VII SA/Wa 2672/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] września 2011 r. nr [..] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i skierowanie na egzamin oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2011 r. orzekającą o zatrzymaniu z dniem [...]-07-2012 r. Z. B. (dalej: strona, skarżący) prawa jazdy kategorii BC, nr ewid. [...], wydanego z datą [...]-11-2009 r., przez Prezydenta W. - z powodu przekroczenia limitu 24 punktów karnych - do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji wymaganych do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest prawo jazdy kategorii BC, stwierdzanych na podstawie wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami, nadto - o skierowaniu Z. B. na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii BC, z zastrzeżeniem, że skierowanie na egzamin zostanie wydane po upływie kary zakazu prowadzenia pojazdów trwającej do dnia [...]-07-2012 r. włącznie. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był przepis art. 114 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 98 ze zm.). Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...]-06-2011 r. do Urzędu Dzielnicy W. W. wpłynął wniosek Komendanta Stołecznego Policji w W., z dnia [...]-06-2011 r., [...] o sprawdzenie kwalifikacji Z. B. związany z faktem przekroczenia przez stronę limitu 24 punktów karnych. Z nadesłanego wniosku wynika, że skarżący, począwszy od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] lipca 2009 r., tj. w okresie czasu nie przekraczającym 1 roku dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, za które zostały przyznane punkty karne, skutkujące w swej liczbie przekroczeniem dopuszczalnego ich limitu, który wynosi 24 punktów (naliczono łącznie 27 punktów). Między innymi popełnił przestępstwo komunikacyjne (czyn z art. 177 par. 2 kk), za co został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] listopada 2010 r. na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu oraz zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Wypadek drogowy, za który został skazany skarżący, miał miejsce w dniu [...] marca 2009 r. Wyrok uprawomocnił się z dniem [...] lutego 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zatrzymania stronie po upływie kary zakazu prowadzenia pojazdów - prawa jazdy kategorii BC i skierowania na egzamin prawa jazdy. W zawiadomieniu została zawarta informacja, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji zostanie wydane następnego dnia po upływie orzeczonej przez Sąd Rejonowy w O. kary zakazu prowadzenia pojazdów. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania strona została również poinformowana na podstawie art. 10 § 1 kpa o przysługujących jej uprawnieniach. W dniu [...] lipca 2011 r. Z. B. załączył do akt kopię wniosku, który złożył w Komendzie Stołecznej Policji w W. - Wydział Ruchu Drogowego, w sprawie wyjaśnienia naliczenia punktów karnych w związku ze szkoleniem, które odbył w dniu [...] grudnia 2009 r. W dniu [...] lipca 2011 r. do organu wpłynęło z Komendy Stołecznej Policji w W. - do wiadomości - pismo adresowane do strony, zawierające wyjaśnienia w sprawie przekroczenia punktów karnych. Z pisma wynika, że stronie nie zostały odjęte punkty karne z tytułu odbytego w dniu [...] grudnia 2009 r. szkolenia, gdyż przed jego rozpoczęciem strona przekroczyła limit 24 punktów karnych. Z. B. odwołał się od decyzji Prezydenta W. Wskazał na brak jej uzasadnienia oraz niewłaściwe zastosowanie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g Prawa o ruchu drogowym. Podniósł, że zgodnie z art. 130 ust. 2 tej ustawy wpisane do ewidencji punkty "usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty". Podkreślił, iż niedopuszczalna jest ich reaktywacja. W jego ocenie nieprawidłowo też powołano się na punkty karne naliczone "tymczasowo". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie podzieliło argumentacji strony podniesionej w odwołaniu. W szczególności niezasadnym w ocenie organu odwoławczego jest brak uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji. Kolegium stanęło na stanowisku, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, gdzie obok wiążącego terminu usunięcia wpisu do ewidencji "po upływie 1 roku od dnia naruszenia", zapisano wyjątek ("chyba że") dotyczący przypadków popełnienia przez kierowcę przed upływem tego okresu "naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty". Sformułowanie tej części przepisu w trybie przypuszczającym jednoznacznie wskazuje na zakaz usuwania wcześniejszych wpisów w przypadku toczenia się postępowania dotyczącego wykroczenia popełnionego w przedziale jednego roku, a które nie zostało zakończone prawomocnie. Kiedy więc w dniu [...] marca 2009 r. doszło do wykroczenia skutkującego nałożenie kary 10 punktów po zakończeniu postępowania sądowego, nastąpiło zawieszenie wykreślenia zdarzeń z [...] listopada 2009 r. i [...] lutego 2009 r., zaś kolejne naruszenia przepisów prawa ruchu drogowego [...] kwietnia i [...] lipca 2009 r. doprowadziły do przekroczenia limitu 24 punktów (w sumie 27 punktów), zaś w konsekwencji - do wstrzymania wykreślenia tych wpisów do chwili zakończenia postępowania sądowego. Zakończenie postępowania ostatecznym wyrokiem sygn. akt II K 542/09 Sądu Rejonowego w O., który uprawomocnił się w dniu [...] lutego 2011 r., stało się z tą chwilą podstawą do zsumowania punktów zdarzeń mieszczących się - wraz z incydentem z dnia [...] marca 2009 r. - w przedziale jednego roku: od [...] listopada 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. Tak więc przekroczenie ustalonego limitu punktów przez uzyskanie przez pana Z. B. w tym okresie 27 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, stało się podstawą do stwierdzenia obowiązku sprawdzenia kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. Ponieważ obecnie obowiązuje cofnięcie prawa jazdy ustalone decyzją z [...] lipca 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r., w okresie tym nie biegnie ustalenie o zatrzymaniu prawa jazdy i zacznie ono obowiązywać od dnia następnego ([...] lipca 2012 r.). Odnosząc się do informacji o odbyciu szkolenia organ wskazał, że przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. nr 236, poz. 1998 ze zm.) przewidują w § 8 ust. 4, że kierowcy wpisanemu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. W tym przypadku istotnym jest zastrzeżenie zawarte w ustępie 6., gdzie zapisano, że "Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24". W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. B. zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art. 140 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa polegającą na nierozpatrzeniu w toku postępowania odwoławczego podniesionego w odwołaniu zarzutu braku uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji Prezydenta. W. z dnia [...] lipca 2011 r., a ponadto - obrazę art. 135 ust. 1 pkt. 1 lit. g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw do stosowania tego przepisu wobec Z. B. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie., podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona uzasadnionych podstaw. W myśl art. 114 ust.1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, "Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega: 1) osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty: a) (...) b) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1". Natomiast z art. 130 ww. ustawy wynika, iż "1. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. 1a. W ewidencji policja wpisuje także naruszenia przepisów ruchu drogowego, którym nie przypisano wartości punktowej. 2. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. 3. Kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.". Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji regulujące postępowanie z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. (Dz.U.2002.236.1998) w § 8 ust. 6 przewiduje, iż "Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24". Kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w niniejszym postępowaniu była podnoszona przez skarżącego kwestia niezasadnego – w jego ocenie – zaliczenia do okresu rocznego, o którym mowa w art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym 10 punktów, będących konsekwencją czynu popełnionego w dniu [...] marca 2009 r. za co został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] listopada 2010 r., przy czym wyrok uprawomocnił się dopiero z dniem [...] lutego 2011 r. W rezultacie – również niezasadnie, jak podnosi skarżący – nie odjęto mu stosownej liczby punktów karnych z tytułu odbytego szkolenia, do czego uprawnia z kolei przepis art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Sąd doszedł do przekonania, iż zarzuty skarżącego nie są trafne i wynikają z wadliwej interpretacji przepisów prawnych regulujących przedmiotową materię dokonanej przez skarżącego. Przede wszystkim należy zauważyć, iż sumowaniu, o którym mowa w art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym podlegają punkty z tytułu naruszeń przepisów ruchu drogowego, jakich dopuścił się kierowca w przeciągu jednego roku. Powyższa konkluzja wynika ze stosunkowo prostych zabiegów interpretacyjnych w ramach wykładni literalnej. Oznacza to, że decydująca dla oceny, czy punkt karne naliczone w związku z danym naruszeniem podlegając sumowaniu, czyli – czy mieszczą się we wspomnianym rocznym okresie – jest tylko i wyłącznie data popełnienia owego naruszenia. Tak więc, w sytuacji, gdy toczy się sprawa karna, w wyniku której dochodzi do skazania kierowcy, w konsekwencji czego zostają mu naliczone punkty karne, a czyn będący podstawą skazania został popełniony nie dalej niż w przeciągu roku od pierwszego z podlegających sumowaniu naruszeń ruchu drogowego, również i punkty naliczone za ten czyn podlegają sumowaniu. Podobne poglądy wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2011 r. (sygn. akt: I OSK 423/11, LEX nr 952033), podkreślając równocześnie, iż odmienne podejście prowadziłoby do "niemożliwego do zaakceptowania w praworządnym kraju zróżnicowania sprawców popełniających identyczne przestępstwa czy wykroczenia ze względu na czas trwania postępowania karnego". Również zaakceptowany już uprzednio w orzecznictwie był pogląd o prawidłowości stanowiska, zgodnie z którym brak jest możliwości skorzystania z dobrodziejstwa skorzystania z obniżenia liczby punktów karnych z tytułu odbytego szkolenia przez tych kierowców, którzy uzyskali ponad 24 punkty karne. Dotyczy to – zgodnie z wcześniejszymi wywodami – wszystkich kierowców, którzy uchybili przepisom ruchu drogowego w okresie rocznym, za które zostały im naliczone punkty – nawet, jeśliby to miało miejsce w terminie późniejszym z uwagi na fakt toczenia się postępowania karnego (Por. wyroki: NSA z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt: I OSK 275/10 LEX nr 745196; z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt: I OSK 723/10, LEX nr: 990279 a także WSA w Łodzi z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt: III SA/Ł 483/06.). Odnosząc powyższe poglądy prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy, nieprawidłowy jest pogląd skarżącego, iż winien być traktowany tak, jakby nie popełnił w dniu [...] marca 2009 r. czynu, za który otrzymał 10 punktów karnych, jednak naliczenie punktów miało miejsce dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu karnego, czyli po dniu [...] lutego 2011 r. Przy stosowaniu interpretacji skarżącego punkty karne wpisane do ewidencji za okres od [...] listopada 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. nie przekroczyłyby dopuszczalnej liczby 24 punktów i z mocy art. 130 ust. 2 uległyby usunięciu z ewidencji. Jak wyżej podano, tego rodzaju interpretacja jest jednak sprzeczna z literą prawa, jak również z zasadami demokratycznego państwa prawa, co szczególnie zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyżej wyroku z dnia 13 stycznia 2011 r. Wbrew zarzutom skarżącego, postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Wywód prawny został odzwierciedlony w zaskarżonej decyzji zgodnie z warunkami określonymi w art. 107 par. 3 k.p.a. Prawo materialne zostało również zinterpretowane oraz zastosowane w sposób prawidłowy. Z uwagi na powyższe, nie stwierdzając żadnych uchybień, które mogłyby skutkować koniecznością uchylenia skarżonej decyzji, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak na wstępie.