VII SA/Wa 2829/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Stawecki, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi C. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2016r., [...] Izby Skarbowej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa - ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 zm.), art. 18, art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 8 oraz art. 34 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm.), dalej u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia C. J. - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...]- o uznaniu zgłoszonych zarzutów za niezasadne. Organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzono na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] stycznia 2016 r. wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], na kwotę 10.088,40 należności głównej, z tytułu grzywny w celu przymuszenia określonej postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Zawiadomieniem z [...] lutego 2016r. ([...]) organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2016r., a zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego [...] marca 2016 r. Dłużnik zajętej wierzytelności, pismem z [...] kwietnia 2016 r., poinformował, że na firmowym rachunku bankowym klienta, brak jest środków umożliwiających całkowite lub częściowe zrealizowanie zajęcia. W dniu [...] marca 2016r. C. J. złożył w Urzędzie Skarbowym [...] pismo, które organ egzekucyjny potraktował jako zgłoszenie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W piśmie zobowiązany podniósł, że nie doręczono mu upomnień, odpisów i postanowień, do których mógłby się ustosunkować (art. 15 § 1 i § 2 u.p.e.a ), zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, grzywna w celu przymuszenia jest zbyt wysoka i niezasadna, gdyż nie wynika z braku chęci współpracy, a z niewiedzy o postępowaniu (art. 33 § 6 u.p.e.a.). Organ przekazał zarzuty wierzycielowi w celu zajęcia stanowiska. Postanowieniem z [...] marca 2016r. PINB w [...] uznał zarzuty za niezasadne. Wskazał, iż zarzut niedoręczenia upomnienia jest niezasadny, gdyż doręczono je [...] października 2005r. J. J.. Podobnie zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i zastosowanego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego PINB w [...] wyjaśnił, iż zobowiązany uporczywie uchyla się od wykonania rozbiórki, nie okazuje woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania obowiązku, a więc zgodnie z art 6 § 1 u.p.e.a. podjął czynności zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego. Podkreślił, że grzywna nie jest karą a środkiem przymusu i jeżeli zobowiązany wykona rozbiórkę, to uniknie konieczności jej zapłaty. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r., uznał zarzuty za chybione, zaznaczając, że zajęcie rachunku bankowego jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym jaki zdołał zastosować. Następnie zapadło opisane na wstępie postanowienie organu II instancji. Skargę na to postanowienie złożył C. J. wnosząc o umorzenie postępowania objętego ww. tytułem wykonawczym. Skarżący wskazał, że zgodnie z prawem w toku postępowania egzekucyjnego występował do właściwych organów odwoławczych, jednak zgłoszone zarzuty i zażalenia dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie zostały należycie i merytorycznie rozpatrzone. W sprawie rozbiórki starej, drewnianej altany o wartości ok. 15-18 tys. zł nałożono grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 10.088,40 zł. W pismach skarżący wskazywał, że należność ta jest za wysoka, nieadekwatna i niewspółmierna w stosunku do ww. obiektu. Na podstawie art. 121 § 4 u.p.e.a. wnosił również o wskazanie metody wyliczenia ww. kwoty, jednak nie uzyskał odpowiedzi, co może świadczyć o bezpodstawnym nałożeniu kary. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia winna się mieścić od 0,01 zł do 10.000 zł, z czego najwyższe wartości w domyśle zarezerwowane są dla obiektów bądź o dużej wartości, bądź bezpośrednio zagrażających życiu lub zdrowiu ludzkiemu lub w złym stanie technicznym. Żaden przypadek nie dotyczy tej sytuacji, kwota grzywny nie ma merytorycznego uzasadnienia i nie została wyliczona zgodnie z wytycznymi ustawy. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania oraz anulowanie grzywny lub zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem. W świetle zarzutów skargi na wstępie podkreślić trzeba, że środkiem egzekucyjnym w niniejszej sprawie było zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w [...] zmierzające do wyegzekwowania grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10880,40 zł, nałożonej postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. wobec uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku rozbiórki. Skarżący nie mógł zatem w tym postępowaniu kwestionować zasadności i wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia (ww. postanowienie z dnia [...] października 2014r.). W tej kwestii PINB w Powiecie [...] zajął już stanowisko w postanowieniu z dnia [...] marca 2016r. uznając zgłoszony zarzut za niedopuszczalny. W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zgłosił zarzuty na ww. postępowanie egzekucyjne wskazując na pkt 6, 7 i 8 art. 33 § 1 u.p.e.a.tj. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W odniesieniu do pierwszego z zarzutów wyjaśnić trzeba, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy natomiast do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Innymi słowy w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o taką niedopuszczalność egzekucji, która ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty, (por. np. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. II FSK 2615/10 oraz z dnia 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 461/10). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych egzekucja jest dopuszczalna. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Należność objęta tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez właściwy organ administracji publicznej, a skarżący nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd podzielił stanowisko organów również co do bezpodstawności zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego - zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia bowiem, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego odbierane będzie przez zobowiązanego jako dokuczliwe. W toku postępowania egzekucyjnego, organ winien w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Zasadnie - w ocenie Sądu - w okolicznościach tej sprawy organ egzekucyjny spośród przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. wybrał ten, który najlepiej i najprościej realizował zakładany cel, tj. egzekucję z rachunku bankowego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na stanowisko reprezentowane w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Ponadto, jak trafnie wskazuje się w piśmiennictwie, kolejność w jakiej ustawa wylicza środki egzekucyjne, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.) - por. W. C.-S., Komentarz do art. 1 (a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010. Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku. W tej sprawie brak było podstaw, aby uznać zajęcie rachunku bankowego za zbyt uciążliwe, skoro organ nie miał zbyt szerokiego wyboru spośród dostępnych środków. Tymczasem aby w ogóle można było podjąć rozważania na temat uciążliwości środka egzekucyjnego, musi istnieć wybór pomiędzy różnymi środkami, które mogą doprowadzić do zaspokojenia wierzyciela. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że pomimo iż decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana w dniu [...] czerwca 2005r., skarżący do chwili obecnej obowiązku nie wykonał. Z tej przyczyny wdrażane są kolejne środki egzekucyjne, skoro zobowiązany nałożone obowiązki ignoruje. Podobnie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia, skoro zostało ono doręczone w trybie art. 44 k.p.a. to jest w drodze tzw. doręczenia zastępczego (w dniu [...] grudnia 2015r.), jak wskazał wierzyciel PINB w Pucku, w postanowieniu z dnia [...] marca 2016r. o zajęciu stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), oddalił skargę.