VII SA/Wa 2839/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-20
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Daria Gawlak - Nowakowska, Bożena Więch - Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym, wydane w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, może być utrzymane w mocy, jeśli decyzja ta została następnie stwierdzona jako nieważna?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, która stanowiła podstawę dla postępowania egzekucyjnego i wydanego w jego toku postanowienia o wykonaniu zastępczym, skutkuje brakiem możliwości dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej. Eliminacja decyzji z obrotu prawnego oznacza, że przestał istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, które zostało wydane w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę szamba. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając postanowienie za prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że decyzja nakazująca rozbiórkę, będąca podstawą egzekucji, została następnie stwierdzona jako nieważna.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. W. i T. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. W. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia
[...] czerwca 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 157 § i art. 158 § 1
w związku z art. 156 § 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks
postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.,
zwanej dalej K.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm., zwanej
dalej: u.p.e.a.) po przeprowadzeniu wszczętego na wniosek K. W. i
T. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia
Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r., znak:
[...], o zastosowaniu wobec zobowiązanych K.
W. i T. W. środka egzekucyjnego w postaci wykonania
zastępczego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku określonego w tytule
wykonawczym z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], odmówił
stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w [...] z dnia [...] lipca 2005 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r.
znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]
nakazał inwestorom – T. W. i K. W. wykonać
przymusową rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki -
szamba na nieruchomości przy ul. [...] w [...] stanowiącej działkę o nr
ew. [...], polegającą na rozebraniu: żelbetonowej płyty górnej zbiornika, ścian
murowanych z betonowych bloczków, betonowej płyty dolnej zbiornika, zasypaniu
powstałego wykopu.
W celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji,
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] - po uprzednim wystosowaniu
upomnienia do K. W. i T. W. - wszczął postępowanie
egzekucyjne w przedmiotowej sprawie, wystawiając w dniu [...] czerwca 2003 r. tytuł
wykonawczy znak: [...].
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Powiatowy Inspektor
Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., znak:
[...], zastosował wobec K. W. i T.
W. środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, wzywając
jednocześnie zobowiązanych do wpłacenia kwoty 30.000 zł tytułem zaliczki na poczet
kosztów zastępczego wykonania.
Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. K. W. i T. W. zwrócili
się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie
nieważności między innymi ww. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r., wskazując jako przesłankę stwierdzenia nieważności
art. 156 §1 pkt2i6K.p.a.
Po przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego w odniesieniu do
postanowienia PINB w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor
Nadzoru Budowlanego stwierdził, że postanowienie to nie jest obarczone żadną z wad
wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.
Wskazał, że zgodnie z art. 126 K.p.a., przepisy art. 156 § 1 i § 2 K.p.a. mają
odpowiednie zastosowanie do postanowień, od których przysługuje zażalenie. W związku
zaś z art. 18 u.p.e.a., który nakazuje stosować w postępowaniu egzekucyjnym
odpowiednio przepisy K.p.a., stwierdzeniu nieważności podlegają postanowienia
wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, o ile służy na nie zażalenie. Organ stwierdził,
iż przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności mają zatem zastosowanie do
postanowień o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego
(art. 127-128 u.p.e.a.).
Odnosząc się do uwag wnioskodawców zawartych w piśmie z dnia 6 grudnia 2005
r. organ zaznaczył, iż w piśmie tym K. W. i T. W. wskazali
przesłanki stwierdzenia nieważności, tj. art. 156 § 1 pkt 2 i 6 K.p.a., jednak okoliczności na
które się powołują, uzasadniając je, odnoszą się wyłącznie do decyzji Powiatowego
Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r., znak: [...],
wobec której także wystąpili o stwierdzenie nieważności, a co stanowi przedmiot
odrębnego postępowania. Organ wskazał, że z tego powodu uwagi zobowiązanych
zawarte w uzasadnieniu pisma z dnia [...] grudnia 2005 r. będą przedmiotem badania w
postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora
Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r., znak: [...].
Ustosunkowując się do wskazanych przez wnioskodawców przesłanek
stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
z dnia [...] lipca 2005 r., organ stwierdził, iż weryfikowane postanowienie nie jest dotknięte
wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wskazał, iż wydanie
decyzji/postanowienia bez podstawy prawnej oznacza sytuację, w której przepisy
powszechnie obowiązujące nie zawierają normy prawnej dającej podstawę do
rozstrzygnięcia danej kwestii w drodze decyzji administracyjnej czy postanowienia.
Podniósł, że zastosowana w badanym postanowieniu podstawa prawna, tj. art. 127 i 128
u.p.e.a., istnieje w sferze regulacji prawnej i dotyczy stosowania przez organ egzekucyjny
wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, o czym
orzeka się w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zatem w przedmiotowej
sprawie nie została spełniona przesłanka nieważności wymieniona w przepisie art. 156 §
1 pkt 2 Kpa, tj. wydanie postanowienia bez podstawy prawnej.
Warunkiem natomiast uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest
stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją/postanowieniem obowiązywał
niewątpliwy stan prawny, zaś badana decyzja/postanowienie jest w oczywisty sposób
sprzeczna z treścią konkretnego przepisu prawa. Naruszenie prawa tylko wtedy ma
charakter "rażący", gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi
ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano
prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę
obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że
treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze
sobą.
Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wobec faktu niewykonania przez
zobowiązanych ciążącego na nich obowiązku rozbiórki Powiatowy Inspektor Nadzoru
Budowlanego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne i kwestionowanym
postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. zastosował wobec zobowiązanych środek
egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. Po analizie postanowienia [...]WINB nie
stwierdził rażącego naruszenia prawa przy jego wydawaniu. Zaznaczył, iż wprawdzie
organ egzekucyjny nie uzasadnił kwoty zaliczki na poczet kosztów wykonania
zastępczego, do uiszczenia której wezwał zobowiązanych w ww. postanowieniu, jednak
w ocenie organu nie stanowi to rażącego naruszenia prawa. Art. 128 § 2 u.p.e.a., który
stanowi podstawę prawną do wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczki na poczet
kosztów wykonania zastępczego, nie zawiera żadnych wskazówek co do wysokości tej
zaliczki. Ustalenie wysokości zaliczki pozostawione jest zatem do uznania organu
egzekucyjnego. Zdaniem [...]WINB ustalenie przez organ egzekucyjny w kwestionowanym
postanowieniu zaliczki na kwotę 30.000 zł nie świadczy o szczególnie istotnym, rażącym
naruszeniu ram uznania administracyjnego.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego
weryfikowane postanowienie nie jest także dotknięte wadą, o której mowa w art. 156 § 1
pkt 6 K.p.a. (stanowiącym, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji,
która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą). Z treści przepisu wynika,
że już samo podjęcie wykonania decyzji/postanowienia miałoby znamiona czynu
zagrożonego sankcją karną wynikającą z przepisów Kodeksu karnego, Kodeksu karnego
skarbowego, Kodeksu wykroczeń lub innych pozakodeksowych przepisów karnych.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, wykonanie
weryfikowanego postanowienia PINB nie stanowiłoby realizacji znamion czynu
zagrożonego sankcją karną.
Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w weryfikowanym postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r. nie tkwią zatem wady wyliczone w art. 156 § 1 K.p.a., skutkujące stwierdzeniem nieważności postanowienia.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września
2011 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.
144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia K. i T. W., utrzymał w
mocy zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego GINB stwierdził, że skarżone
postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z
dnia [...] czerwca 2011 r. jest prawidłowe i brak jest podstaw do jego uchylenia.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ odwoławczy wskazał, że
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia
2003 r. nakazał inwestorom – T. W. i K. W. (na
podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane)
wykonać przymusową rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę zbiornika
na ścieki - szamba przy ul. [...], w [...], polegającą na rozebraniu:
żelbetowej płyty górnej zbiornika, ścian murowanych z betonowych bloczków,
betonowej płyty dolnej zbiornika, zasypaniu powstałego wykopu.
Wskutek niewykonania obowiązku zawartego w ww. decyzji, upomnieniem z
dnia [...] maja 2003 r. znak: [...] i z dnia [...] maja 2003r. znak:
[...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]
wezwał zobowiązanych do wykonania (w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia), obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].04.2003r., z poinformowaniem, że w przypadku niewykonania przedmiotowego obowiązku zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], jako organ egzekucyjny, wszczął egzekucję obowiązku nałożonego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r., a następnie (po ponownym rozpatrzeniu sprawy) organ ten postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. nałożył na zobowiązanych K. W. i T. W. grzywnę w wysokości 5000 złotych, w celu przymuszenia. [...] WINB w trybie odwoławczym, postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 r. w części dotyczącej wysokości nałożonej grzywny w pkt 1 rozstrzygnięcia i w tym zakresie orzekł o nałożeniu grzywny w wysokości 1000 złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego, zaś w pozostałym zakresie utrzymał skarżone postanowienie w mocy.
Stwierdzając, że obowiązek objęty decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nie został w
dalszym ciągu dobrowolnie wykonany, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w
[...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...]
orzekł wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanych - Krystyny i
T. W., obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca
2003 r. znak: [...]. Równocześnie wezwał zobowiązanych do
wpłacenia kwoty 30.000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania
obowiązku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z art. 127 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonanie zastępcze stosuje się, gdy
egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie
do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Zgodnie zaś z art. 128 § 1 ww. ustawy
w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny
doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;
postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie
postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za
zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. W postanowieniu o zastosowaniu
wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty
wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że nakaz rozbiórki obiektu
budowlanego niewątpliwie należy do obowiązków, których zobowiązany nie musi
wykonywać osobiście. Organ egzekucyjny, przy wyborze między dwoma środkami
egzekucyjnymi, powinien uwzględnić zasadę stosowania środków prowadzących
bezpośrednio do wykonania obowiązku, zaś kolejność, w której wskazane są środki
egzekucyjne w treści art. 1a ust. 12b u.p.e.a., nie determinuje następstwa ich
stosowania. Wskazał też, że w doktrynie i judykaturze sądowo-administracyjnej
przyjmuje się, że w sytuacji, gdy organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę lub
wykonanie zastępcze w ramach wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego,
powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż ono prowadzi bezpośrednio do
wykonania obowiązku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż zobowiązani mieli
faktyczną możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku rozbiórki od daty
doręczenia im decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z
dnia [...] kwietnia 2003 r., lecz z możliwości tej nie skorzystali, wobec czego należy
stwierdzić, że skutecznym sposobem doprowadzenia do wykonania obowiązku jest
orzeczenie wykonania zastępczego.
W ocenie organu odwoławczego podniesione w zażaleniu zarzuty i kwestie nie
mają wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, a postanowienie Powiatowego
Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].07.2005r. znak: [...] nie jest obarczone żadną wadą wynikającą z art. 156 § 1 K.p.a.
Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia
[...] września 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
złożyli K. i T. W. zarzucając:
- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 31 Prawa budowlanego z 1994 r.,
albowiem w przypadku rozbiórki obiektów, które mogą wpłynąć na pogorszenie
stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska, konieczne jest
pozwolenie na budowę, a nakaz ten nie powinien być wydany, dopóki nie zostanie zbudowany stosowny obiekt umożliwiający gromadzenie nieczystości bądź ich
odprowadzenie do zbiorczej kanalizacji,
- naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 6
K.p.a., albowiem wykonanie postanowienia wywoła czyn zagrożony karą, gdyż może
odnieść skutki w zakresie życia, zdrowia ludzi albo zanieczyszczeń w świecie roślinnym
lub zwierzęcym.
Podnieśli, że w istocie wykonanie zastępczej egzekucji poprzez wpłacenie kwoty
30.000 zł, a następnie rozbiórka szamba doprowadzi do sytuacji, w której niemożliwe
będzie odprowadzanie ścieków do szamba, a następnie do kanalizacji, tylko zostaną
one odprowadzone na zewnątrz, co może wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych,
warunków sanitarnych oraz stanu środowiska. Wskazali, że lokalizacja szamba
nastąpiła w jedynym możliwym miejscu, zarówno skarżący, jak i sąsiedzi oddali część
swoich gruntów pod budowę zbiorczej kanalizacji. Ponieważ poziom kanału zbiorczego
uniemożliwia bezpośrednie przyłączenie do kanalizacji, gdyż jest ona poprowadzona
powyżej poziomu szamba, skarżący wykonał projekt architektoniczny przepompowni.
Po zainstalowaniu pompy nieczystości są przepompowywane do kanalizacji zbiorczej.
W ten sposób szambo spełnia jedynie rolę przejściowego elementu kanalizacji
ściekowej na działce skarżącego. Rozbiórka tego urządzenia doprowadzi do sytuacji, w
której ścieki będą odprowadzane na zewnątrz na działkę skarżącego, co wpłynie na
pogorszenie stosunków wodnych i warunków sanitarnych, a w konsekwencji
środowiska. Skarżący podnieśli, że fakt zamieszkiwania rodziny w budynku przy ul.
[...] w sposób oczywisty powoduje konieczność odprowadzania ścieków.
Wykonanie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w
[...] doprowadzi do zanieczyszczenia ściekami otoczenia, co stanowi
przestępstwo określone w art. 182 Kodeksu karnego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej
oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o
ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny
sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność
rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w
dacie jego wydania.
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i
poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem
przepisów postępowania, dającym podstawę do wznowienia postępowania
administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Głównego
Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2011 r. utrzymujące w mocy
postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]
czerwca 2011 r., którym organ ten odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia
Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2005 r. o
zastosowaniu wobec K. i T. W. środka egzekucyjnego w postaci
wykonania zastępczego. Postanowienie o wykonaniu zastępczym zostało wydane w
toku postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania przez zobowiązanych
obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w
[...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. - nakazu rozbiórki zbiornika na ścieki na
nieruchomości przy ul. [...] w [...].
Zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, że, jak ustalono w toku postępowania
sądowoadministracyjnego, na skutek pisma K. i T. W. z dnia [...]
grudnia 2005 r. (data wpływu do organu - [...] stycznia 2006 r.) zostało wszczęte
postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Powiatowego
Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Postępowanie
to zostało zakończone decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. nr [...], którą organ ten stwierdził
nieważność ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z
dnia [...] kwietnia 2003 r., nakazującej skarżącym rozbiórkę zbiornika na ścieki. Od decyzji
tej nie zostało złożone odwołanie.
A zatem z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja określająca
obowiązek, do którego wykonania zmierzało postępowanie egzekucyjne i wydane w
jego toku postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]
z [...] lipca 2005 r. o zastosowaniu wobec K. i T. W. wykonania
zastępczego.
Wskazać wobec tego trzeba, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) określa między innymi sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania
się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w
art. 2 ustawy, określa także prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i
stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub
zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Wśród obowiązków
podlegających egzekucji administracyjnej ustawodawca w art. 2 wskazał między innymi
obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów
administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji
administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10).
Podkreślić jednocześnie należy, że, zgodnie z art. 3 u.p.e.a., egzekucję
administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z
decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej
i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa. Z kolei tytuł
wykonawczy zawiera między innymi treść podlegającego egzekucji obowiązku,
podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny
(art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).
W świetle art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przyjąć zatem należy, że
wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji
administracyjnej obowiązek skutkuje tym, iż przestaje od tej chwili istnieć obowiązek
nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym
postępowaniu egzekucyjnym. Warunkiem stosowania takiego przymusu jest bowiem
ciągłe istnienie źródła kreującego od strony formalnej ten obowiązek jako możliwy do
egzekwowania, a więc istnienie decyzji. Wobec braku decyzji nie można poprzez
przymus administracyjny wymagać od strony wykonania bliżej nieokreślonego
obowiązku, także strona nie ma możliwości samoistnego wykonania obowiązku
niesprecyzowanego władczym działaniem organu. Na skutek stwierdzenia nieważności
decyzji nakazującej K. i T. W. rozbiórkę zbiornika na ścieki
przestał zatem istnieć sprecyzowany, wymagalny i nadający się do wykonania w
drodze przymusu administracyjnego obowiązek, co w konsekwencji czyni dalszą
egzekucję niedopuszczalną.
Uwzględniając powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że
stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w
[...] z [...] kwietnia 2003 r. stanowi okoliczność uzasadniającą uchylenie
zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2011 r. i postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z [...] czerwca 2011 r., z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.
Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że Sąd uchyla
decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do
wznowienia postępowania administracyjnego. Według art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.
natomiast w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli
decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało
następnie uchylone lub zmienione.
Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Kontrolowane w niniejszej
sprawie postanowienia o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia
Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2005 r. o
zastosowaniu wykonania zastępczego w celu wyegzekwowania decyzji PINB w
[...] z [...] kwietnia 2003 r. o nakazie rozbiórki organy podjęły bowiem w oparciu o
ww. decyzję o nakazie rozbiórki. Decyzja ta została natomiast wyeliminowana z obrotu
prawnego na skutek decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru
Budowlanego z [...] września 2012 r., stwierdzającej jej nieważność. Wypełnia to
dyspozycję przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., który to przepis mówi wprawdzie o
uchyleniu lub zmianie decyzji, jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym
wskazuje się, że pojęcie "uchylenia decyzji" w rozumieniu tego przepisu obejmuje także
przypadek stwierdzenia jej nieważności (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie IV SA/Wa 1537/07 z 4 października 2007 r. LEX nr
420307, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8 marca 2012 r. III SA/Lu
5/12 LEX nr 1139293).
Z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o nakazie rozbiórki zaistniała zatem
podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru
Budowlanego i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
Ujawnione naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania powoduje
uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia
[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca
2011 r. z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt b p.p.s.a.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło