VII SA/Wa 2849/16

Starszy referendarz sądowy -Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2017r. po rozpoznaniu wniosku I. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: 1. przyznać I. M. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych oraz poprzez zwolnienie od części wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych, 2. ustanowić radcę prawnego, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 3 stycznia 2017r. (data wpływu do Sądu) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni I. M. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do wniosku dołączyła m.in. kserokopię historii rachunku bankowego za okres 3 grudnia 2016r. do 2 stycznia 2017r., kserokopię ponoszonych opłat za mieszkanie, wodę, ścieki. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 681 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie w W. przy ul. [...] m [...] około 80 m², działkę rolną o 3100 m² około 100 km od W. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: opłatę za czynsz w wysokości 338 złotych/mc (218 zł na cele administracyjne i 120 złotych na cele remontowe), opłatę za wodę ok. 90 złotych za dwa miesiące, opłatę za ścieki 65 złotych/mc, za energię elektryczną 107 złotych/mc, opłatę za gaz w wysokości ok. 269 złotych/mc. Wnioskodawczyni podniosła, iż środki, które uzyskuje z emerytury nie wystarczają jej na pokrycie comiesięcznych opłat. Z tego powodu wsparcia finansowego udziela jej syn. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 złotych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w wysokości 500 złotych oraz ustanowić pełnomocnika z wyboru. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 6 lutego 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 31 stycznia 2017r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie: - w jakiej wysokości miesięcznie uzyskuje pomoc finansową od syna, - czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej np. z tytułu dzierżawy lub z tytułu najmu lokalu jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości, - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość, oraz do nadesłania: - wyciągów z konta bankowego wnioskodawczyni z dwóch ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z dnia 14 lutego 2017r. udzieliła odpowiedzi na powyższe. Wnioskodawczyni nadesłała także historię rachunku bankowego za okres od 29 grudnia 2016r. do 14 lutego 2017r. W ww. piśmie wyjaśniła, że pozostaje od kilku lat w rozdzielności majątkowej z mężem, od którego mimo to uzyskuje pomoc w wysokości 500 złotych. Podała, że jej młodszy syn, zginął tragicznie, starszy zamieszkuje z mężem. Oświadczyła, że nie uzyskuje żadnych dochodów z działki np. z tytułu dzierżawy, nie wynajmuje mieszkania, nie podejmuje żadnych prac dodatkowych, sezonowych, dorywczych, umów zlecenia. Pismem z dnia 14 marca 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 10 marca 2017r. ponownie wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienie nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez męża, z tytułu wynagrodzenia za pracę, emerytury, stałych lub okresowych zasiłków, umów zlecenia, o dzieło, umów sezonowych lub dorywczych itp., - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza małżonek miesięcznie na codzienne utrzymanie oraz jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania (opłaty za czynsz, energię, telefon, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - na jaką kwotę małżonek zaciągnął kredyt, czy go obecnie spłaca, jeśli tak, to w jakiej wysokości miesięcznie oraz jaka kwota pozostała mu jeszcze do spłaty, oraz do nadesłania: - kserokopii orzeczenia Sądu lub umowy o rozdzielności majątkowej z mężem. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadania dokumenty. Pismem z dnia 31 marca 2017r. (data wpływu do Sądu 3 kwietnia 2017r.) wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na powyższe. Podała, że małżonek otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2957 złotych miesięcznie. Wskazała wydatki męża są to: opłata za mieszkanie w wysokości 685,39 złotych, opłata za energię w wysokości 238,72 złotych, za gaz (nadpłata), bilet miesięczny 45,00 złotych (pozostałą część dopłaca mu zakład pracy), opłata za telefon w wysokości 41,00 złotych, Polsat 14,00 złotych, rata kredytu mieszkaniowego 202,95 złotych, pomoc finansowa dla wnioskodawczyni w wysokości 500,00 złotych. Wnioskodawczyni poinformowała, że zadłużenie małżonka na lokal z tytułu kredytu wynosi na dzień 31 grudnia 2016r. – kredyt podstawowy 14.190,82 złotych i odsetki 112.652,95 złotych – razem 126.936, 56 złotych. Do ww. pisma wnioskodawczyni załączyła zaświadczenie z zakładu pracy małżonka o wysokości uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia, pismo z dnia 10 stycznia 2017r. o stanie zadłużenia małżonka z tytułu kredytu, kserokopię informacji o opłatach za lokal, kserokopię rachunków ponoszonych przez małżonka za telefon, telewizję, energię. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając dane przedstawione we wniosku oraz nadesłanych wyjaśnieniach przy piśmie z dnia 14 lutego 2017r i dnia 31 marca 2017r. stwierdzono, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Z podanych danych przez wnioskodawczynię w formularzu wniosku PPF jak również w pismach wyjaśniających wynika, że mieszka sama, utrzymuje się z niskiej emerytury w wysokości 681 złotych netto miesięcznie oraz przy pomocy finansowej męża w wysokości 500 złotych. Z mężem wnioskodawczyni pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wskazała, że jego miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę wynoszą 2957,75 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 31 marca 2017r. wyszczególniła miesięczne wydatki małżonka podała, że wynoszą one 1723 złotych miesięcznie (w tym uwzględniła pomoc finansową jaką od niego uzyskuje w wysokości 500,00 złotych). Zaznaczyła, że małżonkowi na bieżące wydatki (zakup żywności) pozostaje kwota 1234,00 złotych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych. Nie uzyskuje żadnych dochodów z działki np. z tytułu dzierżawy, nie wynajmuje mieszkania, nie podejmuje żadnych prac dodatkowych, sezonowych, dorywczych, umów zlecenia. Zaznaczyła, że w 2013r. tragicznie zginął jej młodszy syn. Z związku z tym poniosła duży uszczerbek na zdrowiu i koszty. Biorąc pod uwagę sytuację finansową wnioskodawczyni i jej małżonka stwierdzono, że nie jest ona w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych i wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek przekraczający możliwości finansowe wnioskodawczyni i jej męża. W związku z powyższym przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 złotych oraz od części wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych. Zaznaczyć należy, iż wpis sądowy od skargi w wysokości 500,00 złotych od którego wnioskodawczyni została zwolniona jest największym z istniejących w niniejszej sprawie ciężarów finansowych postępowania. W odniesieniu do pozostałych kosztów postępowania wskazać trzeba, że koszty te, o ile się w ogóle pojawią ( ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – w przypadku oddalenia skargi -100 złotych, ewentualna pozostała część wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości - 150,00 złotych) będą już niewielkie i rozłożone w czasie. Uznano, że wnioskodawczyni przy pomocy małżonka, który uzyskuje stałe i regularne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę będzie w stanie ponieść je samodzielnie. Podkreślić bowiem należy, że w małżeństwie obowiązuje zasada wzajemnej pomocy małżonków, unormowana w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015r., poz. 583 ze zm.), który stanowi, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005r, sygn. akt II FZ 572/05). W orzecznictwie prezentowane jest również stanowisko, zgodnie z którym na małżonkach ciąży obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) i to nie tylko niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają, ale także nawet niezależnie od tego czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.