VII SA/Wa 2868/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2018r. po rozpoznaniu wniosku B. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. Ś. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017r. , znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej postanawia: 1. przyznać B. Ś. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, 2. odmówić B. Ś. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 4 września 2018r. do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy [...] w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i matką. Wnioskodawczyni posiada dom mieszkalny o pow. 121 m² oraz nieruchomości rolne tj. działkę o pow. 1,32 ha i 1,58 ha, w sumie 2,90 ha, a także działkę o pow. 34 a, 28 a, 20 a i 1 a, w sumie 83 ary. Ponadto posiada magazyn na zboże o pow. 27 m², stodołę o pow. 98 m², oborę o pow. 72 m², domek letni o pow. 28 m², garaż o pow. 16 m², składzik murowany o pow. 10 m² oraz 4 składziki drewniane. Wspólnie z rodziną wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów w wysokości 3041,24 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się jej wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu pracy w wysokości 1.535 złotych, renta matki w wysokości 1.154,40 złotych, dochód z gospodarstwa rolnego ok.100 zł i dopłaty z ARMiR 251,84 zł. Oświadczyła, że nie posiadają inwentarza żywego. Posiada wspólnie z małżonkiem oszczędności pieniężne w wysokości 1900 złotych, a jej matka w wysokości 300 złotych. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: telefon i internet 85,86 zł/m-c, telefon na kartę 30,00 zł/m-c, ubezpieczenie dom mieszkalny -142 zł/ rocznie, podatek od nieruchomości 99 zł/rocznie, opłatę za wodę –ok. 46 zł za okres 6 miesięcy, ubezpieczenie KRUS 402,50 zł/kwartalnie, opłatę za energię elektryczną 147 zł /2 m-c, ubezpieczenie NNW (PZU 78,40 zł/kwartalnie, opłatę za meliorację 10 zł/rok, ubezpieczenie motoroweru [...] z 2014r. 83 zł/rocznie plus przegląd 30,00 złotych rocznie, ubezpieczenie motoroweru [...] 138 zł/rocznie plus przegląd 30 zł/rocznie, ubezpieczenie ciągnika 71,00 zł/rocznie, opłatę za odbiór odpadów 15 zł/m-c, opłatę za wywóz ścieków 140 zł/rocznie, opłatę za gaz w wysokości ok. 43 zł/m-c. Po podsumowaniu wydatki te wynoszą: ok. 250 zł/mc, ok. 743 roczne i ok. 480 kwartalne. Skarżąca do swych wydatków zaliczyła również wydatki na zakup środków czystości ( ok. 200 zł/m-c) , zakup żywności (ok. 600 zł m-c), zakup odzieży ( ok. 200 zł m-c), zakup leków (ok. 200 zł/m-c). Po podsumowaniu wydatki te wynoszą ok. 1200 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podkreśliła, że prowadzenie gospodarstwa także rodzi dodatkowe wydatki. Do poniesionych w roku obecnym wydatków zaliczyła: naprawę ciągnika 700 zł, naprawę piły mechanicznej, kosiarki ok. 150 zł, nawóz ok. 450-500 zł rocznie. Wnioskodawczyni podała, że miesięczne wydatki jakie ponosi z rodziną na bieżące utrzymanie wynoszą ok.1500 złotych. Zaznaczyła, że w okresie zimowym są one wyższe w związku z koniecznością zakupu opału. Dodała, że na bieżąco pojawiają się nieprzewidziane sytuacje powodujące dodatkowe wydatki, które uszczuplają możliwości oszczędzania środków. Zaznaczyła, że w zeszłym roku poniosła koszt wymiany okularów w wysokości 750,00 złotych, a w ostatnim natomiast czasie koszty wizyty u dentysty w wysokości 300 złotych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest zatrudniona na pełny etat jako szwaczka od 1 lutego 2018r. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości wskazanej wyżej. Mąż zajmuje się prowadzeniem niewielkiego gospodarstwa rolnego. Podkreśliła, że prowadzenie gospodarstwa łączy się ze znacznymi wydatkami związanymi z zabiegami agrotechnicznymi. Brakuje im środków na zmianę sprzętu rolniczego. Większość uzyskiwanych pieniędzy wydawana jest na bieżące prace. Oświadczyła, że nie prowadzą z mężem działalności gospodarczej. Nie korzystają z opieki społecznej, starają się funkcjonować samodzielnie nie stwarzając obciążenia dla Państwa. Mąż leczy się w związku z chorobą alkoholową oraz na nadciśnienie. Wspólnie z wnioskodawczynią i jej mężem zamieszkuje jej matka –osoba starsza i wymagająca opieki. Otrzymywana przez nią renta przeznaczana jest na leki, wyżywienie i inne bieżące potrzeby. Wnioskodawczyni wskazała, że uzyskiwane przez nich dochody w głównej mierze są wydatkowane na zaspokajanie bieżących wydatków. Podała, że starają się oszczędzać zarobione pieniądze w związku z możliwością wystąpienia nieprzewidzianych i wymagających wydatków okoliczności. Podniosła, że poniesienie przez nich kosztów sądowych stanowić będzie dla nich znaczący wydatek, utrudniający bieżące funkcjonowanie i zaspokajanie ich bieżących potrzeb. Wnioskodawczyni wskazała, że nie jest w stanie zatrudnić adwokata lub radcy prawnego, który w niniejszej sprawie mógłby występować w jej imieniu. W tym stanie faktycznym zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi– (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację materialną wnioskodawczyni uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi wspólnie dysponuje z rodziną ( tj. mężem i matką) prowadzącymi z nią wspólne gospodarstwo domowe tj. 3041,24 złotych i ponoszonych wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem (zakup żywności, leków, odzieży, środków czystości itp.) oraz kosztach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w ocenie referendarza sądowego nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to obecne jej możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie stwierdzono, że brak podstaw brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest na tyle osobą ubogą, iż jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają jej wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Tak jak wskazano wyżej przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Zauważyć wobec tego należy, że wnioskodawczyni uiściła w niniejszej sprawie wpis sądowy wymaganej wysokości 200 złotych, zatem na obecnym wnioskodawca nie jest zobowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów. Natomiast wysokość innych wpisów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania wynosiłaby 100 złotych. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni otrzymując wspólnie z matką stałe dochody miesięczne we wskazanej wyżej wysokości plus dochód uzyskiwany przez małżonka z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz posiadając wspólnie z mężem zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości 1900 złotych jest w stanie ponieść pozostałe koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że wprawdzie posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie całkowicie wyklucza przyznanie prawa pomocy, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945), jednak w przedmiotowej sprawie posiadane przez skarżącą i jej małżonka oszczędności pieniężne nie są znaczne 1900 zł. Ponadto wzięto pod uwagę, że uzyskiwane przez wnioskodawczynię i członków jej rodziny dochody jak wskazała we wniosku w głównej mierze są wydatkowane na zaspokajanie bieżących wydatków. Z tego względu postanowiono przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego i odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.