VII SA/Wa 2730/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Wyższej Szkoły [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...]decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) i art. 104 kpa – nakazał Wyższej Szkole [...]rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego z tablicą ok. 4,3 x 8,3 m i wysokości ok. 9 m (o powierzchni reklamowej ok. 4 x 8 m), na słupie stalowym o średnicy ok. 60 cm i łącznej wysokości ok. 9m z fundamentem (3 x 3,75 m), przy ul. [...]- dz. ew. nr [...]obr. [...]w [...], w odległości od krawędzi jezdni - ulicy [...] ok. 6,85 m (do fundamentu) i ok. 13 m od granicy z działką nr ew[...]w obrębie [...] (do lica słupa). Organ wskazał, że podczas kontrolni 27 marca 2014 r. ustalono, że na ww. działce znajduje się sześć nośników reklamowych. Organ prowadził postępowanie odnośnie nośnika reklamowego o konstrukcji modułowej, z elementów kratowych, przymocowanych do betonowych bloków fundamentowych (265 x 100 x 55 cm). Z akt wynika, że nośnik ten oznaczony nr 1 został rozebrany. Z tej przyczyny umorzono postępowanie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. W trakcie kontroli 16 grudnia 2014 r. stwierdzono, że w miejscu usuniętego nośnika modułowego znajduje się nowy, opisany na wstępie nośnik reklamowy. Do nośnika doprowadzono napowietrzną linię energetyczną, w dniu kontroli nie był on wyposażony w lampy oświetlające. W dniu 18 maja 2015 r. wpłynęło pismo Wyższej Szkoły [...], w którym poinformowano, że nośnik reklamowy nr 1 usunięto z działki nr ew. [...]w związku z jego sprzedażą [...] maja 2014 r. firmie [...]. Do pisma załączono kopię faktury z [...] maja 2014 r. dotyczącą nieokreślonej jednostronnej konstrukcji reklamowej (6 x 3 m). Pismem z 20 maja 2015 r. organ wezwał [...] do udzielenia wyjaśnień w zakresie nowego nośnika. Szkoła nie udzieliła odpowiedzi. W tym stanie rzeczy organ powiatowy nakazał rozbiórkę ww. nośnika. Jako adresata obowiązku wskazał Wyższą Szkołę [...]. PINB [...] dokonał kwalifikacji nośnika reklamowego na gruncie Prawa budowlanego, oceny stanu faktycznego, jak również wykazał przyczyny zastosowania art. 48 ww. ustawy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] października 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 83 ust. 2 Prawo budowlane - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wojewódzki podzielił stanowisko PINB odnośnie kwalifikacji stanu faktycznego na gruncie przepisów ustawy. Stwierdził, iż materiał dowodowy, potwierdzająca, że w miejscu usuniętego nośnika reklamowego modułowego, został zrealizowany nowy nośnik reklamowy o innej konstrukcji. Nadto, organ powiatowy prawidłowo zakwalifikował go do budowli, której budowa wymaga pozwolenia na budowę i zastosował tryb przewidziany w art. 48 Prawo budowlane, co należycie uzasadnił, bowiem nośnik reklamowy powstał w warunkach samowoli. Dalej podzielił też stanowisko, że przeszkodą w legalizacji jest to, że nośnik reklamowy nie jest zgodny miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwałą nr [...]z [...] listopada 2011 r. Rady [...]. Zgodnie bowiem z § 89 i § 15 ww. planu dla obszaru, na którym zrealizowano budowlę dopuszczalne jest umieszczenie nośników reklamowych o powierzchni reklamowej do 3 m2 oraz reklam świetlnych lub podświetlanych oraz słupów ogłoszeniowych o wysokości nie większej niż 3 m i średnicy nie większej niż 1,2 m, zaś nośnik reklamowy przekracza ww. wielkości - powierzchnia reklamowa wynosi ok. 32 m2, zaś wysokość ok. 9 m. Ponadto, taka lokalizacja narusza art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm.), zgodnie z którym obiekty budowlane przy drogach wojewódzkich w terenie zabudowy powinny być usytuowane w odległości co najmniej 8 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi wojewódzkiej. Organ powiatowy wskazał, że ul. [...] w [...] zaliczana jest do kategorii dróg wojewódzkich, a nośnik leży ok. 6,85 m od krawędzi jezdni. Organ dodał, że w toku postępowania I instancji, [...], będąca właścicielem działki nr [...], nie odpowiedziała na wezwanie organu powiatowego z 20.05. 2015 r. Również w odwołaniu nie wyjaśniła, jaki podmiot jest inwestorem. Zawarte w piśmie z dnia 14 maja 2015 r. wyjaśnienia dotyczą nośnika nr 1, objętego odrębnym postępowaniem. Uczelnia jako właściciel działki nr [...]ponosi zatem odpowiedzialność za pozostający w jej władaniu grunt. Załączona faktura VAT nr [...]z [...] maja 2014 r. również nie potwierdza, że ww. nośnik reklamowy stanowi własność [...]. Ww. podmiot na fakturze został określony mianem "nabywcy", jednak nie świadczy to o zmianie prawa własności nośnika reklamowego. Wpis o treści "konstrukcja reklamowa 6 x 3 m, jednostronna" widnieje w rubryce 2 pod nazwą "usługi", co prowadzi co najwyżej do wniosku, że ww. podmiot jest nabywcą powierzchni reklamowej należącej do uczelni. Nadto, w fakturze jest mowa o powierzchni reklamowej 6 x 3 m, a ww. wynosi ok 4 x 8 m. Organ przytoczył art. 52 Prawo budowlane wskazując, że obowiązek rozbiórki organ może nałożyć na jeden z trzech ww. podmiotów, przy czym w pierwszej na inwestora posiadającego tytuł prawny do obiektu. W związku z niemożliwością ustalenia inwestora, należy przyjąć, iż obowiązek obciąża właściciela terenu. Organ wyjaśnił, iż nie doszło do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej, na co bezzasadnie powołuje się skarżąca. Decyzja PINB [...] nr [...]dotyczy innego nośnika reklamowego niż decyzja rozbiórkowa nr [...]. Skargę na ww. decyzję złożyła [...]w [...] wskazując że 1) na działce [...]w obr. [...]przy ulicy [...] w [...] na przestrzeni kilku lat znajdowało się kilka nośników o różnych konstrukcjach, niektóre z nich były usuwane, inne sprzedawane, inne były/są przedmiotem najmu; 2) wskutek licznych zmian, pojawiania się nowych i rozbierania starych nośników [...] omyłkowo przyjęła, że decyzja Nr [...]dotyczy rozbiórki nośnika reklamowego nr 1, który został już zdemontowany; 3) skarżąca ustaliła, że nośnik oznaczony przez PINB nr 1 jest przedmiotem umowy najmu z [...] lutego 2014 r. pomiędzy skarżącą a [...] Sp. z o.o. w [...], która obowiązuje od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2017r.; 4) wobec powyższego zgodnie z art. 52 ustawy ww. firma jako inwestor jest zobowiązana w pierwszej kolejności do rozbiórki obiektu. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać trzeba, że Sąd administracyjny jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., uchyla ją lub stwierdza jej nieważność. W świetle przedstawionych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają przepisom prawa. Sąd kontrolował w tej sprawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]z dnia [...] sierpnia 2015r. nakazującą skarżącej rozbiórkę opisanego wyżej wolnostojącego nośnika reklamowego (nr 1) wybudowanego przy ul. [...]w [...] na działce [...]w opisanym usytuowaniu. W rozpatrywanej sprawie nie może być kwestionowane, że sporny nośnik reklamowy powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę. Prawidłowo bowiem uznały organy, że został on zrealizowany z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Wskazać należy, że w myśl art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak (...) wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Mając na uwadze definicję budowli określoną w przywołanym przepisie, stwierdzić trzeba, iż urządzenie reklamowe, wolno stojące, trwale związane z gruntem stanowi obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, ani technologia wykonania i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006r. II OSK 923/05 oraz z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2558/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wielkość przedmiotowego urządzenia reklamowego, jak i sposób osadzenia, świadczą o tym, że jest to wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawo budowlane. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych budowa urządzeń reklamowych wolnostojących trwale związanych z gruntem wymaga pozwolenia na budowę i nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006r., II OSK 923/05 oraz wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2006r, II OSK 931/05). Sporny nośnik reklamowy składa się z tablicy ok. 4,3 x 8,3 m i wysokości ok. 9 m, o powierzchni reklamowej ok. 4 x 8 m. Osadzony jest na słupie stalowym o średnicy ok. 60 cm i łącznej wysokości ok. 9 m. Fundament dla konstrukcji wsporczej stanowi stopa betonowa o wymiarach 3 m x 3,75 m, zagłębiona w gruncie. Jest to zatem budowla stabilnie - ze względu na wielkość i ciężar - posadowiona w gruncie i odporna na działania czynników atmosferycznych. Prawidłowo organy zatem wywiodły, że konstrukcja, rozmiary, posadowienie spornego nośnika reklamowego wyczerpuje znamiona budowli, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Parametry techniczne przedstawione w materiale dowodowym nie pozwalają na odmienną kwalifikację. W konsekwencji prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zastosował w niniejszej sprawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Należy zgodzić się z organem również co do tego, że nie było podstaw do wszczęcia postepowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, skoro działka inwestycyjna nr [...]objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr [...]z [...] listopada 2011 r. Rady [...], który w § 89 i § 15 dopuszcza umieszczenie nośników reklamowych wyłącznie o powierzchni reklamowej do 3 m2 oraz reklam świetlnych lub podświetlanych oraz słupów ogłoszeniowych o wysokości nie większej niż 3 m i średnicy nie większej niż 1,2 m. Natomiast przedmiotowe urządzenie reklamowe posiada powierzchnię reklamowa ok. 32 m2, zaś wysokość ok. 9 m. Kolejną przeszkodą do legalizacji urządzenia reklamowego jest jego usytuowanie 6, 85 m względem zewnętrznej krawędzi jezdni ul. [...], stanowiącej drogę kategorii wojewódzkiej. Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych obiekty budowlane przy drogach wojewódzkich w terenie zabudowy powinny być usytuowane w odległości co najmniej 8 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi wojewódzkiej. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 52 kpa. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 48 może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Przepis ten stanowi bowiem, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. Przede wszystkim zobowiązanym do dokonania czynności winien być inwestor, jako sprawca samowoli budowlanej (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, CBOSA). Obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej jest w istocie nakazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, a zatem to przede wszystkim rzeczywisty sprawca samowoli winien być obciążony nakazem wykonania tego obowiązku. Status inwestora, jako adresata prawa i obowiązków w procesie budowlanym kończy się jednak z chwilą zakończenia budowy i wówczas dalsze obowiązki związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego przechodzą na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (zob. Prawo budowlane. Komentarz, pod. red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014 r., str. 694 - 697). Skonstruowanie art. 52 ustawy Prawo budowlane na zasadzie alternatywy pozwala na przyjęcie, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości, na której wybudowano obiekt (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08 oraz z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2146/13, orzeczenia.nsa.gov.pl), a w pewnych sytuacjach również właściciel gruntu nie będący inwestorem, jeżeli posiada możliwość legalnego wykonania nałożonego przez organ obowiązku. Ostatni z opisanych przypadków miał miejsce w niniejszej sprawie. Do skargi skarżąca dołączyła bowiem odpis umowy najmu z dnia [...] lutego 2014r. zawartej z f-mą [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oddającej najemcy część działki nr [...]w celu umieszczenia nośnika reklamowego (§ 1 pkt 2). W § 1 pkt 5 najemca został zobowiązany do demontażu nośnika reklamowego, jeżeli zgodnie z ostatecznym, prawomocnym wyrokiem Sadu montaż nośnika zostanie uznany za sprzeczny z prawem (...). Umowa obowiązuje do 31 marca 2017r. Prawidłowo zatem nakaz rozbiórki przedmiotowego urządzenia reklamowego został nałożony na skarżącą – Wyższą Szkołę [...] w [...]. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.