VII SA/Wa 2670/17
WyrokWSA w Warszawie2018-07-11
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Bogusław Cieśla, Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z mocą wsteczną (ex tunc) stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki wydanej na podstawie tego planu, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.?Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z mocą wsteczną (ex tunc) nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki wydanej na podstawie tego planu, jeśli w dacie jej wydania plan ten obowiązywał. Sankcja nieważności uchwały nie może prowadzić do konstatacji, że organ administracji wydał decyzję bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, gdyż takie wady powinny istnieć już w momencie wydania decyzji. Art. 147 § 2 PPSA stanowi o wzruszeniu, a nie nieważności takich rozstrzygnięć, co może być podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
H. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków, argumentując, że została ona wydana na podstawie zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który później został uznany za nieważny z mocą wsteczną. Organ administracji (GINB) odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że w dacie wydania decyzji o rozbiórce plan obowiązywał, a późniejsze stwierdzenie nieważności planu nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r. znak: [...];[...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej powoływany jako: "GINB") decyzją z dnia [...] października 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "K.p.a.", po roznaniu wniosku H. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej powoływany jako: "PINB" lub "organ powiatowy") decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], nakazał H. S., jako inwestorowi zrealizowanej przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (działka nr ewid. [...]) wykonanie robót budowlanych, polegających na rozbiórce tejże oczyszczalni, zrealizowanej na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w [...] Wydział [...] w dniu 1 września 2011 r.
Organ powiatowy stwierdził, że zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującymi dla danego terenu dopuszczona została budowa oczyszczalni i rozsączkowanie ścieków na terenie działek o powierzchni minimum 1500 m2, natomiast działka H. S. posiada powierzchnię 603 m2. Stwierdzenie zatem niezgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obliguowało organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki ww. oczyszczalni ścieków.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
WSA w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 684/14 oddalił skargę H. S. na powyższą decyzję z dnia [...] maja 2014 r.
Pismem z dnia 5 listopada 2015 r., H. S. wniosła do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r., oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., w przedmiocie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków. We wniosku wskazała, że decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. bez podstawy prawnej, bowiem wyrokiem z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 345/15 - WSA w Łodzi stwierdził nieważność § 35 pkt 4 uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...].12.2003r., nr [...] dotyczącej zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w części ograniczającej budowę przydomowych oczyszczalni ścieków do działek o powierzchni minimum 1500m.
Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], GINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał na brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie, z uwagi na moc wiążącą prawomocnego wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Łd 684/14, która jest przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności.
Dalej GINB po rozpoznaniu wniosku H. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., znak [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2015 r.
W wyniku skargi wniesionej na powyższe postanowienie, WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 880/16 uchylił oba postanowienia GINB, wskazując, że fakt usunięcia z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc zapisu § 35 planu zagospodarowania przestrzennego, wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 19 czerwca 2015 r., nie mógł być znany sądowi rozpoznającemu skargę na decyzję [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r. Tym samym fakt wydania przez WSA w Łodzi wyroku oddalającego skargę na decyzję z dnia [...] maja 2014 r., nie mógł stanowić przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę GINB, pismem z dnia 22 czerwca 2017 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r.
Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., GINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB uznając, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego w części dotyczącej § 35 ust.4, który niewątpliwie miał wpływ na wydanie decyzji o rozbiórce, nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jednocześnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12. Wynika z niej bowiem, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. W ocenie GINB w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze stwierdzeniem nieważności uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w rejonie "[...]" w [...] (w części dotyczącej § 35 ust. 4), a nie ze stwierdzeniem nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano decyzję o nakazie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków.
Po rozpatrzeniu wniosku H. .S. o ponowne rozpoznanie sprawy, GINB decyzją z dnia [...] października 2017 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r., o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, GINB powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że nie można stosować sankcji nieważności do decyzji wydanej na podstawie aktu prawa miejscowego, którego nieważność stwierdził sąd, bądź organ nadzoru w późniejszej dacie, bowiem brak podstawy prawnej odnosić można tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania przez organ decyzji.
Organ odwoławczy podniósł, że działka nr ewid. [...], położona w [...] przy ul. [...], na której zrealizowana została przedmiotowa oczyszczalnia ścieków posiada powierzchnię 603 m2, co naruszało przepisy zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. Tym samym PINB w [...] zobligowany był do wydania nakazu rozbiórki ww. oczyszczalni. Zaznaczył, że § 35 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nie stanowił podstawy prawnej decyzji nakazującej rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków, gdyż podstawą prawną decyzji PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., był art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Wskazał, iż § 35 ust. 4 ww. stanowił jedynie podstawę oceny zgodności przedmiotowej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Dalej GIBN podniósł, że postępowanie nadzorcze jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego, istniejącego w dacie jej wydania. Organ nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji, lecz jako organ kasacyjny, w oparciu o zamknięty materiał dowodowy - weryfikuje samo orzeczenie.
W ocenie GINB, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., wydaną w przedmiocie rozbiórki przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków. W dacie oceny zgodności budowy przedmiotowej inwestycji z przepisami, w tym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, § 35 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej w [...] obowiązywał i brak było przesłanek aby przypuszczać, że stan ten ulegnie zmianie. Wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 345/15, stwierdzający nieważności planu miejscowego w części dotyczącej § 35 ust. 4 przywołanej powyżej uchwały stał się prawomocny po dacie wydania decyzji o rozbiórce przedmiotowej inwestycji.
Organ stwierdził zatem, że decyzja [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r., wydana została przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa. Nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Została skierowana do osób będących stronami w sprawie, nie była niewykonalna w dniu jej wydania, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, ani nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
GINB uznał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r., odmawiająca stwierdzenia nieważności ww. decyzji [...] WINB została wydana w sposób prawidłowy. W konsekwencji decyzją z dnia [...] października 2017 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r.
H. S. (dalej: ,,skarżąca’’), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 17 listopada 2017 r., wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję GINB z dnia [...] października 2017 r.
Zarzuciła, że organ dowolnie z naruszeniem art. 156 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, art. 16 § 1 K.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust 7 ustawy Prawo budowlane, poprzez ich błędne zastosowanie, przy całkowitym pominięciu treści uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 880/16, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r., utrzymującej w mocy decyzje PINB z dnia [...] stycznia 2014 r., nakazującej skarżącej rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków. Podniosła, że GINB w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2017 r., dowolnie, z pominięciem stanu faktycznego i prawnego sprawy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przez co przeciwko skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w administracji.
Na podstawie wyżej opisanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 880/16 jasno wynika, że stwierdzenie nieważności zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wywołuje skutek ex tunc, co zdaniem skarżącej przesądza o braku podstawy prawnej do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków. Jeśli zaś nie ma możliwości oceny zgodności inwestycji z planem miejscowym, bo w tej części został on uznany za nieważny, to nie ma też podstaw do stosowania przywołanych przez organ przepisów prawa budowlanego o nakazie rozbiórki i powoływania się przy tym na zasadę trwałości decyzji ostatecznych, skoro organ sam wskazał, że mogą one zostać wzruszone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna, a jej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji.
Naruszenia powołanych w skardze przepisów skarżąca upatruje w uznaniu przez GINB, że wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie pociąga za sobą wyeliminowania, jako wydanej bez podstawy prawnej, decyzji o nakazie rozbiórki. Ten pogląd organu legł u podstaw odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] maja 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (działka nr ewid. [...]).
Zdaniem natomiast skarżącej stwierdzenie przez Sąd administracyjny nieważności zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji o nakazie rozbiórki, jako wydanej bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skarżąca prezentuje stanowisko, że skoro stwierdzenie nieważności zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma skutek ex tunc, to należy uznać, że decyzja o nakazie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków wydana w oparciu o postanowienia tego planu jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej.
Zasadniczym zatem zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest wpływ na decyzję o rozbiórce przydomowej oczyszczalni ścieków okoliczności stwierdzenia nieważność zapisu planu miejscowego, na podstawie którego tę decyzję wydano. Dla rozważenia kwestii wpływu stwierdzenia nieważność planu miejscowego na orzekanie przez sąd administracyjny w sprawie ze skargi na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności wydanej na podstawie tego planu decyzji o rozbiórce zasadnicze znaczenie ma właściwe rozumienie art. 147 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej powoływana jako: "p.p.s.a.").
Z przepisu tego wynika, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w 147 § 1 p.p.s.a., a więc na podstawie aktu prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej lub innego aktu organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podjętego w sprawach z zakresu administracji publicznej, co do którego sąd administracyjny wydał wyrok stwierdzający jego nieważność lub wyrok stwierdzający, że został on wydany z naruszeniem prawa, podlegają wzruszeniu. W przepisie tym wskazano także tryb, w którym może nastąpić wzruszenie tych aktów. W obu przypadkach w art. 147 § 2 p.p.s.a. ustawodawca używa jednakże nieprecyzyjnych sformułowań - "rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych (...) podlegają wzruszeniu" oraz "w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym".
Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela dotychczasową linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną m.in. w wyrokach: z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 1490/15 - LEX nr 2228008; z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II OSK 163/15 - LEX nr 2189778; z dnia 24 kwietnia 2014r., sygn. akt II OSK 2868/12 - LEX nr 1575604; z dnia 4 lipca 2017r., sygn. akt II OSK 1850/16; z dnia 29 czerwca 2012r., sygn. akt II OSK 613/11 – CBOSA; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1598/08 - LEX nr 515996). Jakkolwiek w orzeczeniach tych rozważana była kwestia stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę wydanego na podstawie unieważnionych planów miejscowych, to w ocenie Sądu wskazania w nich zawarte znajdują pełne zastosowanie także w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków w związku ze stwierdzeniem nieważności zapisu miejscowego planu zagospodarowania, w oparciu o który decyzja ta była wydana.
W powołanych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego, zgodnie z którym wydano decyzję o pozwoleniu na budowę, nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności tej decyzji, tylko może być podstawą do jej wzruszenia. Nie jest to bowiem przyczyna nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i także w przepisach szczególnych, w tym art. 147 § 2 p.p.s.a. Ponadto, skoro art. 147 § 2 p.p.s.a. stanowi tylko o wzruszeniu rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych, to w przypadku, gdy chodzi o decyzje administracyjne, należy przez to rozumieć sankcje wzruszalności, a nie nieważności takiej decyzji.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43) .
Przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji nie można interpretować rozszerzająco. Nie można bowiem zapominać o jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego - zasadzie trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) jak i o istocie sankcji stwierdzenia nieważności. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania / skutek ex tunc / (por. J. Borkowski [w:] B.Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s.699).
Przypomnieć należy, iż rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, bądź wydania decyzji bez podstawy prawnej, jest stan faktyczny i stan prawa w dniu wydania tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101 ). Z tych względów stwierdzenie nieważności zapisu uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji w przedmiocie rozbiórki obiektu – przydomowej oczyszczalni ścieków, nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nie można pomijać okoliczności, że uchwały jednostek samorządu terytorialnego lub inne akty (prawo miejscowe), stanowiąc podstawę wydania ostatecznych decyzji administracyjnych, były w przeszłości prawem obowiązującym, elementem stanu prawnego, który następczo okazał się inny. Jako takie akty prawa miejscowego musiały być stosowane w przeszłości przez organy administracji. Dlatego w przypadku wyroku sądu administracyjnego stwierdzającego nieważność uchwały, to nie organ naruszył prawo, stosując obowiązującą wówczas uchwałę, ale miejscowa legislatura, wydając uchwałę tej treści. Skutek ex tunc sankcji nieważności wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego wobec kontrolowanej uchwały nie może prowadzić do konstatacji, że to organ administracji, wydając na takiej podstawie decyzję, wydał ją "bez podstawy prawnej" lub "z rażącym naruszeniem prawa". Są to w ocenie Sądu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, które powinny ziścić się już w przeszłości, najpóźniej w dniu wydania decyzji.
W przedmiotowej sprawie decyzja nakazująca rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków w dniu jej wydania nie była dotknięta tego typu wadami. Z powodu upływu czasu nie może tej oceny zmienić z mocą wsteczną sankcja prawna nieważności § 35 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej w [...] w części ograniczającej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków do działek o powierzchni minimum 1500 m² (powierzchnia działki skarżącej wynosiła 603 m²).
Pojawia się zatem w ocenie Sądu potrzeba ścisłego stosowania sankcji przewidzianej w art. 147 § 2 p.p.s.a.. Skoro jest w nim mowa o wzruszeniu rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach, to należy przez to rozumieć właśnie sankcję wzruszalności, a nie sankcję nieważności (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2017 r. sygn.. akt II OSK 1850/16 – CBOSA). Wydanie decyzji administracyjnej na podstawie unieważnionej przez sąd ex tunc uchwały – aktu prawa miejscowego, stanowi szczególną i samodzielną przyczynę wzruszenia takiej decyzji. Ustawa p.p.s.a. nie reguluje jednak trybu wzruszenia tych rozstrzygnięć. Art. 147 § 2 p.p.s.a. odsyła w tym zakresie do przepisów regulujących postępowanie administracyjne albo postepowanie szczególne. Chodzi zatem o taki tryb, który mógłby zastosować, na podstawie przepisów prawa procesowego, właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej odbywa się w trybach nadzwyczajnych. Najbardziej właściwym nadzwyczajnym trybem wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, z przyczyn wskazanych w art. 147 § 2 p.p.s.a. będzie tryb wznowienia postępowania administracyjnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz dla praktyków pod red. E. Klat – Górskej i A. Mudreckiego, wyd. ODDK, Gdańsk 2018, str. 662). Wśród pozytywnych przesłanek wznowienia postępowania zostały bowiem uregulowane przypadki derogacji wadliwych przepisów prawa przez Trybunał Konstytucyjny (art. 145a k.p.a.) i Trybunał Sprawiedliwości UE (art. 240 § 1 pkt 8 i 11 Ordynacji podatkowej). Są one w istocie tożsame z sytuacją derogacji ex tunc przez sąd administracyjny uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dlatego powinny być podobnie traktowane.
W cenie Sądu art. 147 § 2 p.p.s.a. może stanowić samoistną podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, odsyłając jedynie do trybu postepowania określonego w przepisach k.p.a. lub postępowaniu szczególnym (Ordynacja podatkowa). Takie rozwiązanie zapewnia jednostce efektywną ochronę sądową w sprawach administracyjnych, stanowiąc element systemu gwarancji realnego wykonania orzeczenia sądu administracyjnego. Pozwala ono urzeczywistnić skutki wyroku sądu dla konkretnej sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, dla której unieważnione przez sąd przepisy stanowiły element podstawy prawnej.
Z wymienionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło