VII SA/Wa 2691/15
WyrokWSA w Warszawie2016-10-27
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Joanna Gierak-Podsiadły, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę hali magazynowej, wydana na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, jest zasadna w sytuacji, gdy inwestor nie przedłożył projektu budowlanego zamiennego zgodnego z przepisami i decyzją o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę hali magazynowej jest zasadna, gdy inwestor nie przedłożył projektu budowlanego zamiennego zgodnego z przepisami i decyzją o warunkach zabudowy, a istniejące odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego są istotne. Niewykonanie obowiązku przedłożenia prawidłowego projektu budowlanego zamiennego, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, uzasadnia zastosowanie art. 51 ust. 5 tej ustawy, który przewiduje nakaz rozbiórki obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę hali magazynowej zrealizowanej z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Inwestorzy wielokrotnie wzywani byli do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, jednak przedłożona dokumentacja nie spełniała wymogów prawnych i nie pozwalała na ocenę zgodności z decyzją o warunkach zabudowy. Po kolejnym bezskutecznym wezwaniu, organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi P O na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Przedmiotem skargi P O jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], nakazującą inwestorom A G i P O dokonanie całkowitej rozbiórki hali magazynowej zrealizowanej na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid. [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...] .
W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wskazał, że sprawa dotycząca wybudowanej hali magazynowo - warsztatowej, usytuowanej na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...], była już przedmiotem postępowania zarówno przed organem I jak i II instancji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] uchylił w całości decyzję organu powiatowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ stopnia wojewódzkiego wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym PINB w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] wstrzymał roboty budowlane przy budowie przedmiotowej hali magazynowej i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych. Ponadto organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego przedmiotowej inwestycji, w terminie ośmiu miesięcy od daty, w której decyzja stanie się ostateczna.
Przy piśmie z dnia [...].11.2012 r. inwestor dostarczył projekt budowlany zamienny.
Następnie, PINB w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wezwał inwestora do uzupełnienia braków w przedłożonej ocenie technicznej, a postanowieniem o nr [...] z tej samej daty - wezwał inwestora do uzupełnienia braków występujących w sporządzonym projekcie budowlanym zamiennym.
W dniu [...].11.2013 r. dostarczono do organu powiatowego uzupełniony projekt budowlany zamienny wraz z oceną techniczną.
Dalej, PINB w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego budynku hali magazynowej, usytuowanego na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył P O reprezentowany przez radcę prawnego T S.
[...]WINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] uchylił w całości ww. decyzję wraz poprzedzającym ją postanowieniem i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W następstwie powyższego PINB w [...] ponownie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wezwał inwestora do usunięcia braków w przedłożonej dokumentacji projektowej zamiennej. I dalej, decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] nakazał A G i P O rozbiórkę hali magazynowej, usytuowanej na działkach oznaczonych nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył P O reprezentowany przez radcę prawnego T S.
[...]WINB decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] uchylił w całości ww. decyzję wraz z poprzedzającym ją postanowieniem i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
PINB w [...] ponownie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] wezwał inwestora do usunięcia braków w przedłożonej dokumentacji projektowej zamiennej. Zobowiązany nie uzupełnił braków w terminie. Organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] nakazał inwestorom - A G i P O dokonanie całkowitej rozbiórki hali magazynowej zrealizowanej na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył P O reprezentowany przez radcę prawnego T S.
[...]WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu powiatowego.
Po rozpoznaniu skargi P O reprezentowanego przez radcę prawnego T S, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1700/14, uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji.
W związku z powyższym zachodziła konieczność ponownego rozpatrzenia odwołania P O reprezentowanego przez radcę prawnego T S od decyzji PINB w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.
Mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1700/14, w wyniku ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nałożenie na A G i P O obowiązku rozbiórki hali magazynowej zrealizowanej na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid.: [...] i [...] położone w miejscowości [...], gm. [...] na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego należało uznać za właściwe.
Rozwijając tę ocenę organ odwoławczy podał, że Starosta Powiatowy w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany budynku hurtowni artykułów przemysłowych, usytuowanego na działce nr [...] położonej we wsi [...], gm. [...] oraz udzielił A G pozwolenia na budowę.
W trakcie procesu budowlanego inwestor odstąpił w sposób istotny od zatwierdzonej dokumentacji budowlanej. Istotne odstępstwa polegały na zmianie charakterystycznych parametrów, poprzez wybudowanie obiektu obecnie o wymiarach 51,54 m x 8,50 m z wydzielonym pomieszczeniem o wymiarach 8,50 m x 5,14 m (dowód z oględzin z dnia 16 lutego 2012 r.) Pozwolenie na budowę zakładało zaś obiekt stanowiący jedno pomieszczenie magazynowe o wymiarach 31,00 m x 8,40 m. Ponadto, inwestor zmienił sposób użytkowania przedmiotowej inwestycji, poprzez wybudowanie obiektu stanowiącego w części pomieszczenie warsztatowe, a w części pomieszczenie składowe na części samochodowe. W pomieszczeniu warsztatowym rozmontowywane są samochody powypadkowe, a potwierdza to m. in. przedłożony projekt budowlany zamienny.
Dalej, organ podał, że w związku z brakiem obowiązującego dla miejscowości Kobiernie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należało w sprawie wziąć pod uwagę decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 1999 r., ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy budynku hurtowni artykułów przemysłowych i budynku gospodarczego położonych w miejscowości [...], gm. [...], a zgodnie z tą decyzją - działka oznaczona nr ewid. [...] we wsi [...] położona jest w strefie zabudowy mieszkaniowo - siedliskowej z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej i usług nieuciążliwych dla otoczenia z zachowaniem wymogów wynikających z ochrony środowiska i ochrony sanitarnej. Organ podniósł przy tym, że określone informacje, przyjęte rozwiązania i dane zawarte w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym uniemożliwiają w jednoznaczny sposób ocenić projekt budowlany zamienny w świetle art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego z ww. decyzją o warunkach zabudowy. Omawiana decyzja o warunkach zabudowy dotyczyła jednej działki ([...]), a zmiana lokalizacji budynku spowodowała objęcie obszarem oddziaływania również działki [...], której nie obejmuje decyzja o warunkach zabudowy. Sposób przeznaczenia obiektu również jest niezgodny z decyzją o warunkach zabudowy ponieważ sporna inwestycja uznawana jest za mogącą w sposób znaczący oddziaływać na środowisko (jako stacja demontażu wymieniona w § 2 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397), a działka, na której znajduje się inwestycja położona jest w strefie zabudowy mieszkaniowo - siedliskowej z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej i usług nieuciążliwych dla otoczenia. Organ wyjaśnił jednocześnie, że z uwagi na brak aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania naprawczego nie miał podstaw do nakładania na inwestora obowiązku przedłożenia dokumentów niewynikających wprost z przepisów Prawa budowlanego dotyczących postępowania naprawczego, w tym nowej decyzji o warunkach zabudowy. Odnosząc się do kwestii ważności omawianej decyzji o warunkach zabudowy wskazał, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt SA/Wa 1325/12 stwierdził, że "Organ wydający rozstrzygnięcie na podstawie art. 36a Prawa budowlanego jest związany ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, na podstawie której udzielono pozwolenia na budowę. W sytuacji gdy projekt zamienny nie wykracza poza dyspozycję decyzji o warunkach zabudowy uzyskanej dla pierwotnego pozwolenia na budowę, to nawet gdy upłynął okres, na jaki taka decyzja została wydana - brak jest podstaw do żądania uzyskania przez inwestora kolejnej decyzji o warunkach zabudowy". Dlatego też należało wykazać, czy wykonany obiekt mieści się w zakresie zaakceptowanym przez decyzję o warunkach zabudowy czy też go przekracza. Analiza materiału dowodowego jak i rozstrzygnięcia potwierdza prawidłowe ustalenia tej kwestii przez organ I instancji, które [...]WINB podziela.
Organ II instancji podał dalej, że PINB w [...] zachował tryb przewidziany ustawą Prawo budowlane z 1994 r. i w dacie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót (wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego), wydał decyzję w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy, zobowiązując A G i P O do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, w wyznaczonym przez organ terminie. Ww. decyzja została wydana w dniu [...] kwietnia 2012 r., a zatem do dnia wydania skarżonej decyzji inwestorzy posiadali niemal 2 lata na sporządzenie odpowiedniej dokumentacji. Inwestorzy nie skorzystali z możliwości wynikającej z prowadzonego przez PINB w [...] postępowania naprawczego, mającego doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem, i wymaganych dokumentów nie przedłożyli, tj. dokumentacji, która mogłaby zostać zatwierdzona na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Organ podkreślił przy tym, że za niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego należy także rozumieć sytuację, gdy osoba zobowiązana przedłoży projekt budowlany zamienny, ale nie będzie możliwe jego zatwierdzenie w świetle przesłanek z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. W tym przypadku, w ocenie organu II instancji przedłożony projekt budowlany zamienny został wykonany niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
Przedłożony projekt budowlany zamienny nie spełnia wymogów wynikających z § 8, § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2003 r., Nr 120, poz. 1133) m. in. zastosowane oznaczenia na projekcie zagospodarowania terenu nie mają odzwierciedlenia w części opisowej, brak jest określenia układu linii przewodów elektrycznych doprowadzonych do budynku, opis techniczny do projektu architektoniczno-budowlanego nie odzwierciedla: programu użytkowego obiektu i danych technologicznych oraz współzależności urządzeń i wyposażenia związanego z przeznaczeniami zasadniczych elementów wyposażenia budowlano - instalacyjnego, w szczególności instalacji elektrycznej i piorunochronnej. Ponadto, projekt ten, w części konstrukcyjnej nie został sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia (E U P posiada uprawnienia w zakresie rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych obiektów budowlanych w budownictwie osób fizycznych tj. kubatury budynku do 1000 m3, a obecny budynek posiada kubaturę według przedłożonego projektu budowlanego zamiennego 2042,0 m3).
Powyższe spowodowało, że organ nadzoru budowlanego zobligowany był do zastosowania trybu przewidzianego w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Zgodnie z dyspozycją cytowanego artykułu w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W związku z powyższym, zdaniem organu wojewódzkiego, organ powiatowy zasadnie nakazał rozbiórkę hali magazynowej realizowanej na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid.: [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...], wykazując jednocześnie dlaczego nie zastosował innych obowiązków przewidzianych ww. przepisem. [...]WINB wskazał jednocześnie, że to w interesie inwestora leży przedłożenie projektu budowlanego zamiennego odpowiadającego przepisom tak, aby istniała możliwość zakończenia postępowania naprawczego.
W tym stanie rzeczy, jak stwierdził organ, należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]kwietnia 2014 r.
W skardze na ww. decyzję [...] WINB z dnia [...] września 2015 r., skarżący – P O reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
-naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 51 ust. 3, 4 i 5 Prawa budowlanego, § 8, 11 i 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu formy projektu budowlanego oraz
-naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9, 77 § 1, art. 107 § 3, art. 110, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg trwającego od wielu lat postępowania w sprawie. Wywiedziono następnie, że inwestorzy złożyli żądany projekt budowlany zamienny, zgodny z wymogami decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] lutego 1999 r. i spełniający warunki rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jednocześnie podniesiono, że oddziaływanie przedmiotowej hali zamyka się w granicach działek inwestycyjnych.
Wskazano następnie na to, że to projektant odpowiada za projekt budowlany, do jego obowiązków należy opracowanie projektu budowlanego zgodnie z wymogami ustawy, przepisami i zasadami wiedzy technicznej, organ nadzoru budowlanego i organ architektoniczno-budowlany nie czyni żadnych ustaleń w tym zakresie. Wskazano nadto, że kontrola stosowania przepisów techniczno-budowlanych została przesunięta do postępowania dyscyplinarnego członka izby samorządu zawodowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], nakazującą inwestorom A G i P O dokonanie całkowitej rozbiórki hali magazynowej zrealizowanej na terenie obejmującym działki oznaczone nr ewid. [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Podstawę materialnoprawną tego orzeczenia stanowił przepis art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, w myśl którego w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zważyć przy tym trzeba, iż w myśl art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Formalny wyraz dokonania oceny zgodności z prawem przedstawionego projektu budowlanego zamiennego organ ujawnia przez jego zatwierdzenie i - ewentualnie - wyrażenie zgody na wznowienie robót budowlanych, gdy te nie zostały jeszcze zakończone, o czym stanowi art. 51 ust. 4. Niewykonanie obowiązku wykonania projektu budowlanego skutkuje zaś wydaniem jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w cyt. powyżej art. 51 ust. 5 omawianej ustawy. Przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, niewykonanie obowiązku nałożonego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego należy rozumieć szeroko, bowiem obejmuje ono zarówno stan obiektywnej bierności adresata w wykonaniu decyzji wydanej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 (tj. nie przedłożenie wymaganej dokumentacji budowlanej), jak i stan, w którym nie można było zatwierdzić przedstawionego projektu budowlanego ze względu na jego sprzeczność z przepisami prawa albo też przedstawienie przez adresata tej decyzji rozwiązań, które nie uwzględniały nałożonego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. W takich sytuacjach organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1375/14).
W niniejszej sprawie -w ocenie Sądu- wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie przywołanego powyżej art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego poprzez nałożenie obowiązku dokonania całkowitej rozbiórki przedmiotowego w sprawie obiektu.
Zważyć trzeba, iż postępowanie niniejsze dotyczyło budynku - hali magazynowej, która, jak przyjęto na mocy decyzji ostatecznej PINB w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] została wykonana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. Istotne odstępstwa polegały na zmianie sposobu usytuowania obiektu pierwotnie przewidzianego tylko na działce o nr ew. [...], a zrealizowanego także na działce o nr ew. [...], charakterystycznych jego parametrów - poprzez wybudowanie obiektu o wymiarach 51,54 m x 8,50 m zamiast o wymiarach 31,00 m x 8,40 m, oraz – zmianie sposobu użytkowania. Pierwotne pozwolenie na budowę (wydane przez Starostę Powiatowego w [...] w dniu [...] stycznia 2001 r.) dotyczyło budynku hurtowni artykułów przemysłowych, natomiast zrealizowano obiekt z przeznaczeniem na pomieszczenia składowe części samochodowych i warsztat samochodowy – demontaż samochodów (na co wskazuje część opisowa projektu zamiennego, a co nie koresponduje ze stroną tytułową tego projektu). Dostrzec przy tym trzeba, iż z akt sprawy wynika, że inwestycja nie została oddana w sposób przewidziany prawem do użytkowania. Stąd też zasadnym było wszczęcie postępowania legalizacyjnego, celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, tj. z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania przez organy. Skoro zaś ostatecznym orzeczeniem nałożono na inwestorów obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego (dokonując w ten sposób kwalifikacji naruszeń wykonanych przy realizacji inwestycji), to kolejny etap prowadzonego postępowania w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego polegał na sprawdzeniu, czy ten obowiązek został wykonany. Przy czym, jak zaznaczono już powyżej, o wykonaniu tego obowiązku nie mogło stanowić samo przedłożenie żądanej dokumentacji projektowej (jak to wadliwie wywodzi się w skardze), a dopiero ustalenie, że dokumentacja ta jest zgodna z przepisami prawa.
W niniejszej sprawie projekt budowlany zamienny został przedłożony, niemniej prawidłowo w toku postępowania ustalono, że nie spełnia on warunków określonych w przepisach rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, a w konsekwencji – z uwagi na niepełne dane w nim zawarte, dotyczące charakteru obiektu (jego przeznaczenia), nie sposób stwierdzić, czy jest on zgodny z decyzją o warunkach zabudowy wydaną dla przedmiotowej inwestycji w 1999 r. Wezwanie w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego do usunięcia stwierdzonych w tym zakresie nieprawidłowości, nie zostało wykonane, a to skutkować musiało decyzją przewidzianą w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego.
Rozwijając tę ocenę, zważyć trzeba, iż na mocy art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, do projektu budowlanego zamiennego stosuje się przepisy dotyczące projektu budowlanego odpowiednio do zakresu wprowadzonych zmian. Zatem projekt budowlany zamienny winien spełniać wymogi przewidziane m. in. w art. 34, zaś obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest jego sprawdzenie, w zakresie przewidzianym w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. To też oznacza, iż dla zatwierdzenia takiego projektu konieczne jest ustalenie, że jest on zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (o ile, ocena w tym zakresie jest konieczna, z uwagi na charakter istotnych odstępstw, a taka sytuacja miała miejsce w tym przypadku). Ten też aspekt sprawy miał -w ocenie Sądu- decydujące znaczenie.
Obszar, na którym znajdują się działki inwestycyjne nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (v. pismo Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 2014 r.). W przypadku braku planu miejscowego, sprawdzeń przewidzianych w art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego należy dokonać biorąc pod uwagę ostateczną decyzję o warunkach zabudowy.
Przy czym, rację mają organy orzekające, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie przewidzianym w art. 50-51 Prawa budowlanego w stosunku do zrealizowanego obiektu, organ nadzoru budowlanego nie ma podstaw prawnych, by żądać przedstawienia nowej decyzji o warunkach zabudowy. Zważyć przy tym trzeba, iż przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi jedynie podstawę do żądania projektu budowlanego zamiennego, do którego znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące projektu. Art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, iż projekt budowlany powinien spełniać wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jak stanowi zaś art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778), zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Z powyższego wynika, iż wydanie ww. decyzji nie jest przewidziane w przypadku obiektu już zrealizowanego, a dotyczy jedynie inwestycji, którą inwestor zamierza dopiero zrealizować. Decyzja ustalająca warunki zabudowy stanowi rodzaj promesy i otwiera proces inwestycyjny, a jej kolejnym etapem jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Dlatego też w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, iż regułą jest wydawanie decyzji o warunkach zagospodarowania przed przystąpieniem do zmiany sposobu zagospodarowania terenu lub jego zabudowy, zaś odstępstwa od tej zasady muszą wynikać z przepisów prawa. Oznacza to, że jeżeli nie przewiduje tego przepis szczególny, nie można ustalić decyzją warunków zabudowy dla inwestycji już faktycznie zrealizowanej. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 16 września 2010 r. o sygn. akt II OSK 1451/09 stwierdził, że zasadą jest, iż ustalenie decyzją warunków zabudowy dotyczy inwestycji zamierzonych, a wyjątkowo decyzja ta może być wydana także dla inwestycji faktycznie już zrealizowanej, gdy jest niezbędna dla legalizacji obiektu wykonanego w ramach samowoli budowlanej. Sąd ten zaznaczył jednak, iż wyjątek ten nie dotyczy postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Przepisy te, odmiennie niż art. 48 Prawa budowlanego (czy art. 49b tej ustawy), nie uprawniają organu nadzoru budowlanego do zobowiązania inwestora do złożenia w toku postępowaniu legalizacyjnego decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, co do której prowadzone jest postępowanie legalizacyjne. Tym samym, brak jest przepisu, który pozwalałby wydać w takiej sytuacji decyzję o warunkach zabudowy (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 1725/09). Analizując zgodność spornej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organy orzekające w niniejszej sprawie mogły więc wziąć pod uwagę tylko decyzję o warunkach zabudowy wydaną dla spornej inwestycji w dniu [...] lutego 1999 r. (wobec braku planu miejscowego w dacie orzekania przez te organy).
Dostrzec przy tym należy, iż zgodnie z art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile: nie dotyczy zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu (pkt 1), charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji (pkt 2), zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (pkt 6), ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (pkt 7). Zmiany jakie dokonano przy realizacji spornej inwestycji wypełniają wszystkie z przytoczonych powyżej przesłanek świadczących o istotnym odstąpieniu od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Nie ma przy tym znaczenia prawnego fakt, iż wskazany przepis nie obowiązywał w dacie realizacji inwestycji (jako wprowadzony ustawą zmieniającą z dniem 31 maja 2004 r.; Dz. U. z 2004 r., Nr 93, poz. 888), skoro do dnia wejścia w życie ww. przepisów inwestycja nie została zalegalizowana, a wskazane przepisy obowiązywały już w dacie orzekania przez organy w kontrolowanym postępowaniu naprawczym, wszczętym (we wskazanym trybie z art. 50-51 Prawa budowlanego) w 2012 r. Prowadząc tego rodzaju postępowanie organ administracji obowiązany jest zaś kierować się obowiązującymi przepisami prawa, dążąc przy tym do ustalenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia robót objętych tym postępowanie do stanu zgodnego z prawem, tj. z daty orzekania.
Zatem, jak wynika z powyższego, wprowadzone zmiany przy realizacji inwestycji dotyczą m. in. ustaleń objętych decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] lutego 1999 r. (sposobu usytuowania, przeznaczenia). Z tej ostatniej wynika, iż została wydana dla budynku hurtowni artykułów przemysłowych w miejscowości [...], gm. [...] na działce o nr ew. [...], nadto - działka oznaczona nr ewid. [...] we wsi [...] położona jest w strefie zabudowy mieszkaniowo - siedliskowej z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej i usług nieuciążliwych dla otoczenia z zachowaniem wymogów wynikających z ochrony środowiska i ochrony sanitarnej. Tym samym istotne znaczenie w sprawie miało m. in. ustalenie charakteru obiektu/jego funkcji. Słusznie przyjęto, że dane zawarte w projekcie zamiennym są niepełne/niespójne i nie pozwalają na dokonanie oceny w tej materii. Prawidłowo w efekcie organ powiatowy w dniu [...] stycznia 2014 r. wydał (po raz kolejny) postanowienie w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego wskazując m. in. na powyższą kwestię, a także na to, że o ile w obiekcie prowadzona jest działalność wypełniająca definicję stacji demontażu w rozumieniu ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ze zm.), to jako wymieniona w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010, Nr 213, poz. 1397), znacząco wpływa na środowisko i nie sposób wobec tego uznać, aby była zgodna z warunkami zawartymi w ww. decyzji z 1999 r. – odnoszącej się do obiektu nieuciążliwego dla otoczenia. Projekt zamienny w tej kwestii nie został uzupełniony, choć w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] organ powiatowy bardzo szeroko przedstawił powyższy problem, przytaczając zarówno okoliczności sprawy, jak i przepisy, które w tym aspekcie mają znaczenie.
Organ ten słusznie w efekcie podważył także kompletność projektu budowlanego i wskazał na nie spełnianie przez niego wymogów wynikających z § 8, 11 i 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu (co ma znaczenie w kontekście art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). I tak, wskazał m. in. na brak informacji dotyczącej instalacji elektrycznej (w sytuacji, gdy jej występowanie potwierdzono podczas kontroli obiektu; § 8 ust. 3 pkt 7 ww. rozporządzenia), oraz na brak w opisie technicznym do projektu architektoniczno-budowlanego programu użytkowego obiektu (§ 11 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia).
To też uzasadniało wydanie decyzji w oparciu o ww. art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Przedłożonej dokumentacji zamiennej nie sposób bowiem było uznać za kompletną, nadto – za zgodną z decyzją o warunkach zabudowy z 1999 r.
Wobec zakresu stwierdzonych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, stosując art. 51 ust. 5, organ mógł orzec jedynie o rozbiórce całego obiektu.
Z tych też przyczyn, Sąd uznał, iż zarzuty skargi są w całości nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, r. poz. 718), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło