VII SA/Wa 2839/12

WyrokWSA w Warszawie2013-02-20

Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Daria Gawlak - Nowakowska, Bożena Więch - Baranowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym, wydane w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, może być utrzymane w mocy, jeśli decyzja ta została następnie stwierdzona jako nieważna?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, ponieważ stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, która stanowiła podstawę dla postępowania egzekucyjnego i wydanego w jego toku postanowienia o wykonaniu zastępczym, skutkuje brakiem możliwości dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej. Eliminacja decyzji z obrotu prawnego oznacza, że przestał istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, które zostało wydane w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę szamba. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając postanowienie za prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że decyzja nakazująca rozbiórkę, będąca podstawą egzekucji, została następnie stwierdzona jako nieważna.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. W. i T. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. W. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 157 § i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm., zwanej dalej: u.p.e.a.) po przeprowadzeniu wszczętego na wniosek K. W. i T. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...], o zastosowaniu wobec zobowiązanych K. W. i T. W. środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał inwestorom – T. W. i K. W. wykonać przymusową rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki - szamba na nieruchomości przy ul. [...] w [...] stanowiącej działkę o nr ew. [...], polegającą na rozebraniu: żelbetonowej płyty górnej zbiornika, ścian murowanych z betonowych bloczków, betonowej płyty dolnej zbiornika, zasypaniu powstałego wykopu. W celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] - po uprzednim wystosowaniu upomnienia do K. W. i T. W. - wszczął postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie, wystawiając w dniu [...] czerwca 2003 r. tytuł wykonawczy znak: [...]. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...], zastosował wobec K. W. i T. W. środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, wzywając jednocześnie zobowiązanych do wpłacenia kwoty 30.000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania. Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. K. W. i T. W. zwrócili się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności między innymi ww. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r., wskazując jako przesłankę stwierdzenia nieważności art. 156 §1 pkt2i6K.p.a. Po przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego w odniesieniu do postanowienia PINB w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że postanowienie to nie jest obarczone żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wskazał, że zgodnie z art. 126 K.p.a., przepisy art. 156 § 1 i § 2 K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie do postanowień, od których przysługuje zażalenie. W związku zaś z art. 18 u.p.e.a., który nakazuje stosować w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednio przepisy K.p.a., stwierdzeniu nieważności podlegają postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, o ile służy na nie zażalenie. Organ stwierdził, iż przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności mają zatem zastosowanie do postanowień o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego (art. 127-128 u.p.e.a.). Odnosząc się do uwag wnioskodawców zawartych w piśmie z dnia 6 grudnia 2005 r. organ zaznaczył, iż w piśmie tym K. W. i T. W. wskazali przesłanki stwierdzenia nieważności, tj. art. 156 § 1 pkt 2 i 6 K.p.a., jednak okoliczności na które się powołują, uzasadniając je, odnoszą się wyłącznie do decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r., znak: [...], wobec której także wystąpili o stwierdzenie nieważności, a co stanowi przedmiot odrębnego postępowania. Organ wskazał, że z tego powodu uwagi zobowiązanych zawarte w uzasadnieniu pisma z dnia [...] grudnia 2005 r. będą przedmiotem badania w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r., znak: [...]. Ustosunkowując się do wskazanych przez wnioskodawców przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r., organ stwierdził, iż weryfikowane postanowienie nie jest dotknięte wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wskazał, iż wydanie decyzji/postanowienia bez podstawy prawnej oznacza sytuację, w której przepisy powszechnie obowiązujące nie zawierają normy prawnej dającej podstawę do rozstrzygnięcia danej kwestii w drodze decyzji administracyjnej czy postanowienia. Podniósł, że zastosowana w badanym postanowieniu podstawa prawna, tj. art. 127 i 128 u.p.e.a., istnieje w sferze regulacji prawnej i dotyczy stosowania przez organ egzekucyjny wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, o czym orzeka się w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zatem w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka nieważności wymieniona w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. wydanie postanowienia bez podstawy prawnej. Warunkiem natomiast uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją/postanowieniem obowiązywał niewątpliwy stan prawny, zaś badana decyzja/postanowienie jest w oczywisty sposób sprzeczna z treścią konkretnego przepisu prawa. Naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter "rażący", gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wobec faktu niewykonania przez zobowiązanych ciążącego na nich obowiązku rozbiórki Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne i kwestionowanym postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. zastosował wobec zobowiązanych środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. Po analizie postanowienia [...]WINB nie stwierdził rażącego naruszenia prawa przy jego wydawaniu. Zaznaczył, iż wprawdzie organ egzekucyjny nie uzasadnił kwoty zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego, do uiszczenia której wezwał zobowiązanych w ww. postanowieniu, jednak w ocenie organu nie stanowi to rażącego naruszenia prawa. Art. 128 § 2 u.p.e.a., który stanowi podstawę prawną do wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego, nie zawiera żadnych wskazówek co do wysokości tej zaliczki. Ustalenie wysokości zaliczki pozostawione jest zatem do uznania organu egzekucyjnego. Zdaniem [...]WINB ustalenie przez organ egzekucyjny w kwestionowanym postanowieniu zaliczki na kwotę 30.000 zł nie świadczy o szczególnie istotnym, rażącym naruszeniu ram uznania administracyjnego. W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego weryfikowane postanowienie nie jest także dotknięte wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. (stanowiącym, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą). Z treści przepisu wynika, że już samo podjęcie wykonania decyzji/postanowienia miałoby znamiona czynu zagrożonego sankcją karną wynikającą z przepisów Kodeksu karnego, Kodeksu karnego skarbowego, Kodeksu wykroczeń lub innych pozakodeksowych przepisów karnych. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, wykonanie weryfikowanego postanowienia PINB nie stanowiłoby realizacji znamion czynu zagrożonego sankcją karną. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w weryfikowanym postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r. nie tkwią zatem wady wyliczone w art. 156 § 1 K.p.a., skutkujące stwierdzeniem nieważności postanowienia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia K. i T. W., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego GINB stwierdził, że skarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. jest prawidłowe i brak jest podstaw do jego uchylenia. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nakazał inwestorom – T. W. i K. W. (na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane) wykonać przymusową rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę zbiornika na ścieki - szamba przy ul. [...], w [...], polegającą na rozebraniu: żelbetowej płyty górnej zbiornika, ścian murowanych z betonowych bloczków, betonowej płyty dolnej zbiornika, zasypaniu powstałego wykopu. Wskutek niewykonania obowiązku zawartego w ww. decyzji, upomnieniem z dnia [...] maja 2003 r. znak: [...] i z dnia [...] maja 2003r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wezwał zobowiązanych do wykonania (w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia), obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].04.2003r., z poinformowaniem, że w przypadku niewykonania przedmiotowego obowiązku zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], jako organ egzekucyjny, wszczął egzekucję obowiązku nałożonego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r., a następnie (po ponownym rozpatrzeniu sprawy) organ ten postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. nałożył na zobowiązanych K. W. i T. W. grzywnę w wysokości 5000 złotych, w celu przymuszenia. [...] WINB w trybie odwoławczym, postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 r. w części dotyczącej wysokości nałożonej grzywny w pkt 1 rozstrzygnięcia i w tym zakresie orzekł o nałożeniu grzywny w wysokości 1000 złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w załączonym odpisie tytułu wykonawczego, zaś w pozostałym zakresie utrzymał skarżone postanowienie w mocy. Stwierdzając, że obowiązek objęty decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nie został w dalszym ciągu dobrowolnie wykonany, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...] orzekł wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanych - Krystyny i T. W., obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...]. Równocześnie wezwał zobowiązanych do wpłacenia kwoty 30.000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Zgodnie zaś z art. 128 § 1 ww. ustawy w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego niewątpliwie należy do obowiązków, których zobowiązany nie musi wykonywać osobiście. Organ egzekucyjny, przy wyborze między dwoma środkami egzekucyjnymi, powinien uwzględnić zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, zaś kolejność, w której wskazane są środki egzekucyjne w treści art. 1a ust. 12b u.p.e.a., nie determinuje następstwa ich stosowania. Wskazał też, że w doktrynie i judykaturze sądowo-administracyjnej przyjmuje się, że w sytuacji, gdy organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę lub wykonanie zastępcze w ramach wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż ono prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż zobowiązani mieli faktyczną możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku rozbiórki od daty doręczenia im decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., lecz z możliwości tej nie skorzystali, wobec czego należy stwierdzić, że skutecznym sposobem doprowadzenia do wykonania obowiązku jest orzeczenie wykonania zastępczego. W ocenie organu odwoławczego podniesione w zażaleniu zarzuty i kwestie nie mają wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, a postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].07.2005r. znak: [...] nie jest obarczone żadną wadą wynikającą z art. 156 § 1 K.p.a. Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. i T. W. zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 31 Prawa budowlanego z 1994 r., albowiem w przypadku rozbiórki obiektów, które mogą wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska, konieczne jest pozwolenie na budowę, a nakaz ten nie powinien być wydany, dopóki nie zostanie zbudowany stosowny obiekt umożliwiający gromadzenie nieczystości bądź ich odprowadzenie do zbiorczej kanalizacji, - naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a., albowiem wykonanie postanowienia wywoła czyn zagrożony karą, gdyż może odnieść skutki w zakresie życia, zdrowia ludzi albo zanieczyszczeń w świecie roślinnym lub zwierzęcym. Podnieśli, że w istocie wykonanie zastępczej egzekucji poprzez wpłacenie kwoty 30.000 zł, a następnie rozbiórka szamba doprowadzi do sytuacji, w której niemożliwe będzie odprowadzanie ścieków do szamba, a następnie do kanalizacji, tylko zostaną one odprowadzone na zewnątrz, co może wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych, warunków sanitarnych oraz stanu środowiska. Wskazali, że lokalizacja szamba nastąpiła w jedynym możliwym miejscu, zarówno skarżący, jak i sąsiedzi oddali część swoich gruntów pod budowę zbiorczej kanalizacji. Ponieważ poziom kanału zbiorczego uniemożliwia bezpośrednie przyłączenie do kanalizacji, gdyż jest ona poprowadzona powyżej poziomu szamba, skarżący wykonał projekt architektoniczny przepompowni. Po zainstalowaniu pompy nieczystości są przepompowywane do kanalizacji zbiorczej. W ten sposób szambo spełnia jedynie rolę przejściowego elementu kanalizacji ściekowej na działce skarżącego. Rozbiórka tego urządzenia doprowadzi do sytuacji, w której ścieki będą odprowadzane na zewnątrz na działkę skarżącego, co wpłynie na pogorszenie stosunków wodnych i warunków sanitarnych, a w konsekwencji środowiska. Skarżący podnieśli, że fakt zamieszkiwania rodziny w budynku przy ul. [...] w sposób oczywisty powoduje konieczność odprowadzania ścieków. Wykonanie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] doprowadzi do zanieczyszczenia ściekami otoczenia, co stanowi przestępstwo określone w art. 182 Kodeksu karnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2011 r., którym organ ten odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2005 r. o zastosowaniu wobec K. i T. W. środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Postanowienie o wykonaniu zastępczym zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania przez zobowiązanych obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. - nakazu rozbiórki zbiornika na ścieki na nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, że, jak ustalono w toku postępowania sądowoadministracyjnego, na skutek pisma K. i T. W. z dnia [...] grudnia 2005 r. (data wpływu do organu - [...] stycznia 2006 r.) zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Postępowanie to zostało zakończone decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. nr [...], którą organ ten stwierdził nieważność ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nakazującej skarżącym rozbiórkę zbiornika na ścieki. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie. A zatem z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja określająca obowiązek, do którego wykonania zmierzało postępowanie egzekucyjne i wydane w jego toku postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2005 r. o zastosowaniu wobec K. i T. W. wykonania zastępczego. Wskazać wobec tego trzeba, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) określa między innymi sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2 ustawy, określa także prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Wśród obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej ustawodawca w art. 2 wskazał między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10). Podkreślić jednocześnie należy, że, zgodnie z art. 3 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa. Z kolei tytuł wykonawczy zawiera między innymi treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). W świetle art. 3 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przyjąć zatem należy, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek skutkuje tym, iż przestaje od tej chwili istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Warunkiem stosowania takiego przymusu jest bowiem ciągłe istnienie źródła kreującego od strony formalnej ten obowiązek jako możliwy do egzekwowania, a więc istnienie decyzji. Wobec braku decyzji nie można poprzez przymus administracyjny wymagać od strony wykonania bliżej nieokreślonego obowiązku, także strona nie ma możliwości samoistnego wykonania obowiązku niesprecyzowanego władczym działaniem organu. Na skutek stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej K. i T. W. rozbiórkę zbiornika na ścieki przestał zatem istnieć sprecyzowany, wymagalny i nadający się do wykonania w drodze przymusu administracyjnego obowiązek, co w konsekwencji czyni dalszą egzekucję niedopuszczalną. Uwzględniając powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2003 r. stanowi okoliczność uzasadniającą uchylenie zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2011 r. i postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2011 r., z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Według art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. natomiast w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienia o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2005 r. o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu wyegzekwowania decyzji PINB w [...] z [...] kwietnia 2003 r. o nakazie rozbiórki organy podjęły bowiem w oparciu o ww. decyzję o nakazie rozbiórki. Decyzja ta została natomiast wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2012 r., stwierdzającej jej nieważność. Wypełnia to dyspozycję przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., który to przepis mówi wprawdzie o uchyleniu lub zmianie decyzji, jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że pojęcie "uchylenia decyzji" w rozumieniu tego przepisu obejmuje także przypadek stwierdzenia jej nieważności (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie IV SA/Wa 1537/07 z 4 października 2007 r. LEX nr 420307, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8 marca 2012 r. III SA/Lu 5/12 LEX nr 1139293). Z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o nakazie rozbiórki zaistniała zatem podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Ujawnione naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania powoduje uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt b p.p.s.a. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło