VII SA/Wa 2726/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] Szpitala [...] w K. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2017 r. znak [...] w przedmiocie uznania praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów postanawia: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. [...] Szpital [...] w K. wraz ze skargą na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z [...] września 2017 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano na stratę z działalności za ostatni rok obrotowy w wysokości 14.188.098,73 zł i utrzymywanie się stanu zobowiązań na bardzo wysokim poziomie. Zwrócono uwagę na zawartą przez Szpital w dniu [...] października 2017 r. kolejną umowę pożyczki, na kwotę 15.000.000 zł, na spłatę bieżących zobowiązań. Podkreślono ponadto, iż środki finansowe Szpitala są środkami celowymi, które muszą być przeznaczane na ściśle określone cele wynikające z ustaw, w szczególności na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Szpital jako jednostka sektora finansów publicznych związana jest dyscypliną finansową przejawiającą się wymogiem przestrzegania ram planu finansowego, dlatego też niezaplanowane wydatki w postaci kosztów sądowych nie mogą być traktowane na równi z wydatkami zaplanowanymi i związanymi z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, działalnością dydaktyczną i badawczą. Strona skarżąca oświadczyła, że stan zobowiązań na dzień 30 kwietnia 2017 r. wyniósł 351.816.628,06 zł, w tym zobowiązania wymagalne to kwota 54.633.075,52 zł. Wraz z wnioskiem nadesłano oświadczenie o stanie rachunków bankowych Szpitala, jednocześnie podkreślając, że posiadane środki przeznaczone są na zaspokojenie bieżącej działalności Szpitala, w szczególności na koszty związane z udzielaniem świadczeń opieki zdrowotnej, spłatę zobowiązań wobec kontrahentów, wynagrodzenia dla pracowników. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy), udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do sytuacji wyjątkowych. Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające ze złożonego wniosku oraz dodatkowych dokumentów uznano, że [...] Szpital [...] w K. nie wykazał, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Podkreślić przede wszystkim należy, mając na uwadze argumentację wniosku, że sama okoliczność, iż Szpital jest jednostką sektora finansów publicznych związaną dyscypliną finansową, nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy, które jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, jednostki te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowań sądowych w planach finansowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2010 r. II OZ 650/10 LEX nr 673947, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2010 r. I SO/Wa 19/10 LEX nr 620354, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2013 r. V SA/Wa 1987/12 LEX nr 1440979). Nie może zatem przemawiać za przyznaniem stronie skarżącej prawa pomocy argument, że środki finansowe Szpitala muszą być przeznaczane na ściśle określone cele wynikające z ustaw, w szczególności na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Warto jednocześnie zwrócić uwagę, że ograniczenia te nie przeszkadzają jednak Szpitalowi na ponoszenie wydatków związanych z zatrudnianiem radców prawnych. Podstawy do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie mógł również stanowić argument wskazujący na wysoki poziom zobowiązań Szpitala. Należy bowiem zwrócić uwagę na informacje wynikające ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o wysokości środków na 25 rachunkach bankowych Szpitala (na koniec września 2017 r.). Salda wszystkich rachunków są dodatnie, przy czym wysokość środków na 3 rachunkach wynosi: 5.484.598,70 zł; 1.457.330,40 zł oraz 10.624.630,98 zł. Mając na uwadze taki stan rachunków bankowych nie sposób przyjąć, aby strona skarżąca nie mogła wygospodarować środków na koszty sądowe w niniejszej sprawie. Zauważyć trzeba, że wpis sądowy od skargi należny jest w wysokości 200 zł. Wysokość pozostałych kosztów sądowych, o ile w ogóle się pojawią, nie przekraczałaby jednorazowo kwoty 100 zł (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie z posiadanych środków ponieść koszty we wskazanej wysokości, brak jest więc podstaw do przyznania prawa pomocy. Stanowiska w powyższej kwestii nie zmienia wysokość zobowiązań finansowych, czy też ujemny bilans za ostatni rok obrotowy. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.