VII SA/Wa 2659/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. H. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 lutego 2015 r., odmawiającego J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. H. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić J. H. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W dniu 13 stycznia 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek J. H. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wynika, iż skarżący jest osobą schorowaną, ma przyznaną rentę w wysokości 1108,19 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie ze studiującą córką. Od 1 maja 2003 r. był bezrobotny. Mieszka na stancji w domu wynajętym (powierzchnia ok. 67 m2. Innych nieruchomości ani wartościowych ruchomości nie posiada. Jego córka jest właścicielką działki rolnej o powierzchni 0,34 ha. Wskazał, że miesięcznie opłaty bieżące (podatek od nieruchomości, woda, wywóz szamba, gaz w butli, prąd) kosztują go 350 zł. Węgiel i drzewo do ogrzania domu i podgrzewania wody kosztują ok. 700 zł, zakup leków i dojazdy do lekarzy to wydatek ok. 200 zł, zaś remonty bieżące domu – ok. 100 zł. Podniósł również, że jego córka nie uzyskuje żadnych dochodów i wspólnie ponoszą koszty jej studiowania. Zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2015 r. skarżący został wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie: wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego córkę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia każdej z tych osób o ich nieposiadaniu; dokumentów wskazujących wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalno-rentowych; dokumentu, na podstawie którego przysługuje skarżącemu prawo do korzystania z domu, w którym zamieszkuje; dokumentu wskazującego wysokość czynszu; zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych przez córkę skarżącego gruntów rolnych i leśnych; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub córkę pojazdów mechanicznych; zaświadczenia z uczelni, na których naukę pobiera córka skarżącego, potwierdzającego okoliczność kształcenia oraz wskazującego tryb studiów; dokumentów obrazujących wydatki, jakie skarżący poniósł w okresie ostatnich trzech miesięcy na kształcenie córki; oświadczenia wskazującego źródła finansowania nauki córki; oświadczenia wyjaśniającego, za jaką nieruchomość skarżący płaci podatek od nieruchomości; oświadczenia o wysokości stałych kosztów utrzymania rodziny skarżącego; oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy przysłać ostatnie decyzje przyznające pomoc; oświadczenia, czy otrzymuje pomoc materialną lub finansową od rodziny bądź osób trzecich, jeśli tak, należy wskazać, na czym ona polega; dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2013 r. wnioskodawcy oraz wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które dokonywały rozliczeń z urzędem skarbowym. Wezwanie skarżący odebrał w dniu 23 stycznia 2015 r. i w odpowiedzi nadesłał pismo, w którym wskazał, że dokumenty zostały cyt. "wymyślone celowo i świadomie tak aby nie zostały one złożone w terminie oraz narażające na wydatek osoby żyjącej od wielu już lat w głębokim ubóstwie". Wskazał, że Sąd może wystąpić do organu ścigania, jeśli uważa, że wniosek PPF został sfałszowany, a także do organu rentowego o wskazanie kwoty pobieranego świadczenia. Biorąc pod uwagę zgromadzone informacje, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r., odmówił przyznania J. H. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniesionym w terminie sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazał, że nigdy nie otrzymał żadnego pisma, wzywającego go do uzupełnienia braków. Sąd ma ograniczone prawo do wzywania strony do nadesłania dokumentów i nie powołał się na żadne orzecznictwo, z którego by wynikało, że katalog przedstawiony w § 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. nie jest katalogiem zamkniętym. Następnie w dniu 6 maja 2015 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2015 r. ponownie wezwano skarżącego do złożenia dokumentów i oświadczeń, jak w zarządzeniu z dnia 14 stycznia 2015 r. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 4 lipca 2015 r. i nie nadesłał odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z treścią art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14). Wskazać należy, iż skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia oświadczenia, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z tym przepisem jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem niezależnie od wypełnienia formularza, którego wzór określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r., nr 227, poz. 2245), a na który powołuje się skarżący, Sąd może wzywać stronę ubiegającą się o przyznanie jej prawa pomocy do uzupełnienia informacji wskazanych we wniosku. Podkreślić należy, że wniosek skarżącego jest wewnętrznie sprzeczny. Wynika z niego, że wydatki skarżącego przekraczają dochody, a jego córka, choć nie uzyskuje dochodów, ponosi wspólnie z ojcem koszty swego kształcenia. W tej sytuacji uzyskanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów było niezbędne dla prawidłowego określenia sytuacji finansowej skarżącego. Ponieważ z uwagi na postawę skarżącego, który winien możliwe jak najdokładniej, a co najmniej zgodnie z wezwaniem Sądu, przedstawić swoją sytuację finansową, Sąd nie otrzymał tych dokumentów i oświadczeń (mimo ponownego wysłania wezwania do ich złożenia), uzasadniona jest odmowa przyznania prawa pomocy. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (tak: Naczelny Sąd Administracyjny, postanowienie z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1294/14). Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.