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Mając na uwadze powyższe tj. osiągany dochód przez wnioskodawców uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można ich zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zaś wnioskodawczyni z tytułu stałej pracy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy mają zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 6.200,00 złotych brutto miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawców miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania ich za osoby wykazujące trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będące w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada niemały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawców kredytu i spłaty rat miesięcznych w wysokości 2.070,00 złotych. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt skarżący winni uprzednio wykazać wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniosku nie wynika, że wnioskodawcy mają problemy ze spłatą rat kredytu z uzyskiwanych dochodów. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. wpisu sądowego. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tych okolicznościach oceniono, że poniesienie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawców nie spowoduje utraty ich płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawców i ich rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.