VII SA/Wa 2720/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant st. ref. Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 149 § 2 k.p.a.w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2009 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą B. K. odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki domku letniskowego na działce nr [...] w Z., gm. G. o trzy lata tj. do dnia [...] marca 2012r. Organ wskazał, że Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 1994 r. nakazał W. K. rozbiórkę ww. obiektu samowolnie wzniesionego na działce przeznaczonej zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego gm. G. wyłącznie pod uprawy rolne. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1995 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2005 r. sygn. akt SA/Bk 513/95 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę ponownie organ powiatowy decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., nakazał B. i W. K. rozbiórkę ww. obiektu budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2000 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga W. K. na tę decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001 r. sygn. akt SA/Bk 1535/00. Organ przedstawił następnie przebieg postępowania dotyczącego wydania decyzji nakazującej rozbiórkę oraz przebieg postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej ww. decyzją o nakazie rozbiórki. Następnie podniósł, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2009r., na podstawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., odmówił B. K. odroczenia wykonania rozbiórki ww. obiektu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy w/w decyzję. Skarga B. K. na decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. wyrokiem WSA w B. z dnia 17 grudnia 2009r. sygn. akt II SA/Bk 688/09 została oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 931/10 oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku. Organ podniósł, że 23 maja 2011 r. wpłynął wniosek W. K. z dnia 20 maja 2011 r. o wznowienie postępowania w sprawie w/w obiektu budowlanego. Organ wojewódzki zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie wniosku poprzez wskazanie decyzji ostatecznej, w stosunku do której wnioskodawca występuje o wznowienie postępowania. W piśmie z dnia 15 czerwca 2011 r. W.K. wyjaśnił, że wniosek z dnia 20 maja 2011 r. dotyczy decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie odroczenia wykonania nakazanej rozbiórki. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wznowił postępowanie zakończone decyzją z [...] sierpnia 2009 r. We wniosku wskazano, że przesłanką do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest okoliczność, że sporny obiekt powstał w 1986 r., a nie, jak przyjął organ powiatowy 1987r. Na potwierdzenie tego faktu W.K. przedstawił oświadczenie W. S. i R. S.. Organ wojewódzki stwierdził, że kwestia daty budowy obiektu nie ma żadnego wpływu na ostateczną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. o odmowie odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki. Dodał, że data budowy obiektu była przedmiotem rozpatrywania przed wydaniem decyzji o rozbiórce z dnia [...] października 2000r., objętej kontrolą przez NSA. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że wskazana przesłanka wskazująca na inną datę budowy, niż przyjął organ, była znana organowi nadzoru budowlanego w dacie wydawania decyzji zarówno dotyczącej rozbiórki obiektu, jak i decyzji o odmowie odroczenia wykonania nakazu jego rozbiórki. Następnie organ podniósł, że [...] stycznia 2007 r. odmówił w trybie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (w której przesłanką była również data budowy obiektu) uchylenia decyzji z dnia [...] października 2000 r., którą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Skarga na ww. decyzję GINB została oddalona. W ocenie organu II instancji nie ma zatem podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał ją w mocy. Organ wskazał, że oświadczenia W. S. i R. S. nie mogą spełniać przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem jest to subiektywna ocena tych osób co do daty budowy, nie poparta żadnymi dowodami. Podniósł też, że wskazana przesłanka dotycząca daty budowy przedstawiona przez skarżącego nie jest nową okolicznością, ponieważ znana była organowi zarówno w dacie wydawania decyzji o rozbiórce, jak i decyzji o odmowie odroczenia terminu rozbiórki, nie wywiera ona też bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2009 r.. Skargę na powyższą decyzję złożyła B. K., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca oświadczyła, że nie została powiadomiona o decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r., co stanowi naruszenie art. 39, art. 28, art. 10, art. 109 k.p.a. Wskazała też, że GINB nie stworzył jej możliwości wypowiedzenia się co do całości sprawy i zapoznania się z aktami przed podjęciem decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że B.K. brała udział w postępowaniu zakończonym zaskarżona decyzją, jak również otrzymała decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2011 r. Organ wskazał też, że organ I instancji powiadomił skarżącą o przekazaniu odwołania W.K. do organu II instancji, w związku z tym skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu i miała możliwość przejrzenia akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazać bowiem trzeba, że decyzja organu I instancji nie została doręczona B. K., pomimo, że przysługuje jej przymiot strony w rozpoznawanej sprawie. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy, B. K. została uwzględniona w tzw. "rozdzielniku" decyzji, to jednak faktycznie decyzji tej nie otrzymała. W aktach sprawy brak jest bowiem zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji przez skarżącą, brak jest również zwróconej przesyłki zawierającej decyzję, natomiast jak wynika z rozdzielnika przesyłka zawierająca decyzję została skierowana na błędny adres: ul. [...] w W. zamiast: ul. [...] w W.. Nie znajduje zatem potwierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę twierdzenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została skarżącej doręczona. Brak doręczenia decyzji stronie postępowania stanowi natomiast naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje wszystkie etapy postępowania administracyjnego, z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 k.p.a. organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt4 k.p.a., co z kolei z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j-t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) obliguje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi. Użyty w treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy zwrot "uchyla" jest kategoryczny i oznacza, że w razie stwierdzenia określonej w nim przesłanki sąd administracyjny ma obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym trzeba, że naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Wniosek taki wypływa z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy, jest też akceptowany w doktrynie oraz w orzecznictwie (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 1999 r., III SA 979/98, LEX nr 39458; wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 1997 r., III SA 1795/95, LEX nr 29916; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Dodać przy tym należy, że zasadą jest, iż prawami procesowymi rozporządza strona. Przesłanka, wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy wiąże się z art. 147 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania z tej podstawie następuje tylko na żądanie strony. W konsekwencji jedynie od woli strony pominiętej w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest, czy skorzysta ona z prawa żądania wznowienia, czy wskazania zarzutu zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w skardze skierowanej do sądu administracyjnego. Tylko w takim przypadku sąd administracyjny może uwzględnić skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit b p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08 z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08, z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09). W kontrolowanej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce, bowiem skarżąca podniosła w skardze zarzut, że nie została powiadomiona o decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz okoliczność, że GINB nie stworzył skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do całości sprawy i zapoznania z aktami przed podjęciem decyzji. W związku z powyższym ujawnione naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Na mocy art. 152 ww. ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku.