VII SA/Wa 2670/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania W. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. [...] składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w dniu 10 września 2018 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Pismem z dnia 18 września 2018 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku. Pismo z 18 września 2018 r. zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 24 września 2018 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że prawo pomocy, jako instytucja stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Brzmienie art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tej instytucji. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy, bowiem [...] nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W treści wniosku [...] wskazał, że posiada działkę o powierzchni 500 m2 z domem, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Oświadczył, że utrzymuje się z żoną z dochodów w łącznej wysokości 2900 zł netto miesięcznie, z tytułu emerytur. Stałe wydatki wnioskodawca określił również na kwotę 2900 zł zaliczając do nich: koszty leczenia – 700 zł, opłaty za wodę – 58 zł, razem z kanalizacją 300 zł, wydatki na żywność – 1300 zł, opłaty za prąd – 300 zł, wydatki na artykuły higieniczne – 100 zł, na odzież i bilety autobusowe – 200 zł. Pismem z dnia 18 września 2018 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano [...] do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez: - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz żony skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków na leczenie, - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłat za wodę, kanalizację, energię elektryczną). [...] nie udzielił żadnej odpowiedzi na pismo z 18 września 2018 r., doręczone w dniu 24 września 2018 r. Wobec braku odpowiedzi stwierdzić trzeba, że nie wykazał w sposób bezsporny, aby znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna poprzez rzetelne i dokładne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177). Jednocześnie należy podkreślić, że przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedyny koszt sądowy to opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem, sporządzonym i doręczonym na wniosek [...] - w wysokości 100 zł. W ocenie referendarza sądowego [...] nie wykazał w sposób bezsporny, aby nie był w stanie z dochodów własnych i żony w łącznej wysokości 2900 zł, uzyskiwanych z tytułu emerytur, a więc mających stały i przewidywalny charakter, zgromadzić środków na poniesienie tej opłaty. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.