VII SA/Wa 277/14

Sygnatura akt VII SA/Wa 277/14 POSTANOWIENIE Dnia 24 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zasądzenia na rzecz [...] kosztów sądowych w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia i stwierdzenie prawomocności oraz kosztów wynagrodzenia radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 277/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpisy wyroku wraz z uzasadnieniem, zgodnie z treścią przepisu art. 142 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej zw. p.p.s.a.,, zostały wysłane stronom postępowania i prawidłowo doręczone. Pełnomocnik skarżącej r. pr. [...] przesyłkę zawierającą odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem odebrał w dniu 3 czerwca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2051/14 oddalił skargę kasacyjną uczestnika postępowania spółki [...] Sp. z o.o. w [...] na ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, mocą postanowienia z dnia 6 lipca 2016 r., że opisane powyżej orzeczenie tego Sądu jest prawomocne od dnia 28 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 30 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku tego Sądu z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 277/14 oraz o przesłanie jego odpisu ze stwierdzeniem prawomocności. Jednocześnie w piśmie tym wniesiono również o zasądzenie od organu na rzecz [...] kosztów sądowych w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia i stwierdzenia prawomocności oraz kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, gdyż organ nie wykonał wyroku (nie zwrócił zasądzonych kosztów). Pełnomocnik skarżącej wskazał także, że żądany zwrot opłaty kancelaryjnej i wynagrodzenia pełnomocnika to oczywiste koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Wniosek strony skarżącej o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania za stwierdzenie prawomocności wyroku i przesłanie jego odpisu oraz kosztów wynagrodzenia radcy prawnego za wniosek w tym zakresie jest nieuzasadniony i z tego powodu podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 234 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu. Należy wskazać, że dokonywanie określonej czynności procesowej może wiązać się z obowiązkiem poniesienia związanych z tym kosztów. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Zgodnie z art. 205 § 2–4 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. związany jest zatem z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowo-administracyjnego. Zakres kosztów niezbędnych określa art. 205 p.p.s.a. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania, jak wyżej zaznaczono, podlega ocenie Sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. W ocenie Sądu, wskazane przez stronę skarżącą koszty w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia i stwierdzenia prawomocności oraz koszty wynagrodzenia radcy prawnego za wniosek w tym zakresie nie są związane z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wniosek strony skarżącej o stwierdzenie prawomocności nie jest czynnością związaną z dochodzeniem przez stronę praw związanych z kontrolą administracji publicznej, o czym stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. Opłata pobierana w trybie art. 234 § 1 p.p.s.a. związana jest z koniecznością dochodzenia zasądzonych wyrokiem kosztów postępowania, a nie z kontrolą legalności decyzji administracyjnej. Należy podkreślić także, że skoro orzeczenie uprawomocnia się z mocy samego prawa, to postanowienie o stwierdzeniu prawomocności ma wyłącznie cechy deklaratoryjne. Również w orzecznictwie przyjmuje się, że brak jest podstaw normatywnych pozwalających na zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa) w sprawie o stwierdzenie prawomocności orzeczenia - por. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OZ 959/12, LEX nr 1273901. Naczelny Sąd Administracyjny w innym orzeczeniu - z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt II FZ 1074/14 (LEX nr 1485463) wskazał wprost, że cezurę czasową w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. wyznacza orzeczenie uwzględniające skargę lub umarzające postępowanie, w przypadku skorzystania przez organ z trybu autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) lub po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego (art. 118 § 2 p.p.s.a.). Z treści wskazanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego należy wywieść, że tylko koszty związane z czynnościami podjętymi przed wydaniem wyroku rozstrzygającego sprawę w I instancji mogą zostać uwzględnione, po stosownej ocenie sądu mającej na celu ustalenie ich niezbędności oraz celowości, jako objęte zasadą z art. 200 p.p.s.a. Zatem skoro zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest obciążenie kosztami sądowymi (takimi jak m.in. opłata kancelaryjna) tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, a opłacie kancelaryjnej podlegają pisma zawierające żądanie dokonania przez Sąd określonych czynności (np. za stwierdzenie prawomocności, za wydanie odpisów), to koszty sądowe związane z tymi czynnościami ponoszą ich wnioskodawcy. Opłata kancelaryjna należy do kategorii opłat sądowych stanowiących dochód budżetu państwa, która nie jest zależna od rodzaju sprawy, lecz od rodzaju czynności podejmowanych w sprawie. Takiej opłacie podlegają czynności wymienione w art. 234 i art. 235 p.p.s.a. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowił jak w sentencji.